Wie de voordeur van kunstenaar Jasper Oostland in Garmerwolde opent, stapt niet in een gang, maar direct in een andere wereld. Een wereld vol beschilderde vloeren en kleurrijke dieren die je vanaf doeken toekijken. De komende twee weekenden opent de Minerva-alumnus de deuren van zijn atelier en woning. Maar wie is Oostland? En wat bedoelt hij met kunst zonder houdbaarheidsdatum?
Jasper, tijdens het Pinksterweekend is het zover: dan gaan de deuren van je atelier letterlijk open. Kijk je ernaar uit?
“Ik heb er zeker zin in. Vorig jaar heb ik ook een open atelier gehouden en het is superleuk om mensen in je werkruimte en in je huis te mogen ontvangen. Vooral de verbazing vind ik leuk. Mensen mogen namelijk overal komen; alle ruimtes zijn toegankelijk. Het werkt heel ontwapenend en het levert hele leuke contacten op met liefhebbers. Overigens vind niet alleen ik het leuk, maar mijn vriendin vindt dit ook geweldig: zij gaat de komende dagen bijvoorbeeld al druk in de weer om cake en koekjes te maken. Ja, we willen er echt wat leuks van maken.”
Stel dat we alvast afreizen naar volgende week. Hoe ziet het er dan uit? Wat kunnen mensen verwachten?
“In mijn atelier zijn vooral heel wat werken te zien. Normaal, als ik werk, is er ook van alles te zien, maar voor deze gelegenheid stal ik veel meer uit. Daarnaast laat ik het maakproces zien: hoe maak ik een kunstwerk? Er zullen video’s vertoond worden die dat laten zien. Je kunt de schetsboeken bekijken en men kan met mij en met andere bezoekers in gesprek. En om je een beeld te geven: pijlen op de weg en een duidelijke aankondiging op de brievenbus langs de straat laten zien waar je moet zijn. Het atelier bevindt zich namelijk achter een andere woning. Je volgt de oprijlaan en dan kan het vervolgens niet missen.”
Je woont en werkt nog niet zo heel lang in Garmerwolde, toch?
“We zitten hier nu iets meer dan 2 jaar. We zijn tien maanden bezig geweest om het pand te verbouwen. Deels is dat gedaan door professionals, maar zelf hebben we ook – in mijn geval bloed en zweet, en in het geval van mijn vriendin tranen – erin gestoken. Want wat wel leuk is om te vertellen: als je door de voordeur stapt, dan sta je direct in mijn atelier. Er is geen gang. Het is echt zoals je dat bijvoorbeeld tegenkomt in Amerikaanse en Canadese woningen. Het eerste dat opvalt, zijn de beschilderde vloeren die we hebben.”
Tekst gaat verder onder de foto’s:
Beschilderde vloeren?
“Ja! Kijk, ik werk in een atelier. Waar gewerkt wordt, daar gebeurt wel eens iets. Wij dachten: laten we dat morsen een stap voor zijn door zelf een kleurenpalet aan te brengen op de vloeren. We hebben verf verdund, die op de vloer aangebracht is, en daaroverheen hebben we een coating met glitters aangebracht. Het resultaat is uniek: wat wij hebben, zul je qua palet nergens anders ter wereld tegenkomen. Zo heeft elke kamer zijn unieke uitstraling, met als belangrijke voordeel dat het niet erg is als er bij de werkzaamheden eens gespetterd wordt. Maar dit is vaak wel het eerste wat mensen opvalt; dat ze op de drempel even blijven staan en zeggen: ‘Wow!'”
Tien maanden verbouwing. Eigenlijk is het hele pand aangepakt, hè?
“Voorheen hebben op deze locatie meerdere mensen gewoond. Vroeger hebben hier ook een werkplaats en een interieurontwerper gezeten. Bij de verbouwing zijn eigenlijk alleen de buitenmuren blijven staan. We hebben onder andere een nieuw dak, nieuwe kozijnen, nieuwe binnenmuren, de vloer en ook de elektriciteit opnieuw aangelegd. En we hebben zeven lichtkoepels geïnstalleerd. Ik vind daglicht erg prettig in mijn atelier: het is een type licht waar ik beter onder gedij en beter onder kan werken dan kunstlicht.”
