Wethouder omarmt aanbevelingen om toegang jeugdhulp te verbeteren: ‘Ouders moeten zich gehoord voelen’

nieuws
Foto: Cheryl Holt via Pixabay

Wachtlijsten in de jeugdzorg moeten zo snel mogelijk verdwijnen. Wethouder Manouska Molema (PRO) van Zorg liet woensdag weten de gemeenteraad ieder kwartaal te willen informeren over de vorderingen in de jeugdzorg. Aanleiding is een kritisch rapport van de ombudsman over de toegang tot de jeugdhulp in Groningen, waarin een reeks aanbevelingen wordt gedaan die het college vrijwel allemaal overneemt.

“Wat je wilt, is dat de jeugdzorg goed geregeld is”, vertelt wethouder Molema aan het einde van de vergadering. “Dat is een standpunt dat wij met zijn allen in deze zaal delen. Het rapport van de ombudsman biedt waardevolle inzichten waar wij van leren hoe we het kunnen verbeteren. Ja, op dit moment hebben we wachttijden, en dat zouden we heel graag anders willen. Daarom hebben we er ook bewust voor gekozen om de aanbevelingen die gedaan worden over te nemen. Ik hoor hier vanavond ook duidelijk het verzoek om de raad elk kwartaal bij te praten over de vorderingen door middel van een rapportage: dat gaan we doen.”

Het rapport Verantwoordelijk, maar op afstand van jeugdombudsman Anja Janssen werd woensdag in de raad besproken. Daarin concludeert de ombudsman dat de gemeente Groningen onvoldoende zicht heeft op de ervaringen van ouders en kinderen tijdens de toegang, dat de rechtsbescherming en klachtenprocedures op onderdelen rammelen, en dat er onduidelijkheid bestaat over de samenwerking met Stichting WIJ Groningen (bijvoorbeeld over de triage en of er recht is op passende of meest passende ondersteuning).

D66: “Met de mensen praten, niet over de mensen”

Annemiek Lourens-de Jager van D66 wees op de brief van zorgverlener Lentis, die de ingewikkelde spagaat in de praktijk goed blootlegt: “Aan de ene kant wil je snel, effectief en preventief kunnen werken zonder indicatie. Aan de andere kant heb je te maken met lange processen waardoor casussen juist kunnen escaleren en in die periode niet de hulp geboden wordt die wenselijk is.”

Vanuit haar achtergrond in het onderwijs weet Lourens-de Jager hoeveel er aan voorafgaat voordat mensen überhaupt bij de jeugdhulp aankloppen. “Ouders voelen zich op zo’n moment kwetsbaar. Het is daarom heel belangrijk dat duidelijk is hoe dit proces eruitziet, zodat het vertrouwen van ouders vergroot kan worden.” D66 pleitte er sterk voor om het eigenaarschap bij de ouders te laten: “Voor mijn fractie is het heel belangrijk dat we met de mensen praten en niet over de mensen. WIJ en de gemeente moeten meenemen wat de visie is van de ouders.” Ook D66 riep op om de raad via kwartaalrapportages goed aangehaakt te houden.

CDA: “Respect voor de medewerkers”

Jint Hoeksema van het CDA benadrukte de enorme druk op het veld: “Iedere ouder wil een goede ouder zijn en voorkomen dat hun kinderen in de problemen komen. Maar elke ouder maakt fouten en problemen kun je niet altijd voorkomen. Op dergelijke momenten kan er een beroep worden gedaan op jeugdhulp. Communicatie hierin is erg belangrijk: wat is er mogelijk, en wat gebeurt er als de visie van ouders afwijkt van de jeugdhulpverleners?”

Hoeksema wees er tegelijkertijd op dat we de werkelijkheid niet uit het oog mogen verliezen: “We weten dat er in de jeugdzorg veel verbetering mogelijk is, en het is goed om kritisch te zijn. Aan de andere kant moeten we niet vergeten dat medewerkers zich dagelijks met ziel en zaligheid inzetten, soms met weinig mensen en heel veel hulpvragen. Respect hebben voor deze mensen is erg belangrijk.” Het raadslid stipte aan dat de media de afgelopen maanden terecht kritisch waren over misgelopen casussen, maar dat er daarnaast ook heel goed werk wordt geleverd.

