Inwoners van de MEER-dorpen hadden beter geïnformeerd moeten worden over de nieuwe ontwikkelstrategie van Meerstad. Dat zegt wethouder Rik van Niejenhuis (PRO) die beterschap beloofd. Toch blijven de zorgen groot. Niet alleen bij omwonenden die vrezen voor hun leefomgeving, maar ook in de raad. Partijen betwijfelen of de gemeente de financiële risico’s niet te veel doorschuift naar de toekomst en of het afschalen van 2.000 woningen de droom van een ongedeelde stad niet in gevaar brengt.
“Vertrouwen komt te voet en vertrekt te paard”, sprak Wilma Ritsema namens Belangenvereniging MEERdorpen, die opkomt voor de inwoners van de lintdorpen Middelbert, Engelbert, Roodehaan en Euvelgunne. Hoewel er jarenlang een constructieve overlegstructuur was met Bureau Meerstad, moesten de dorpen uit de media vernemen dat de plannen ingrijpend wijzigen. “Vanaf het begin zijn we goed betrokken. Er zijn verschillende bewonerssessies geweest waarbij we de resultaten terugzagen in de stukken. De nieuwste ontwikkelingen zijn echter niet met ons gedeeld; we kwamen hier achter door toevallig op de website te kijken. Wij zijn niet gewend om zo met elkaar om te gaan. We zijn altijd heel constructief geweest. Deze wijzigingen hebben ons overvallen, het heeft veel van onze flexibiliteit gevraagd en met enig chagrijn hebben we een zienswijze opgesteld.”
Zorgen over groene buffer
De zorgen van de dorpen richten zich niet zozeer op de bouw van woningen zelf, want daarvan vinden ze dat woningen absoluut nodig zijn, maar op het dreigende verlies van ruimtelijke kwaliteit en de groene scheiding tussen stad en dorp.
Ritsema wees op de aanleg van het Meerbos en het nieuw ingetekende evenemententerrein voor 20.000 bezoekers: “We zien nu dat er als een konijn uit de hoge hoed een evenemententerrein is ingetekend. Dit is zonder participatie ontwikkeld. Dit plan moet geschrapt worden. Daarnaast is ons een bos beloofd. Ons verzoek is om snel te beginnen met groen. Groen heeft tijd nodig om te ontwikkelen en wij zien nog geen boom en struik, terwijl de ontwikkelingen in het gebied wel snel gaan. Een groene buffer is nodig om de leefbaarheid in de dorpen op peil te houden en om geen direct zicht te hebben op het stedelijke gebied.”
Anja van der Linden van de werkgroep Meerbos sloot zich daarbij aan en benadrukte de inrichting van deelgebied De Eems waar in de toekomst 3.000 woningen moeten komen: “In de plannen zien we dat De Eems geen groene wijk dreigt te worden. Parkeren op maaiveldniveau gaat ten koste van het parkeren in hubs, zoals parkeerdekken. Daarnaast zien we dat een evenemententerrein in de plannen staat, wat ten koste gaat van bos. Hier maken wij ons ook zorgen over. Van het Meerbos gaat een zodanig groot stuk af dat we het niet oké vinden.” Van der Linden voegde toe dat door het schrappen van woningen in de plannen percelen braak zullen blijven liggen: “Hier ligt een kans om er natuur van te maken, om zelf stukken te laten verwilderen, er speelplekken van te maken of hangplekken voor de jeugd.”
Wethouder Rik van Niejenhuis (PRO) van Wonen betuigde tijdens het debat spijt voor de gang van zaken: “We hadden veel beter moeten communiceren. De afgelopen jaren hebben we een goed communicatieproces doorlopen waarbij omwonenden vaak de plaatjes van de plannen eerder ontvingen dan de raadsleden. Het was niet meer dan fatsoenlijk geweest om uit te leggen dat we het ambitieniveau niet halen. Daar beloven wij beterschap in.” Het omstreden evenemententerrein noemde hij een “ongelukkige landing in de plannen”, waarbij op een later moment over deze ambitie zal worden gesproken. Over het Meerbos zei de wethouder dat er binnenkort een projectleider benoemd gaat worden die zich gaat richten op de daadwerkelijke aanleg van het bos.
Student & Stad en D66: zorgen over woningdifferentiatie
Zorgen zijn er ook in de politiek over de herziene gebiedsbegroting. Om het project financieel haalbaar te houden (met een lastentotaal van ruim 900 miljoen euro en een benodigd weerstandsvermogen van 45 miljoen euro), wordt het aantal woningen teruggeschroefd van 8.000 naar 5.500 tot 6.500. Bovendien worden de kosten over een afschrijftermijn van honderd jaar uitgesmeerd.
Chris van Campen van Student & Stad hekelde die financiële en maatschappelijke keuzes: “Meerstad is een project van de lange adem. In 2023 is nog afgesproken dat we meer in het betaalbare segment zouden bouwen. Dat laten we nu helemaal los. In plaats van een evenwichtige verdeling van 30% sociale huur, 30% middensegment en 40% vrije sector, schuiven we in de totale uitwerking op naar 20% sociale huur, 18% middensegment en maar liefst 62% vrije sector. We maken qua ongedeelde stad een forse pas op de plaats. Ondertussen worden de kosten uitgesmeerd naar honderd jaar. Dit betekent dat het pas is afbetaald als ik niet meer op deze aardbol ben. We schuiven de financiële risico’s door naar volgende generaties. Moeten we dat willen?”
