Na 88 jaar komt er komende zaterdag 14 november een einde aan concertkoor KOV uit de stad. Door vergrijzing is besloten om ermee te stoppen. Maar niet voor er nog één concert wordt gegeven. In de Martinikerk zal zaterdag ‘Ein Deutsches Requiem’ van Brahms te horen zijn. Volgens voorzitter Winan Broer gaat het erg snel met de kaartverkoop.
Winan, hoe gaat het met de voorbereidingen op het concert?
“We hebben het bijna rond. Komende donderdag hebben we nog een repetitie, maar het draaiboek staat eigenlijk wel. Ik loop ook al een hele tijd mee, waardoor ik weet wat er gebeuren moet. Maar het is wel waar dat het veel voorbereiding kost. We werken met een orkest (het Nationaal Symfonisch Kamerorkest) en met solisten die we voor dit concert moeten contracteren. En uiteraard moet je ook afspraken maken met de locatiebeheerder.”
Tegelijkertijd gaat het dus ook een hele bijzondere avond worden…
“Dat klopt. Het koor bestaat 88 jaar en na zaterdag houdt het op. We hebben last van vergrijzing. De gemiddelde leeftijd van de koorleden is 74, 75 jaar. We hebben een koor dat bestaat uit vijftig leden. En onder de leden zitten dus ook mensen die boven de 80 jaar oud zijn. Daarnaast zijn er te weinig mensen die een rol in het bestuur op zich willen nemen.”
Wanneer is dit dilemma begonnen te spelen?
“Ik ben nu zo’n vier jaar voorzitter. Anderhalf jaar geleden heb ik aangegeven dat mijn functie vacant zou worden. Maar een nieuwe voorzitter diende zich niet aan. Daarnaast is vijftig leden eigenlijk wat te krap. We zijn een amateurkoor dat bij concerten ondersteund wordt door professionele musici. Dat is een heel duur concept. Met vijftig leden is je financiële basis wat te klein. In februari hebben we besloten om te stoppen. We hadden toen nog geen voorzitter. Daarop heb ik gezegd: oké, ik neem de taak op mij om tot het laatste moment de rol van voorzitter te vervullen. Daarmee bleef het mogelijk om de afgelopen maanden het koor in leven te houden.”
Tijdens jullie laatste concert gaan jullie een stuk brengen van de componist Johannes Brahms…
“Eigenlijk is dat een heel mooi verhaal. Dit stuk hebben we in 1981 ook gebracht. Voor een deel van de leden was dat toen het eerste werk dat ze zongen. Eigenlijk was het daarmee een hele makkelijke discussie wat dan het laatste werk zou zijn wat we zouden brengen. Kijk, we zijn een oratoriumvereniging die grote werken zingt. Dit requiem is dat, maar het had ook een ander requiem kunnen zijn. En wat heel mooi is: we gaan zaterdag met tachtig man zingen. Toen duidelijk werd dat we gingen stoppen, hebben zich dertig oud-leden aangemeld dat zij ook bij het laatste concert van de partij wilden zijn. Daar kijk ik wel heel erg naar uit: dat we zaterdag met tachtig mannen en vrouwen onder het orgel van de kerk staan te zingen.”
Verwachten jullie veel publieke belangstelling?
“Ja, die belangstelling zien we nu al. De kaartverkoop gaat richting de vijfhonderd personen. Dat zou een record zijn als je kijkt naar de afgelopen jaren. We hebben voor deze editie ook een programmaboekje gemaakt. Aan verschillende leden hebben we gevraagd om in dit boekje hun herinneringen op te schrijven. Als je daar doorheen bladert, dan zie je dat we tijdens de hoogtijdagen 120 leden hadden. We gaven toen concerten in De Oosterpoort. Dat is voor ons nu onbetaalbaar. Tijdens die concerten zat de zaal helemaal vol. Zelf ben ik nu 25 jaar lid van het koor. Ik kan me herinneren dat we het requiem van Mozart in De Oosterpoort hebben opgevoerd voor meer dan duizend man publiek. Dat kun je je nu niet meer voorstellen.”