Om jou te leren kennen, moeten we terug naar de zomer van 1976…
“Toen ben ik inderdaad geboren in Huize Tavenier. Dit was jarenlang een kraamkliniek van het Diakonessenhuis. Vervolgens ben ik in Lewenborg opgegroeid. Daarna hebben we overal en nergens gewoond; in Ulgersmaborg bijvoorbeeld, en later, toen ik op mezelf woonde, heb ik een tijdlang in De Wijert gewoond voordat ik naar Garmerwolde ging. Als kind was ik altijd al bezig strips te tekenen en bouwwerken te maken. Ook vond ik sloten, waar van alles qua flora en fauna gebeurde, ontzettend interessant.”
Heb je een mooie jeugd gehad?
“Ja. Ik ben vooral heel erg vrijgelaten in wat ik wilde. Mijn ouders hebben me nooit opgedragen om een bepaalde richting te kiezen. Kunst, of het kunstenaarsvak, zit niet in de familie. Dat ik hier wel voor heb gekozen, komt door die vrijheid waar ik altijd van heb kunnen genieten. Op school was dat wel eens moeilijk. Op de basisschool haakte ik snel af. Voor iets wat je al goed kon, of iets wat je graag deed, was weinig ruimte. In plaats daarvan werd er ingezet op onderdelen waar je minder goed in was. Als kind vond ik dat vreemd: je moet toch juist inzetten op dingen die je goed kunt om die te verbeteren? Uiteindelijk krijg je dan een stempel en ben ik via het speciaal onderwijs naar de detailhandelschool gegaan, om inderdaad in 1994 aan Academie Minerva te beginnen.”
Zeg je daarmee dat we ons onderwijs op de verkeerde manier inrichten?
“Zelf geef ik tegenwoordig veel gastlessen op scholen. Denk aan schaduwtheaters waar kinderen hun eigen poppen voor maken. Ik geef kinderen daarbij altijd de vrijheid in wat ze willen maken. Om een voorbeeld te geven: onlangs gaf ik aan een klas de opdracht om een handpop te maken. Maar één van de kinderen had hier geen zin in. Ik vroeg: wat zou je dan wel willen maken? Hij zei: ‘Ik wil een Terminator/cyborg-arm maken.’ Daarop heb ik gezegd: ‘Ga het maar maken.’ Ik hielp hem met een sok om zijn arm waar hij buisjes en andere onderdelen aan bevestigde. Dat voorbeeld laat voor mij mooi zien wat er gebeurt als je kinderen ruimte geeft voor eigen ideeën. Een ander voorbeeld: een kind dat een dikke laag blubberverf aanbrengt. De eerste gedachte is dan: niet doen! Dat kan niet! Ik heb zoiets: zolang je de kunstwerken van andere kinderen niet beschadigt, laat het maar gaan. Je ziet dat er dan een mooi proces ontstaat, want zo’n kind gaat ineens kleuren toevoegen, waardoor de uiteindelijke kleur verandert. Die mogelijkheden bieden, dat vind ik waardevol.”
Je volgde op Minerva de studierichting ‘illustratie’…
“Klopt. Het idee was om door middel van de opleiding tekeningen te gaan maken voor boeken. De opleiding was vrij breed en je kon docenten kiezen. Ik koos bewust veel modelschilderen en docenten die streng waren op anatomie en observatie omdat ik precies leren kijken interessant vond. Uiteindelijk ben ik afgestudeerd met een expositie van kleine, precies geschilderde schilderijtjes van kikkers in menselijke situaties. Na mijn studie ben ik al vrij snel begonnen met het maken van werken die ik kon verkopen. Ik heb ook illustraties gemaakt voor tijdschriften en omslagen van boekjes. En ik heb illustraties gemaakt voor bands voor op hun cd-hoesjes. Maar dan werd er tegen mij gezegd: ‘We gaan je betalen als we zelf geld gaan verdienen.’ Dat schiet uiteindelijk natuurlijk niet op.”