Vincent Boswijk van D66 vulde aan met concrete voorbeelden uit de deelgebieden: “Iedereen moet overal kunnen wonen. In het Volkshuisvestingsplan hebben we als raad afgesproken dat we sturen op 30 procent sociale huur voor gemengde en gevarieerde wijken. We waren in de veronderstelling dat op die ambitie ontwikkeld zou worden, maar de werkelijkheid is anders. De plannen voor deelgebied Harkstede aan het Water bestaan uit 9 procent sociale huur, 10 procent middensegment en 81 procent hoog/vrij segment. En op Grunopark/De Wierden wordt het helemaal bont: daar gaat de verdeling van 30 procent sociaal, 30 procent midden en 40 procent vrij naar 10 procent sociaal, 0 procent midden en 90 procent vrij/duur segment. We hebben een duidelijke opdracht meegegeven over een diverser en socialer Meerstad, maar daar zien we weinig van terug. Gefeliciteerd college met deze villawijk, dat er nog maar velen mogen volgen.”
VVD wil pauze
De VVD stelde voor om de planontwikkeling tijdelijk te pauzeren. Rik Heiner (VVD): “Als fractie zijn we overvallen door dit voorstel. We gaan nu 1.500 tot 2.500 woningen minder bouwen, terwijl we de huizen keihard nodig hebben. Ondertussen gaat de afschrijving naar honderd jaar, terwijl het adviesbureau Akro Consult in hun second opinion al aangeeft dat de ramingen onvoldoende robuust zijn en leunen op ongewisse Rijkssubsidies. We hebben meer tijd nodig om het plan goed te ontwikkelen en moeten meer regie bij de markt leggen.” Heiner benadrukte dat extra bedenktijd niet hoeft te leiden tot een bouwstop, omdat ontwikkelingen onder de paraplu van de bestaande grondexploitatie kunnen doorlopen.
Iris Volders van de SP reageerde op het VVD-voorstel: “Dat is heel interessant om de regie bij de markt neer te leggen. Dat werkte in het verleden ook al zo goed, en dat is precies de reden waarom we nu in deze situatie zitten.” Heiner pareerde dat de marktomstandigheden van de kredietcrisis in 2008 niet te vergelijken zijn met de enorme woningnood van nu. Daarnaast benadrukt het VVD-raadslid dat de gemeente bij Meerstad al geruime tijd aan de knoppen zit en dat het nu niet goed gaat.
Zeilmetaforen in de coalitie
Coalitiepartijen PRO en Partij voor de Dieren verdedigden de koerswijziging door naar het zeilen te verwijzen. Ceciel Nieuwenhout (PRO): “Als je gaat zeilen weet je niet uit welke richting de wind de hele dag waait. Verandert de wind, dan stel je de zeilen bij. Dat is wat er in Meerstad gebeurt. Als het tegenzit, moeten we dan het anker uitgooien en stoppen? Of draaien we de zeilen en gaan we door? Veel mensen zoeken een woning. Door de financiële realiteit is het nu niet mogelijk al die sociale woningen direct toe te voegen, maar hopelijk wordt dat financieel in de toekomst beter zodat die ruimte er alsnog komt.”
Bart Hekkema (Partij voor de Dieren) voegde toe dat minder bouwen op zichzelf niet negatief is: “We behouden de koers voor de lange termijn. De ambitie voor een ongedeelde wijk laten we niet los; er zal uiteindelijk voldoende sociale huur komen, maar we bouwen nu simpelweg minder woningen.”
Izaäk van Jaarsveld (CDA) wees op de historische ballast: “Peperdure gronden zijn rond de eeuwwisseling aangekocht en drukken nu zwaar op de begroting door de opgelopen rente en bouwkosten. Helemaal pauzeren is niet nodig, maar wellicht kunnen we meer vrije kavels toevoegen om financieel wat extra ademruimte te creëren.”
Niels Hilboesen (Stadspartij 100% voor Groningen) maakte zich vooral grote zorgen over de leefbaarheid voor de huidige inwoners: “De eerste bewoners wonen inmiddels al vele jaren in Meerstad, maar nog altijd ontbreken essentiële sport- en ontmoetingsfaciliteiten. Twee generaties zijn groot geworden met een gebrek aan voorzieningen. Komen die er door deze wijziging nu wel echt, of raken de nieuwe wijken geïsoleerd?”
Wethouder: “Kaders nodig om door te kunnen bouwen”
Wethouder Van Niejenhuis benadrukte dat de ontwikkelstrategie geen star eindbeeld is: “Ik sluit niet uit dat de plannen er over tien jaar weer anders uitzien. We passen de plannen aan de economische werkelijkheid aan.” Daarbij verwees hij naar de hoge rentestand en dat oorlogen en conflicten op mondiaal niveau goederen duurder zijn geworden. “Door dit kader vast te stellen, zorgen we dat we überhaupt door kunnen bouwen. In De Eems gaan we de komende tien jaar 3.000 woningen bouwen inclusief een voorzieningencluster. De moties van de VVD om te pauzeren doen afbreuk aan die bouwambities, ook omdat we vanuit de GREX (grondexploitaties, red.) niet kunnen bouwen. We hebben deze strategie nodig.”
Tot slot kon de wethouder de Stadspartij geruststellen: “Nog dit jaar komt er een integrale voorzieningenvisie voor Meerstad naar de raad, waarin ook de fysieke verbindingen tussen de deelgebieden geborgd worden.”
Komende woensdag wordt er verder gesproken over Meerstad. Verschillende partijen hebben aangekondigd met moties te gaan komen.
