Steun voor tijdelijk cameratoezicht rond vuurwerkvrije jaarwisseling: “Een noodzakelijk sluitstuk”

nieuws
Foto: Joris van Tweel

Tijdens de komende, allereerste jaarwisseling met een landelijk vuurwerkverbod kunnen er in de gemeente Groningen tijdelijk camera’s worden ingezet op risicolocaties. De gemeenteraad gaat vrijwel unaniem instemmen met het voorstel van burgemeester Roelien Kamminga (VVD), hoewel verschillende partijen ook aangeven het een lastig en ingrijpend middel te vinden.

“Wat ik vraag is dat we voor een periode van twee weken mogelijk cameratoezicht in kunnen stellen”, vertelt burgemeester Kamminga tijdens het debat. “We willen het middel ook niet langer inzetten dan nodig. Waar we de camera’s in willen zetten, dat is op dit moment onbekend. Ik heb regelmatig overleg met de driehoek (politie, Openbaar Ministerie en burgemeester, red.). Dergelijke dreigingsinformatie komt op het laatste moment. En als je camera’s ver van tevoren in gaat zetten dan verplaatsen mensen zich naar andere locaties.”

De burgemeester geeft aan dat de camera’s een sluitstuk zijn, waarbij er met name ingezet wordt op preventie en voorlichting die problemen moeten voorkomen. Tegelijkertijd is de aanstaande jaarwisseling een bijzondere. Het is de eerste jaarwisseling nadat het landelijke consumentenvuurwerkverbod per 1 augustus 2026 van kracht is geworden. Uit evaluaties van eerdere jaren bleek al dat op specifieke locaties (zoals Hoogkerk en Paddepoel-Zuid) hardnekkige overlast en openbare-ordeverstoringen plaatsvonden, waar soms zelfs de Mobiele Eenheid aan te pas moest komen. Vorig jaar moest de gemeente in de aanloop door tijdnood nog terugvallen op politiecamera’s; met deze wijziging krijgt de burgemeester nu zelf de bevoegdheid om tijdelijk gemeentelijk cameratoezicht in te zetten, met strikte privacywaarborgen en een evaluatie achteraf.

ChristenUnie: “Een spannend moment”

“Het is de tweede keer in korte tijd dat we hier in de gemeenteraad over de jaarwisseling spreken”, vertelt Rosalie van der Heide van de ChristenUnie. “Vanwege het vuurwerkverbod wordt de aanstaande jaarwisseling een spannend moment. Om dit in goede banen te leiden worden er verschillende maatregelen genomen. De camera’s behoren tot de mix aan maatregelen die ingezet kunnen worden. Als camera’s kunnen helpen, dan is het volgens ons een prima middel. Wij denken dat er een goede afweging is gemaakt.”

Jeffry van Hoorn is raadslid voor PRO: “PRO staat altijd voor een veilige gemeente. Daarbij hechten we veel waarde aan privacy in de openbare ruimte. Het zijn twee standpunten die elkaar kunnen raken en dat is hier ook aan de orde. Wat betreft de jaarwisseling zien we in de afgelopen jaren ongeregeldheden en incidenten. Met het vuurwerkverbod weten we niet wat er van ons gevraagd wordt. Voor het inzetten van cameratoezicht toetsen we de inzet aan vier dingen: is het preventief als sluitstuk, is het tijdelijk, is het doel goed onderbouwd en is bij de evaluatie helder wat we gaan evalueren. Dat is aan de orde en daarom kunnen we dit voorstel steunen.”

Discussie over daders opsporen

Rik Heiner van de VVD reageert op de woordvoering van PRO: “PRO benoemt vier dingen. Maar ik mis nog een vijfde punt: het kunnen opsporen van daders. Camerabeelden kunnen bewijsmateriaal leveren waar in de rechtbank gebruik van kan worden gemaakt.”

Van Hoorn repliceert: “Dat is bijvangst. Het inzetten van camera’s gebeurt vanuit de Gemeentewet en niet vanuit de Politiewet. Als er beelden zijn, dan is dat positief voor de vervolging. Want we zijn niet tegen het opsporen van daders.”

De VVD vindt het op haar beurt jammer dat het debat gevoerd moet worden. Heiner: “In veel gemeenten ligt deze beslissingsbevoegdheid bij de burgemeester. In Groningen kan het middel ingezet worden als de raad ermee heeft ingestemd. Wij willen volgende week bij de raadsvergadering met een motie komen waarbij we dit in handen leggen van de burgemeester, conform de modelverordening die de Vereniging van Nederlandse Gemeenten gebruikt.”

Jim Lo-A-Njoe van D66 reageert kritisch op dat VVD-voorstel: “Een meerderheid in deze raad is terughoudend met het gebruik van cameratoezicht. Is het dan verstandig om de burgemeester carte blanche te geven en dat er achteraf vragen worden gesteld over de inzet van het middel? Of is het proces dat we nu doorlopen misschien beter nu de burgemeester weet dat zij de raad achter zich heeft staan?”

