De komst van een AI-fabriek in Groningen kan grote gevolgen hebben voor de zorg in Noord-Nederland en daarbuiten. Het Universitair Medisch Centrum Groningen (UMCG) ziet nieuwe kansen door de combinatie van een krachtige supercomputer en een innovatiecentrum. Daarmee kan medische zorg slimmer, sneller en persoonlijker worden gemaakt. Kunstmatige intelligentie (AI) wordt daarbij niet gezien als vervanging van artsen en verpleegkundigen, maar als een hulpmiddel dat de zorg kan verbeteren en de druk op de zorg kan verlagen.
De AI-fabriek is een hightech locatie waar rekenkracht en samenwerking centraal staan. Voor de zorg betekent dit vooral toegang tot een supercomputer die grote hoeveelheden medische gegevens kan verwerken en analyseren. Samen met het innovatiecentrum ontstaat zo een plek waar zorgmedewerkers, onderzoekers en technologiebedrijven kunnen samenwerken aan nieuwe AI-toepassingen.
Wat houdt de AI-fabriek in voor de zorg?
Voor het UMCG, als academisch ziekenhuis met veel onderzoek, is de komst van een supercomputer een belangrijke ontwikkeling. Bart Scheerder, bedrijfsontwikkelaar bij het UMCG, merkt dat veel medisch onderzoek tegenwoordig afhangt van data-analyse. Met de AI-fabriek kan dit onderzoek sneller en op grotere schaal worden uitgevoerd.
Naast onderzoek richt de AI-fabriek zich ook op het veilig verwerken van gevoelige gegevens. “Verbetering in het proces van gevoelige dataverwerking is juist in de gezondheidszorg heel belangrijk”, zegt Bart Scheerder. bedrijfsontwikkelaar bij het UMCG. Volgens hem kan de veiligheid van medische gegevens door de AI-fabriek beter worden beschermd. Ook zorgt het ervoor dat Nederland minder afhankelijk wordt van grote Amerikaanse techbedrijven.
Het innovatiecentrum als verbindende factor
Het innovatiecentrum binnen de AI-fabriek kan een verbinding vormen tussen het UMCG en bedrijven. Hierdoor ontstaat samenwerking tussen publieke en private partijen. Het UMCG wil binnen de AI-fabriek meewerken aan een omgeving waarin innovatieve bedrijven sneller kunnen groeien.
Voor veel jonge bedrijven is het nu moeilijk om zich te ontwikkelen, omdat het veel geld kost om kennis en expertise in te huren. “Een samenwerking tussen het UMCG, onderzoekers, AI-specialisten en bedrijven zou een goede ontwikkeling zijn binnen dit ecosysteem”, zegt Scheerder.
Hoe verbetert AI medische diagnoses?
Volgens het UMCG kan de AI-fabriek zorgen voor meer persoonlijke zorg. Door patiëntgegevens, genetische profielen en behandelresultaten te combineren, kunnen AI-systemen voorspellen welke behandeling het beste past bij een patiënt.
AI-programma’s kunnen röntgenfoto’s, MRI-scans en CT-beelden analyseren en patronen herkennen die voor mensen moeilijk te zien zijn. “Met de analyses van AI krijgen artsen advies voor een passende behandeling. Daardoor kunnen klachten van patiënten veel sneller worden behandeld”, zegt Scheerder.
Met hulp van de supercomputer in de AI-fabriek kunnen deze AI-programma’s worden getraind met grote hoeveelheden data. Hoe meer gegevens beschikbaar zijn, hoe beter het systeem werkt. Dat kan zorgen voor snellere en betrouwbaardere diagnoses bij bijvoorbeeld kanker, hart- en vaatziekten en neurologische aandoeningen zoals Alzheimer.
Een ander voorbeeld waarbij de AI-fabriek kan helpen, is maatwerk in de zorg sneller maken. Volgens Scheerder is het 3D-lab van het UMCG daar een goed voorbeeld van. “In het lab worden implantaten gemaakt, maar die zijn voor iedere patiënt anders. Dat kost veel tijd. Een AI-model kan dat proces versnellen.”
Minder administratie, meer tijd voor patiënten
De zorgsector heeft te maken met grote uitdagingen, zoals personeelstekorten en hoge werkdruk. Ook wordt de zorg steeds ingewikkelder. Door standaardtaken te automatiseren en moeilijke analyses te ondersteunen, kan AI zorgmedewerkers helpen en ontlasten.
Volgens Scheerder wordt in de eerste fase onderzocht hoe waardevol deze nieuwe ontwikkeling is. Het verminderen van werkdruk speelt daarbij een grote rol. Daardoor krijgen artsen en verpleegkundigen meer tijd voor direct contact met patiënten. “Zorgprofessionals zijn schaars en staan onder grote druk. We moeten toewerken naar een situatie waarin AI helpt, zodat medewerkers niet op honderdtwintig procent hoeven te werken, maar op honderd procent”, aldus Scheerder.
Een ander belangrijk punt is het verminderen van administratie. Internisten besteden volgens Scheerder gemiddeld veertig procent van hun tijd aan administratieve en logistieke taken. AI kan helpen bij het automatisch samenvatten van gesprekken, het verwerken van dossiers en het plannen van zorg.
Een voorbeeld hiervan binnen het UMCG is de pilot ‘spraakgestuurd rapporteren’. Daarbij werd een hulpmiddel gebruikt dat meeluistert tijdens gesprekken tussen arts en patiënt. Het systeem maakt daarna automatisch een samenvatting van het gesprek. Hierdoor kan de zorgverlener meer aandacht geven aan de patiënt.
Privacy en ethiek als belangrijke voorwaarden
Het verzamelen van grote hoeveelheden data, die nodig zijn om AI-systemen te ontwikkelen, is volgens Scheerder niet eenvoudig. Het gaat hierbij vaak om gevoelige medische gegevens. Patiënten moeten eerst toestemming geven voordat hun gegevens gebruikt mogen worden.
Daarnaast zijn onderzoekers en AI-specialisten nodig die de gegevens op de juiste manier verwerken en verantwoordelijk zijn voor het ontwikkelen van de modellen. “De tijd die nodig is om onderzoekers te vinden en toestemming te krijgen om data binnen de AI-fabriek te verwerken, is een grote uitdaging”, zegt Scheerder.
Ook bij de pilot ‘spraakgestuurd rapporteren’ golden strenge regels voor privacy. De spraakopnames werden alleen gebruikt om een verslag van het gesprek te maken en daarna automatisch verwijderd. Het verslag werd vervolgens opgeslagen in het medisch dossier van de patiënt. Het UMCG benadrukt dat privacy bij alle AI-toepassingen in de zorg centraal staat.
‘De AI-fabriek uitgelegd’ is een vierdelige artikelserie over de nieuwe AI-fabriek die komt in Groningen. In deze serie wordt uitgelegd wat een AI-fabriek precies is en wat de komst betekent voor de stad. Wat brengt een AI-fabriek de Groninger? Hoe kan de fabriek helpen in de landbouw? En zorgt de komst van de supercomputer voor nieuwe innovaties binnen de zorg?
