De muurschildering ‘Het Theater van de Droom’ aan de Vechtstraat mag blijven. Dat laten Toyisme Studio (de makersgroep van het kunstwerk) en het gemeentebestuur maandagmiddag weten. Het college van burgemeester en wethouders heeft besloten een vergunning voor vijftien jaar te verlenen. Daarmee komt voorlopig een einde aan een slepend conflict tussen de gemeente, de makers, de pandeigenaar en de buurt.
“Na ruim een jaar van diepe onzekerheid, intensieve gesprekken en een juridische strijd die ons allemaal heeft geraakt, is het verlossende woord er eindelijk”, vertelt kunstenaar Dejo van Toyisme Studio. “Dat er nu een vergunning komt voor vijftien jaar is een monumentale overwinning voor de kunst, de buurt en de kracht van onze fantastische gemeenschap. Wij hebben vanaf dag één geloofd dat dit kunstwerk een blijvende plek in de stad verdient. Samen met de pandeigenaren, de bewonersorganisatie De Rivierenbuurt en de onvoorwaardelijke steun van duizenden cultuurliefhebbers hebben we een vuist gemaakt.”
Gemeente wees pand zelf aan, maar zonder vergunning
De kwestie rond het kunstwerk speelt al ongeveer een jaar. De gemeente wilde de schildering aanvankelijk laten verwijderen, omdat de kunstenaars geen vergunning hadden aangevraagd. Opvallend was dat de gemeente de muur zelf had aangewezen voor het kunstwerk, als onderdeel van het project Street Art Zuid. In de eerste brieven aan de eigenaar stond niets over een vergunning. Pas weken na de voltooiing van het kunstwerk wees een toezichthouder op het ontbreken van een vergunning. Daarop greep de gemeente alsnog in en dreigde in eerste instantie zelfs met een dwangsom van 30.000 euro als de eigenaar de schildering niet zelf zou verwijderen.
Er volgden veel protesten. Een petitie tegen het verwijderen van de schildering kreeg 2500 handtekeningen en de kwestie haalde zelfs de landelijke pers. Ook binnen de gemeente bestond onenigheid over de vraag of de beschilderde muur onderdeel was van het gemeentelijk monument. De afdeling Erfgoed vond aanvankelijk van niet, maar de juridische afdeling kwam later tot een ander oordeel. Een ouder onderzoek uit 2018 wees erop dat de muur uit 1960 stamt en geen monumentale waarde heeft.
Vanwege de monumentale status waren er daarnaast zorgen over vocht. De zes aangebrachte verflagen zouden de muur kunnen “verstikken”, waardoor vocht niet ontsnapt uit de spouw. De eigenaar liet daarom zelf een onafhankelijke architect onderzoek doen naar de ventilatie tussen de buitenmuur en het pand. De gemeente deed dit onderzoek (met een onafhankelijk bureau) nog eens over en kwam tot dezelfde conclusie.
Wethouder: ‘Schildering nog steeds in strijd met regels, maar toch vergunning’
Dat leidt nu dus tot een vergunning. De gemeente benadrukt dat de muurschildering nog steeds in strijd is met de regels voor gemeentelijke monumenten. Maar uit onderzoek (na een motie uit de gemeenteraad) blijkt dat het kunstwerk geen schade aan het monument veroorzaakt en daarom niet in gevaar is. Daarom wil het Stadhuis nu toch meewerken aan een vergunning voor vijftien jaar.
“Bij deze afweging hebben we verschillende belangen betrokken”, schrijft wethouder Rik van Niejenhuis aan de gemeenteraad. “Daarbij is gekeken naar de belangen en reacties uit de buurt, de kosten die gemoeid zijn met het verwijderen van de muurschildering en de mogelijke schade aan het pand die daarbij kan ontstaan.”
Uit het onderzoek blijkt dat het kunstwerk vijftien jaar kan blijven zitten voordat onderhoud nodig is. Dan is het kunstwerk waarschijnlijk ook flink vervaagd en niet meer geschikt om te laten zitten. Daarom moet de muurschildering over vijftien jaar alsnog wel. De gemeente betaalt de kosten daarvan. Over de uitvoering en de financiële afspraken moeten de betrokken partijen nog met elkaar in gesprek.
De wethouder geeft nog wel een winstwaarschuwing: als de vergunning is verleend, kan er nog wel bezwaar en beroep worden aangetekend door mensen die het er niet mee eens zijn. Daardoor bestaat het risico dat de vergunning later alsnog geen stand houdt en de gemeente opnieuw moet ingrijpen.
‘Gezamenlijke strijd gewonnen’
Desondanks zijn de makers en de buurt blij dat de oplossing nu gevonden lijkt, zo stelt Dejo: “Het Theater van de Droom’ blijft de komende 15 jaar officieel de Vechtstraat sieren. Het bouwtechnisch onderzoek heeft bovendien definitief aangetoond dat er geen sprake is van vochtproblemen. De wethouder heeft bevestigd dat het nadrukkelijk niet de bedoeling is dat het kunstwerk na 15 jaar zomaar moet verdwijnen, of dat de eigenaar dan met verwijderingskosten wordt geconfronteerd.”
De details moeten volgens Dejo nog wel worden uitgewerkt op papier: “Op zeer korte termijn gaan we om tafel met de gemeente en de afdeling Vergunningen, Toezicht en Handhaving (VTH). We gaan er scherp op toezien dat de afspraken juridisch waterdicht worden vastgelegd. Daarnaast blijven we in gesprek over de gemaakte kosten. Wij vertrouwen erop dat dit in goede harmonie kan worden besproken.”
