Vuurwerk, feest en kermis: dat zijn voor de meeste panelleden de eerste associaties bij Groningens Ontzet. Hoewel de 28ste augustus onder deelnemers aan het onderzoek nog altijd als een zeer belangrijke dag voor de stad wordt beschouwd, lijkt de historische betekenis ervan voor hen naar de achtergrond te verdwijnen. Uit onderzoek van het OOG Panel blijkt dat een ruime meerderheid van de respondenten vraagt om een opfrisbeurt van het programma, al wil men tradities als de kermis en het vuurwerk niet zomaar opgeven.
Heb je een vraag of opmerking over dit onderzoek? Mail dan naar jorrittempels@oogtv.nl
Het Groningens Ontzet op 28 augustus is het volksfeest van de stad, maar de betrokkenheid staat onder druk. Op deze dag, in de volksmond ook wel ‘Bommen Berend’ genoemd, viert Groningen dat het in 1672 de aanval van de bisschop van Münster overleefde. Uit het onderzoek blijkt echter dat de historische betekenis van deze dag steeds verder naar de achtergrond verdwijnt. “Het is bijna verwonderlijk dat mensen alleen maar denken aan de kermis en het vuurwerk en denken dat het een zomerfeest is,” schrijft een panellid.
Hoewel een overweldigende meerderheid van het panel (86 procent) vindt dat de viering absoluut behouden moet blijven, krijgt het huidige programma een stevige onvoldoende. Bijna 60 procent van de ondervraagden vindt het aanbod momenteel niet of helemaal niet aantrekkelijk. “Na een uurtje door de stad gewandeld te hebben, heb ik wel weer genoeg gezien,” aldus een respondent. Volgens veel deelnemers is het programma te eenzijdig geworden: “Behalve de kermis is er voor mijn gevoel eigenlijk niets te doen”. Dat het roer om moet, is voor de meeste panelleden wel duidelijk. Maar liefst 71 procent geeft aan dat het programma van Groningens Ontzet vernieuwd moet worden. Slechts 13 procent vindt dat de huidige opzet behouden moet blijven. Respondenten omschrijven de huidige programmering vaak als “oudbollig” of benadrukken dat het “elk jaar hetzelfde is”.
Traditie versus ‘Niet meer van deze tijd’
De mogelijke vernieuwing van het volksfeest is een actueel thema binnen de gemeente Groningen. In een recent initiatiefvoorstel vanuit de raad wordt gezocht naar manieren om het feest aantrekkelijker te maken voor een bredere doelgroep. Hierbij staan de drie traditionele pijlers van het Ontzet – de kermis op de Grote Markt, de paardenkeuring en de vuurwerkshow – ter discussie.
Het panel is echter verdeeld over de koers die hierin gevaren moet worden. Voor de kermis (61 procent) en de vuurwerkshow (70 procent) is onder de panelleden nog altijd brede steun. Voorstanders zien deze onderdelen als de belangrijkste “bezoekerstrekkers” die onlosmakelijk verbonden zijn met de dag. “Het zijn de oude elementen van Bommen Berend, die moet je juist in ere houden,” aldus een deelnemer.
Tegenstanders noemen deze onderdelen echter “niet meer van deze tijd”. Vooral bij de paardenkeuring is de discussie merkbaar: 42 procent van de respondenten wil het behouden, terwijl 35 procent vindt dat het moet verdwijnen. Critici wijzen hierbij op het dierenwelzijn en het milieu. Voor de voorstanders roept de keuring, net als het vuurwerk en de kermis, juist een gevoel van traditie op: “Al deze elementen moeten gewoon blijven. Dit past perfect bij onze Groningse geschiedenis”.
Opvallend is dat, hoewel de steun voor het vuurwerk groot is, de vorm ervan ter discussie staat. Zowel voor- als tegenstanders opperen in de open antwoorden alternatieven die beter zouden passen bij de huidige tijdsgeest, zoals een lasershow of een spektakel met drones.
De vrije dag als ‘doodsteek’
Naast de inhoud van het programma wijst het panel naar een cruciale randvoorwaarde: de vrije dag. Waar Groningens Ontzet in het verleden voor veel werknemers en scholieren een vrije dag betekende, zijn veel organisaties en scholen daar in de loop der jaren mee gestopt. Momenteel is 28 augustus in Groningen geen officiële vrije dag meer.
Uit het onderzoek blijkt dat dit gemis een grote impact heeft op de betrokkenheid bij het feest. Maar liefst 76 procent van de respondenten stelt dat de dag weer een officiële vrije dag moet worden. Veel panelleden geven aan dat het voor stadjers bijna onmogelijk is om mee te doen aan de festiviteiten als zij overdag moeten werken of naar school gaan. “Werken terwijl je de Stad eigenlijk wilt herdenken en feestvieren is de doodsteek voor de viering,” schrijft een respondent. Voorstanders trekken in de open antwoorden de vergelijking met tradities elders, zoals carnaval in het zuiden: “Waarom wel Koningsdag vieren, maar niet een lokale en veel belangrijkere gebeurtenis?”. De weinige tegenstanders van de vrije dag (13 procent) wijzen vooral op de hoge kosten voor werkgevers en de praktische uitvoerbaarheid voor werknemers die niet in de stad zelf wonen.
Roep om historie, muziek en ‘Stadse allure’
Wanneer het panel gevraagd wordt naar de ideale invulling van Groningens Ontzet, komt er een duidelijke top drie naar voren. De grootste behoefte ligt bij livemuziek (25 procent), gevolgd door historische activiteiten (22 procent) en straatfeesten (18 procent). Panelleden missen de sfeer van weleer: “Vroeger had je leuke bandjes op podia bij de horeca, nu niet meer. Maak er weer een spektakel van, een feest met allure zoals het ooit was.”
De roep om meer historische diepgang wordt ondersteund door concrete ideeën. Respondenten stellen voor om de geschiedenis van 1672 weer tastbaar te maken, bijvoorbeeld door de strijd na te spelen met re-enactors of door oude ambachten te presenteren. Ook moderne oplossingen worden aangedragen: “Een app met een wandeling die je zelf kunt doen langs verschillende wijken in de binnenstad, met achtergrondinformatie over wat daar precies is gebeurd.”
Binnenstad als basis, wijken als extra
Over de locatie van het feest is men het (bijna) unaniem eens: de binnenstad blijft de centrale plek waar het moet bruisen. Wel ziet bijna de helft van de respondenten (49 procent) graag een aanvullende verbinding met de wijken en dorpen.
De groep die voor spreiding pleit, voert hiervoor praktische redenen aan: niet iedereen wil of kan de drukte van het centrum opzoeken. Door lokale verenigingen, zoals koren en theatergroepen, in hun eigen buurt of dorpshuis te laten optreden, wordt de drempel verlaagd. “Mensen uit de wijken gaan niet allemaal naar het centrum,” stelt een respondent. “Activiteiten dicht bij huis vergroten de impact van de herdenking.”
Ook meedoen aan onderzoeken van het OOG Panel?
Verantwoording
Dit onderzoek is uitgevoerd onder leden van OOG Panel. De vragenlijst werd gedeeld via de website en app van OOG, via de sociale mediakanalen van OOG en onder de leden van het OOG Panel. In totaal vulden 944 inwoners van de gemeente Groningen de vragenlijst volledig in.
Van de respondenten is 58% man en 39% vrouw. Daarnaast blijkt dat inwoners tot en met 34 jaar minder vertegenwoordigd zijn in het onderzoek. Daarmee komt de samenstelling van de respondenten niet volledig overeen met de demografie van de gemeente Groningen.