Student & Stad: “Niet verdwalen in procedures”

Karlijn Bakker van Student & Stad sloot zich daarbij aan: “Uit het onderzoek blijkt dat het niet altijd duidelijk is waar ouders en kinderen met vragen terechtkunnen, waardoor het lastig is om zorgen kenbaar te maken. Het is belangrijk dat er goed geregelde procedures zijn.” Bakker wees op de cijfers uit het dossier: “De gemiddelde wachttijd in een klachtendossier liep op tot 22 weken, terwijl dit wettelijk binnen acht weken geregeld moet zijn. We zullen kritisch naar onszelf moeten kijken. Als mensen hulp nodig hebben, moeten ze weten waar ze aan toe zijn en niet verdwalen in procedures.”

Discussie over ‘representatief’ versus ‘illustratief’

Yaneth Menger van de Stadspartij 100% voor Groningen toonde zich het meest kritisch: “Er is sprake van een fundamenteel probleem. De bevindingen in het rapport zijn concreet en zorgwekkend. De triage duurt in de praktijk veel te lang, waarbij het voor ouders onvoldoende duidelijk is in welke fase het zich bevindt. Dat WIJ Groningen de hulpvraag beoordeelt, maar tegelijkertijd ook zelf de hulp biedt, roept fundamentele vragen op. Daarnaast zijn er kleine procedurele tekortkomingen die rechtstreeks het behoorlijk bestuur raken.”

Dat leverde een debat op met Peter Rebergen van de ChristenUnie. Rebergen wierp op: “Het gaat om een illustratief onderzoek, niet om een representatief onderzoek. Hoe beoordeelt de Stadspartij dit, en welke last hebben ouders als beide onderdelen bij WIJ liggen?”

Menger reageerde: “Veel meldingen die ouders doen zijn illustratief voor de werkwijze. Je hebt het over hele grote en tragische hulpvragen die met onze fractie worden gedeeld en die wij niet kunnen oplossen. In die vragen zie ik een patroon, en dan is het mijn taak om dat hier te benoemen.” Rebergen bleef kritisch op die conclusie: “Ook wij ontvangen signalen, maar je kunt niet zeggen dat iets structureel is als het niet representatief is onderzocht. Daarnaast: welk belang heeft WIJ dat ouders zou schaden?” Menger noemde die vraag over het belang van WIJ ‘suggestief en insinuerend’, waarna Rebergen benadrukte dat niet hij, maar dat de Stadspartij dit zelf ter berde had gebracht.

PvdD en Partij voor het Noorden

Sophie Thasing (Partij voor de Dieren) wees erop dat er een gemeenschappelijke verwachting moet zijn over wat jeugdzorg hoeft te bieden: “Wanneer triage toegepast moet worden, is het belangrijk om de boodschap goed te communiceren, goed samen te werken en het gezin te motiveren. Maar ouders moeten wel weten waar ze ‘ja’ op zeggen.” Thasing merkte op dat de website voor klachten inmiddels is verbeterd naar aanleiding van het onderzoek. Wel plaatste zij een kanttekening bij de vijftien onderzochte casussen: “De signaalwaarde is belangrijk, maar we moeten niet overhaast conclusies trekken over of deze problematiek representatief is voor de hele groep. Eigenlijk is meer onderzoek nodig.”

Evelien Bernabela van de Partij voor het Noorden was vooral blij met de slagvaardigheid van het college: “Er waren geen duidelijke klachtenprocedures, wat ook terugkomt in het onderzoek. Het is mooi dat de aanbevelingen worden overgenomen. Bezwaarprocedures moeten helder zijn en wachttijden mogen niet te lang duren. Wij hebben hoop op verbetering.”

Reactie wethouder Molema: Geen wachtlijsten bij basis jeugdhulp

Wethouder Molema ging nader in op de praktijk van de zorgverlening. Zo merkte zij op dat er bij het aanbieden van de basis jeugdhulp geen sprake is van wachtlijsten, maar dat dit voor individuele voorzieningen helaas wel het geval is. “Daar wordt hard aan gewerkt om dat weg te werken. In een kwartaalrapportage kunnen we meenemen hoe dat ervoor staat. Ook kunnen we daarin de triage uitleggen en hoe mensen worden geholpen. Met dit rapport zijn we er nog niet; er kan nog veel verbeterd worden. Ook bij een toekomstig onderzoek zullen er nieuwe aanbevelingen aan het licht komen. We zijn aan het leren en we proberen zoveel mogelijk over te nemen zodat het beter wordt.”

Geen van de partijen is van plan om bij de eerstvolgende raadsvergadering een motie in te dienen.