Tekst gaat verder onder de foto’s:
Kikkers in menselijke situaties. Dat is een mooi bruggetje naar vroeger, toen je al gefascineerd was door het leven in en rond sloten…
“Klopt. Het is overigens niet zo dat ik mijn inspiratie haal uit wat ik dagelijks tegenkom. Het kan wel een aanleiding zijn. Maar als ik denk: ‘Hè, ik wil een neushoorn maken’, dan maak ik die. Vroeger had ik heel veel boeken over dieren. Tegenwoordig kan ik op internet te kust en te keur; ik kan met een paar klikken opzoeken hoe bijvoorbeeld de voet van een neushoorn eruitziet. Kijk, als ik me laat leiden door wat ik dagelijks zie, dan kan ik hier in Garmerwolde lang wachten voor er een neushoorn voorbijkomt.”
Wat is de boodschap die je met je werken wilt vertellen?
“Er is geen boodschap. Ik heb bijvoorbeeld werken gemaakt waarop uilen te zien zijn, maar ook veel insecten en kikkers. Het is een setting waarbij mensen zelf mogen bedenken wat het verhaal eromheen is. Waarom zit een kikker eenzaam in een hoekje te wachten? Wacht hij op zijn vriendin? Is hij verdrietig? Jij zult er wellicht een heel ander verhaal bij bedenken dan iemand anders. Het gevolg is dat er eigenaarschap ontstaat. Een verbondenheid. Waarbij gaandeweg een verhaal wellicht ook kan veranderen. Daarmee wordt een werk tijdloos. Het is een open einde, een open verhaal.”
Je hebt honderden werken gemaakt. Welke is de mooiste die er met kop en schouders bovenuit steekt?
“Die heb ik niet. Ik denk dat ik van alle schilderijen er vijf of zes heb gehouden. Het is niet mijn bedoeling om werken hier op te stapelen; ik wil ze graag delen met mensen in het land. Niet verkopen betekent geen verdiensten en ook dat het atelier steeds voller wordt. Dat is niet de bedoeling. Tijdens het Open Atelier zullen schilderijen en andere werken ook te koop zijn. Overal hangt een kaartje bij. Ik maak overigens niet alleen schilderijen, maar ook reproducties, wenskaarten en kleiner werk. Daardoor bied ik iets aan voor elke portemonnee. Je hoeft geen goed gevulde beurs te hebben om bij mij iets moois uit te zoeken: voor ieder is er wat wils.”
Je werken zien er kleurrijk, vrolijk en ook onschuldig uit. Heb je het idee dat jouw kunstwerken verbinden?
“Dat denk ik zeker. Ik moet denken aan een mailtje dat ik onlangs kreeg. De afgelopen maanden waren werken van mij te zien in het UMCG. Een familie schreef mij dat een van hun geliefden in het ziekenhuis was overleden. Toen ze door de gang liepen waar mijn werken hingen, gaven die schilderijen hen veel kracht. Het is mooi om mensen op zulke momenten te kunnen steunen en dat kunst daaraan kan bijdragen. Dat heb ik ook gezien tijdens eerdere edities van het Open Atelier: dat mensen hier echt bleven plakken en dat heel verschillende gezindten met elkaar in gesprek gingen. Dat vind ik heel waardevol.”
Je zegt ook dat er geen houdbaarheidstermijn op je werken zit…
“Dat klopt. Ik vind een gevoel van optimisme vanuit het werk belangrijk. Als je een werk maakt waar een grap in zit en je snapt de grap, dan ben je er sneller op uitgekeken. Ik wil graag iets maken waar iedereen op een eigen manier naar kan kijken. Stel dat ik een schilderij maak waarbij er een kat verveeld op een kast ligt. Waarom ligt die kat daar? Is het omdat het etensbakje leeg is? Is de kat de hele dag alleen thuis? Iedereen moet zijn eigen verhaal daarbij kunnen verzinnen. En het is fantastisch als een werk aan de muur bijdraagt om bijvoorbeeld een gesprek op gang te brengen.”
Het open atelier vindt plaats op 23, 24, 25, 30 en 31 mei. Op deze dagen is het atelier van 13.00 tot 17.00 uur geopend. Het atelier van Jasper Oostland is te vinden aan de Dorpsweg 37 in Garmerwolde. Meer informatie vind je op deze website.