Heiner: “Het is geen carte blanche. Als er ergens iets gebeurt wil je snel camera’s in kunnen zetten. In juni zagen we bijvoorbeeld problemen ontstaan op het Martinikerkhof. Uiteindelijk duurde het tot na de zomer voor er daar camera’s geplaatst werden. Dit brengt medewerkers en agenten in gevaar. Soms heb je snel iets nodig.” Hans de Waard van de SP werpt tegen: “We bespreken een maand van tevoren nu dit onderwerp. De VVD krijgt nu wat het wil. Waarom dan toch dit betoog?” Heiner antwoordt: “Wij zijn ook zeker heel blij met de inzet. Maar het is jammer dat we dit debat moeten voeren. Dat zou anders kunnen.”

PvdD en Student & Stad: preventie voorop

Linda Wijnalda-Dussel van Partij voor de Dieren: “Wij zijn voor het tijdelijk invoeren van cameratoezicht als er aan de preventieve kant al van alles is geprobeerd. We hebben het over een periode waarin veel mensen vakantie hebben. Als er snel iets moet gebeuren heeft de burgemeester nu de bevoegdheid om het middel in te zetten. Wij steunen dit, maar dan moet er wel een goede evaluatie aan gekoppeld zijn.”

Wieke van Heteren van Student & Stad sluit zich daarbij aan: “We willen dat inwoners een veilig oud en nieuw kunnen vieren. Landelijk is er gekozen voor een vuurwerkverbod. Dat brengt een grote verantwoordelijkheid met zich mee. Mijn fractie begrijpt de ingrijpende situatie en dat je daarbij ook naar aanvullende maatregelen kijkt. Camera’s zijn echter best wel een zwaar instrument. Het gebruik van een camera raakt de privacy van inwoners. We zijn echter wel blij dat het vanuit het gemeentelijk cameratoezicht wordt georganiseerd in plaats van via de politie, omdat er hierdoor meer aandacht is voor privacy. Wel vinden wij het belangrijk dat preventie voorop moet blijven staan. Dat jongerenwerk en medewerkers van WIJ zich actief inzetten. En dat moet breder aangevlogen worden dan op een school vertellen hoe het wel of niet moet.”

Handhaving en alternatieven

Kelly Blauw van de PVV noemt camera’s waardevol, maar zegt tegelijkertijd dat ze geen problemen gaan voorkomen: “We weten op welke plekken in de gemeente de problemen zich voordoen. Door op die plekken camera’s op te hangen pak je de kern van het probleem aan. Mensen die rottigheid willen uithalen, laten zich niet tegenhouden door een vuurwerkverbod. Daarom is het ook belangrijk om te zorgen dat er op deze plekken voldoende handhaving en politie aanwezig is. Veiligheid vraagt om een consequent optreden.”

Jim Lo-A-Njoe van D66 probeert een breder perspectief aan te snijden: “Het is de eerste jaarwisseling met een vuurwerkverbod. Er zal nog veel illegaal vuurwerk in omloop zijn. De camera’s zijn een extra instrument. Toch zouden we ook graag ambities willen zien aan de voorkant. Eerder hebben we heel specifiek gepleit voor een centrale aftelshow en voor activiteiten in de dorpen. Door dergelijke alternatieven aan te bieden voorkom je mogelijke overlast. Ondanks dat dit voorstel het niet gehaald heeft, zullen we dit voorstel wel steunen.”

Reactie burgemeester Kamminga

Burgemeester Kamminga noemt het een mooi debat waarin alle elementen gewogen zijn over welke keuzes je hebt en wanneer je wat inzet. “Preventief, dat is onze basisinzet. Dat het niet escaleert, dat het niet misgaat. Je wilt alle middelen in kunnen zetten waarbij je mensen op tijd benadert waardoor het idee gaat leven dat men op voorhand spijt krijgt dat er iets misgaat. Een aantal locaties in de gemeente zijn weerbarstiger. Vorig jaar zijn er dingen misgegaan. In vergelijking met andere steden kun je zeggen dat het in Groningen relatief rustig was, maar ondertussen is er nog veel te veel gebeurd waarbij agenten en ambulancepersoneel in situaties zijn terechtgekomen waarvan je niet wilt dat het gebeurt. Daarom is het heel fijn om nu te weten dat we camera’s in kunnen zetten. Een evaluatie lijkt mij ook een goed voorstel. Dit kunnen we aanbieden.”

Behalve de VVD zijn er geen andere partijen van plan om moties in te dienen. Volgende week wordt er in de raad over het voorstel gestemd. De verwachting is dat het voorstel unaniem wordt aangenomen, hoewel de fracties van Volt, Forum voor Democratie en Stadspartij 100% voor Groningen niet aanwezig waren bij het debat.