Onderzoek van Organisation for Economic Co-operation and Development (EOCD) wijst uit dat steeds meer bedrijven en overheden investeren in kunstmatige intelligentie, ook wel AI genoemd. Ook Groningen wil daarin meegaan. Daarom komt er in de stad de allereerste AI-fabriek van Nederland: een plek waar onderzoekers, bedrijven en computers samenwerken aan nieuwe technologie.
Het woord fabriek doet denken aan lopende banden en grote machines, maar dat is niet wat er in Groningen gebouwd wordt. De AI-fabriek wordt vooral een plek waar grote hoeveelheden data verwerkt worden en waar onderzoekers en bedrijven werken aan nieuwe toepassingen van kunstmatige intelligentie, zoals geavanceerde apparaten voor de zorg en nieuwe dataverwerkers voor de agrarische sector.
De locatie
De fabriek wordt gevestigd in de voormalige tabaksfabriek Niemeyer. Voor het datacentrum en de supercomputer wordt een plek uitgezocht waar het stroomnet genoeg capaciteit heeft om de grote hoeveelheden stroom te kunnen leveren.
Eén van de initiatiefnemers, Samenwerking Noord, is een netwerkorganisatie in Groningen, Friesland en Drenthe, die de overheid met private bedrijven verbindt op het gebied van IT, digitalisatie en innovatie. Volgens Fred Hassert, ligt een aantal locaties klaar als mogelijke optie. Daarnaast vertelt Hassert dat speciaal is gekozen voor Groningen, vanwege de hoge stroomcapaciteit die het stroomnet van de stad aankan. De andere drie grote initiatiefnemers zijn: SURF, TNO en AIC4NL. SURF zal over verantwoordelijkheid krijgen over de supercomputer en TNO wordt verantwoordelijk voor de verwerking van de verzamelde data. AIC4NL zorgt voor de aansluiting met de gebruikers, waaronder bedrijven en organisaties, zoals het Universitair Medisch Centrum Groningen (UMCG).
De bouw en inrichting gaat in de komende jaren plaatsvinden. In 2026 gaat het expertisecentrum open en de supercomputer kan gebruikt worden in 2027. De initiatiefnemers benadrukken dat het om een meerjarig project gaat. De AI-fabriek moet zich stap voor stap ontwikkelen en meegroeien met de technologische vooruitgang en de behoeften van gebruikers.
Geen lopende banden en rokende schoorstenen
De AI-fabriek is dus geen fabriek in de traditionele zin van het woord, met lopende banden en fysieke producten. In plaats daarvan gaat het om een hightech centrum waar data, rekenkracht en kennis samenkomen. De AI-fabriek bestaat uit twee onderdelen: een supercomputer en een innovatiecentrum.
Een supercomputer kan razendsnel berekeningen uitvoeren en nieuwe modellen testen. Zulke rekenkracht is essentieel voor kunstmatige intelligentie. “Deze rekenkracht kost alleen ontzettend veel energie en bij een supercomputer wordt deze energie zo efficiënt mogelijk gebruikt”, legt AI-expert Jeroen van Bijsterveld uit. De installatie zal beschikbaar zijn voor onderzoekers en bedrijven die werken aan complexe vraagstukken. Denk aan het analyseren van medische scans, het voorspellen van energieverbruik of het optimaliseren van logistieke processen. “Door deze rekenkracht lokaal beschikbaar te maken, wordt de eerste stap genomen naar onafhankelijkheid. Organisaties zullen minder afhankelijk te zijn van Amerikaanse en Chinese techbedrijven”, zegt Van Bijsterveld.
“De kern van de AI-fabriek is samenwerking”, zegt voorzitter Hassert. Gebruikers krijgen toegang tot de supercomputer en kunnen vervolgens in het innovatiecentrum samen projecten opzetten. Daarbij worden kennis, data en rekenkracht gedeeld. Het idee is dat onderzoekers, ondernemers en ontwikkelaars elkaar versterken door fysiek en digitaal samen te werken op één plek.
Naast de supercomputer komt er dus een innovatiecentrum. Hier kunnen mensen fysiek en virtueel samenwerken. Dit centrum biedt werkplekken, vergaderruimtes en testomgevingen. “Startups, onderzoekers, de zorg en andere sectoren kunnen hier hun ideeën uitwerken, waarmee de fabriek ruimte biedt voor innovatie”, aldus Hassert. Het project richt zich volgens de voorzitter zowel op gevestigde bedrijven als op jonge ondernemers die met nieuwe ideeën werken.
Het innovatiecentrum richt zich nadrukkelijk op toepassing. Het doel is niet alleen om nieuwe AI-technieken te ontwikkelen, maar vooral om ze bruikbaar te maken voor verschillende sectoren. “Zo kunnen zorginstellingen samenwerken met techbedrijven aan slimme diagnosetools, of kunnen agrariërs en onderzoekers werken aan precisielandbouw met behulp van AI”, zegt Hassert.
Wie betaalt de fabriek van de toekomst?
Het initiatief voor de AI-fabriek is een samenwerking tussen overheden, kennisinstellingen en het bedrijfsleven. NijBegun is met 60 miljoen euro één van de grote investeerders. NijBegun is een initiatief in Groningen en Noord-Drenthe voor de wederopbouw na de periode van aardbevingen. Naast NijBegun investeren de Nederlandse en Europese overheid elk een bedrag van 70 miljoen euro.
‘De AI-fabriek uitgelegd’ is een vierdelige artikelserie over de nieuwe AI-fabriek die komt in Groningen. In deze serie wordt uitgelegd wat een AI-fabriek is en wat de komst betekent voor de stad. De uitleg over wat een AI-fabriek inhoudt, is deel 1 van de serie. De overige drie delen worden woensdag 14 januari gepubliceerd.
‘De AI-fabriek uitgelegd’ is een vierdelige artikelserie over de nieuwe AI-fabriek die komt in Groningen. In deze serie wordt uitgelegd wat een AI-fabriek is en wat de komst betekent voor de stad. De uitleg over wat een AI-fabriek inhoudt, is deel 1 van de serie. De overige drie delen worden woensdag 14 januari gepubliceerd.
