Verliest de Rijksuniversiteit Groningen door het voorgestelde bezuinigingsplan alle franje, waardoor zij het onderscheidende karakter dat zij nu heeft kwijtraakt? Dat is de grote zorg die Lijst Calimero uit naar aanleiding van de ingrijpende bezuinigingsplannen die de RUG wil doorvoeren.
“We snappen dat er bezuinigd moet worden. We hebben in december ook gevraagd om een plan, omdat we zagen wat er op ons afging komen”, vertelt Tim Tresoor van Lijst Calimero. Zijn fractie is met vier zetels een van de grootste partijen in de medezeggenschapsraad. “Maar als we deze plannen bekijken, dan zien we dat er vooral bezuinigd wordt op studentenvoorzieningen. Neem bijvoorbeeld het Marco Polo Fonds, waarmee studenten buiten Europa op uitwisseling kunnen gaan. Maar ook het afbouwen van het Honours College, het snijden in cursussen Nederlands voor internationale studenten en promovendi en het verdwijnen van de ondersteuning van de Summer- en Winter Schools.”
Afgelopen donderdag vergaderde de medezeggenschapsraad uitgebreid over dit onderwerp. Zowel de studenten- als de personeelsfractie uitten daar hun flinke kritiek op de koers van het universiteitsbestuur. Tresoor vult aan: “Alles wat niet wettelijk verplicht is, daar wil de RUG aan tornen. De universiteit gaat er in de plannen vooral vanuit dat de eigen marktpositie niet in gevaar mag komen. Maar wij zijn bang dat doordat je gaat snijden in alles wat de RUG bijzonder en aantrekkelijk maakt, er juist minder studenten naar de RUG zullen komen.”
Achtergrond
De RUG staat voor een omvangrijke operatie waarbij tot 2030 in totaal 45 miljoen euro bespaard moet worden om de financiële gezondheid van de instelling te waarborgen. Deze noodzaak wordt gedreven door een dalend aantal studenten, inflatie, hoge energiekosten en landelijke bezuinigingen op het hoger onderwijs. Om te voorkomen dat de universiteit onder de kritieke grens van 50 miljoen euro aan liquide middelen zakt, wat tot ingrijpen door de Onderwijsinspectie zou kunnen leiden, wil het bestuur stevig ingrijpen in zowel programma’s als vastgoed.
Hellend vlak
Tresoor verduidelijkt de angst voor een neerwaartse spiraal: “De RUG wil zich richten op goed onderwijs, en dat is belangrijk. Maar goed onderwijs wordt er ook op andere universiteiten geboden. Studenten kiezen specifiek voor Groningen omdat er bijvoorbeeld een programma wordt aangeboden dat ergens anders niet bestaat. Neem het Marco Polo Fonds of het Honours College. Als je deze plannen doorzet, ontstaat er een gevaarlijk hellend vlak. Want als consequentie kan het aantal studenten dat voor Groningen kiest verder afnemen. Minder studenten betekent uiteindelijk minder geld, waardoor je later opnieuw moet gaan snijden. De fundamentele vraag is hoe je jezelf als universiteit nog wilt gaan onderscheiden.”
Lijst Calimero vergelijkt de huidige situatie met een kerstboom die niet langer over verlichting, slingers en kerstballen beschikt. “En op deze manier gaat het ook onzeker worden of we de boom überhaupt wel in leven gaan houden. Het onderwijs wordt met deze plannen in onze ogen uitgehold en versoberd.” Wat er nu precies gaat gebeuren met de plannen is nog onduidelijk. “Als medezeggenschap hebben we een adviserende rol. Uiteindelijk mag het bestuur zelf de definitieve keuzes maken. Het wordt door het bestuur een menukaart genoemd, maar met de geboden opties zijn wij absoluut niet gelukkig.”
