Het herstel in het aardbevingsgebied komt op gang, maar resultaten zijn nog weinig zichtbaar. Dat blijkt uit de nieuwe Staat van Groningen en Noord-Drenthe, wat maandag werd overhandigd regeringscommissaris Henk Nijboer. De Staat van Groningen en Noord-Drenthe is een jaarlijkse rapport over hoe het gaat met Nij Begun, het programma om schade door gaswinning te herstellen en de regio te versterken.
Het onderzoek, dat vorig jaar voor het eerst werd uitgevoerd door een onafhankelijk consortium, kijkt naar hoe het gaat met schadeherstel, het versterken van huizen, verduurzaming, welzijn, economie en vertrouwen in de overheid. De editie van dit jaar wordt gezien als een zogenaamde ‘nulmeting’, omdat veel plannen pas net in ontwikkeling of uitvoering zijn. Daarom zijn er nog weinig duidelijke resultaten te zien. Volgens het rapport is dit jaar daardoor vooral een startpunt.
Problemen blijven
Zoals verwacht is de conclusie: delen van Groningen kampen nog steeds met problemen rond gezondheid, inkomen, veiligheid en leefbaarheid. Door de gevolgen van gaswinning en aardbevingen zijn die problemen groter geworden. De verschillen binnen de regio zijn groot. Gemeenten als Tynaarlo, Groningen en Westerkwartier doen het op veel punten beter, terwijl Oost-Groningen juist tot de kwetsbaarste gebieden behoort.
Vooral jongeren en kwetsbare groepen hebben vaker mentale problemen en minder vertrouwen in de toekomst. Ook het vertrouwen in de overheid blijft laag, vooral voor mensen met meervoudige aardbevingsschade. Lange procedures, ingewikkelde regels en onduidelijke communicatie spelen daarbij een grote rol. Nieuwe aardbevingen, zoals bij Zeerijp in 2025, zorgen opnieuw voor onrust.
Stappen gezet, maar proces loopt traag
Bij schadeherstel zijn de afgelopen jaren wel grote stappen gezet, concluderen de onderzoekers. Het Instituut Mijnbouwschade Groningen handelde honderdduizenden meldingen af en keerde miljarden euro’s uit. Ook bij het versterken van huizen is vooruitgang zichtbaar. Meer woningen voldoen inmiddels aan de veiligheidsnorm.
Toch blijft de schade-opgave bestaan, omdat er nog steeds nieuwe schades ontstaan door aardbevingen. Duizenden gebouwen moeten nog worden aangepakt. De grootste opgave ligt in Eemsdelta. Daar voldoet ongeveer een derde van de adressen binnen de versterkingsoperatie nog niet aan de veiligheidsnorm. Vooral de zwaarste versterkingen moeten vaak nog gebeuren. Veel bewoners ervaren nog steeds stress en onzekerheid door lange wachttijden en ingewikkelde procedures.
Sociale en economische agenda
Binnen de sociale agenda zijn de eerste projecten begonnen. Meer dan duizend leerlingen konden meedoen aan een verrijkte schooldag. Ook kwam extra steun beschikbaar voor gezinnen die langdurig in armoede leven. Voor sociale projecten is in 2025 en 2026 samen 92,4 miljoen euro beschikbaar. Ook op economisch gebied zijn de eerste investeringen gedaan. Zo ging 30 miljoen euro naar waterstoffabriek DJEWELS, 60 miljoen euro naar een nationale AI-fabriek en 60 miljoen euro naar een investeringsfonds voor het midden- en kleinbedrijf. Daarnaast is 32 miljoen euro gereserveerd voor subsidies om regionale bedrijven sterker te maken.