Maar hoe kan dat nou? Ik spreek met andere koren in onze gemeente die juist hun ledenaantallen zien groeien en soms met ledenstops moeten werken…
“Ik denk dat er verschillende redenen zijn. Door de jaren heen is ons koor steeds ouder geworden. Het vinden van jonge belangstelling is dan lastig. Wil jij als twintiger of dertiger in een koor gaan zingen waarbij je tegen mensen met grijze haren aankijkt? De enige oplossing is dat er zich op hetzelfde moment een groepje jongeren aanmeldt, maar dat is heel lastig. Een andere reden is dat er veel projectkoren zijn. Zij hebben hun repetities en leven naar een uitvoering toe. Als dat geweest is, dan stopt het weer voor een tijdje. Wij repeteren elke week. En daarnaast kun je ook wijzen naar de ontkerkelijking. Toen wij zijn opgericht, had het koor een hele andere functie. Wij hebben een katholieke achtergrond, maar die maatschappelijke functie is minder geworden. Tot slot: mensen hebben meer vrije tijd gekregen, maar die vrije tijd is door veel verplichtingen ook druk bezet geraakt. En ook loopt niet iedereen warm voor het repertoire dat wij brengen. Kortom: het is een mengeling van oorzaken.”
Toch hebben jullie veel bereikt, met zelfs concerten in het buitenland…
“We hebben inderdaad een koortournee naar Denemarken gemaakt. En we zijn ook in Praag geweest. Daarnaast hebben we uitstapjes gemaakt naar Kampen, Sneek en Nijmegen. Maar uiteindelijk moeten we ook stellen dat we altijd heel erg honkvast zijn geweest. Verreweg de meeste optredens hebben we in Groningen gedaan. Jaarlijks doen we vaak één concert, ook omdat het anders te duur wordt. Concerten zijn voor ons verlieslatend. Door de professionele muzikale ondersteuning en de locatie is het moeilijk om quitte te spelen. Dankzij verschillende subsidies hebben we het hoofd boven water kunnen houden. Als dat er niet was geweest, dan was het verhaal al veel eerder gestopt.”
Wat mij ook opvalt is dat jullie dirigenten heel honkvast zijn geweest…
“Leuk dat je daar over begint, want dat is absoluut bijzonder. In 1938 werd het koor opgericht door Bernard Sleumer. Hij is tot 1973 dirigent gebleven, waarna Chris Fictoor het overnam. Fictoor bleef tot 2008. Fictoor volgt ons nog altijd. Komende zaterdag zal hij er ook bij zijn. Hij is erg belangrijk geweest voor het koor. Veel van de huidige leden zijn onder zijn vleugels begonnen. Zij kwamen dan bij Fictoor om een stemtest te doen. In 2009 nam Bram van der Beek het stokje over van Fictoor, daarna kwam Leendert Runia en sinds 2023 is André Cats onze dirigent.”
Ik hoor je vol passie praten. Ga je stoppen met deze hobby? Of ga je misschien toch ergens door?
“Samen met mijn vrouw ben ik ook actief in een projectkoor in Den Haag. En wat de toekomst brengt… mijn stem wordt er niet beter op. Ik heb niet meer de illusie dat ik de sterren van de hemel ga zingen. Maar wie weet. Ik zie wel wat er op mijn pad komt.”
Voor de mensen die hier bij willen zijn: zijn er nog stoelen beschikbaar?
“Jazeker. We kunnen maximaal 620 mensen een plek bieden, dus er zijn nog wat kaarten beschikbaar. Deze kunnen online via onze website gekocht worden. En na zaterdag stopt het dan. Natuurlijk is dat jammer, maar iedereen weet ook dat het zo niet door kan gaan. Er zijn mensen die al ruim vijftig jaar lid zijn. Maar iedereen weet ook: waar niet is, verliest de keizer zijn recht.”
Het concert in de Martinikerk begint zaterdag 14 november om 20.00 uur.