Herkansingen
Als concreet voorbeeld van een onzalig plan noemt Tresoor de voorgestelde regeling rondom studiecijfers: “Neem het voorstel dat als je een 4,0 of lager als cijfer haalt, dit werd tijdens de vergadering als voorbeeld genoemd, dat je dan niet meer mag herkansen. Je zult dan een jaar langer over je opleiding moeten doen. Dat werkt averechts. De student loopt studievertraging op, maar als universiteit verdien je er ook niets aan. Een universiteit verdient immers geld aan studenten die daadwerkelijk afstuderen. Dit idee kost de universiteit onderaan de streep alleen maar meer onkosten.”
Wat Calimero betreft, wordt er gekozen voor alternatieve bezuinigingsmaatregelen die het onderwijsvlak minder hard raken. “En er zitten ook heus wel voorstellen in de plannen waarmee wij wel in kunnen stemmen. Het reduceren van de totale hoeveelheid vastgoed bijvoorbeeld; dat vinden wij een goede en logische stap.”
College van Bestuur: “Bezuinigingen op makkelijke dingen hebben we gehad”
Hans Biemans, voorzitter van het College van Bestuur van de Rijksuniversiteit, liet donderdag tijdens de vergadering weten voor een uiterst moeilijke opgave te staan: “Het bezuinigen op de makkelijke dingen hebben we inmiddels gehad. Met dit nieuwe bezuinigingsprogramma zullen er onderwerpen voorbij gaan komen die pijn gaan doen.”
Biemans reageerde ook op de hoop dat extra geld uit Den Haag het leed zou kunnen verzachten: “Voor er verwezen wordt naar krantenartikelen waarin vermeld staat dat dit kabinet de korting van 1,5 miljard euro op het hoger onderwijs terug wil draaien: het ministerie is hiermee qua voorbereidingen bezig voor de begroting van 2027. Voor 2026 gebeurt er nog weinig. Zo zal de prijscompensatie niet volledig uitgekeerd gaan worden. Voor 2027 wordt er hevig gediscussieerd over hoe de afspraken in het eerder gesloten coalitieakkoord vormgegeven kunnen worden. Op dit moment hebben we geen concreet beeld van wat daaruit gaat komen, waardoor het wachten is op Prinsjesdag.”
Krimp
Volgens Tresoor is het te makkelijk om alles op Den Haag af te wimpelen: “Maar of er nu landelijk gekort wordt of niet: het aantal studenten op de Rijksuniversiteit loopt simpelweg terug. Dat is een wezenlijk deel van je probleem, ook omdat we ons in een krimpregio bevinden. Als mijn fractie alles bij elkaar optelt, dan is het plan dat er nu op tafel ligt simpelweg niet sterk genoeg.”
Calimero is van plan om de komende periode met diverse partijen en organisaties in gesprek te gaan. “De contacten met het Dutch Language Centre en Career Services zijn bijvoorbeeld al goed, maar deze connecties willen we verder versterken. Dit vanuit de gedachte dat je samen sterk staat. We willen het bestuur laten zien dat schrappen op deze onderdelen niet de oplossing is. Juist omdat het de aantrekkelijkheid van de RUG aantast, terwijl de universiteit studenten nodig heeft die bewust voor Groningen kiezen.”
Werkdruk
Het nieuws over de aanstaande bezuinigingen is in ieder geval niet stilletjes voorbijgegaan aan de universitaire gemeenschap. “Als het bij mensen al niet was doorgedrongen, dan is dat het nu wel. Dat blijkt ook uit de gesprekken die wij voeren. Docenten maken zich bijvoorbeeld grote zorgen of hun opleiding straks nog wel bestaat. En ook de werkdruk wordt constant genoemd, zowel bij medewerkers als bij studenten. De werkdruk is momenteel al erg hoog en als deze plannen in deze vorm worden uitgevoerd, dan wordt die alleen maar hoger. De zorgen zijn absoluut groot.”
Op 28 mei wordt er door de verschillende fracties een officieel advies uitgebracht. Een deel van de verdere uitwerking van de plannen zal pas na de zomer plaatsvinden.
