Er moet alles aan gedaan worden om de woningbouwdoelen van de gemeente Groningen te behalen, zeker nu dreigingen als netcongestie de planvorming mogelijk direct raken. Dat benadrukte wethouder Rik van Niejenhuis (PRO) van Wonen woensdag tijdens het voorbereidende begrotingsdebat. Om te voorkomen dat het bouwen stilvalt, sluit de wethouder zelfs de inzet van lokale gasturbines voor stroomopwekking niet uit.
“In 2022 werd ik raadslid in deze gemeente”, begon Rik Heiner van de VVD. “De afgelopen jaren heb ik elk jaar opnieuw gehoord dat we in het daaropvolgende jaar echt gingen ‘bouwen, bouwen, bouwen’. Kijk ik naar de plannen voor 2027, dan gaan we ook dan niet fors bouwen. Op papier ziet het er allemaal prachtig uit, maar in de werkelijkheid gebeurt er nog altijd heel weinig. We hebben als gemeente veel grond, maar geven kavels maar niet uit. Als we die grond samen met de markt gaan ontwikkelen, lopen we als gemeente minder risico en komt de bouw tenminste op gang.”
Volgende week woensdag beslist de gemeenteraad over de definitieve begroting voor 2027. Woensdag debatteerde de raad in verschillende deelsessies over verschillende beleidsterreinen waaronder Wonen en Wijkvernieuwing. De gemeentelijke ambitie is helder: een gevarieerd woningaanbod en een evenwichtige verdeling van doelgroepen over dorpen, buurten en wijken. De komende tien jaar wil Groningen 14.000 nieuwbouwwoningen realiseren en 2.000 woningen toevoegen door de bestaande woningvoorraad beter te benutten, leegstand aan te pakken en de 2/3-norm voor betaalbare bouw (sociale en middenhuur) te handhaven.
Zorgen over betaalbaarheid
Iris Volders, raadslid voor de SP: “Het is mooi dat we veel woningen gaan bouwen. Maar we hebben wel grote zorgen, omdat de betaalbaarheid van woningen onder druk staat.” Daar reageerde Heiner (VVD) op: “Volgend jaar gaan we meer bouwen, maar de afgelopen jaren was dat ook steeds de bedoeling en toch is er netto maar weinig toegevoegd.” Volders: “Het kost simpelweg tijd om plannen te ontwikkelen en alles goed klaar te zetten. Maar wij hebben er vertrouwen in dat dit de komende jaren heel hard zal gaan.”
Toch zijn er bredere zorgen in de raad. Leendert van der Laan van Partij voor het Noorden: “Als we kijken naar de voortgang op De Suikerzijde: is de wethouder eigenlijk wel tevreden over het bouwtempo daar?” Izaäk van Jaarsveld van het CDA vulde aan: “We zijn blij met de woningbouw die gerealiseerd gaat worden in verschillende wijken en dorpen. Maar er zijn ook zorgen: dit is inmiddels het vierde begrotingsjaar op rij dat we een netto afname zien van het aantal sociale huurwoningen. Plannen om woningen toe te voegen worden maar niet gerealiseerd, terwijl er allerlei bedreigingen op ons afkomen.”
Vincent Boswijk van D66 wees op de fysieke obstakels: “De uitvoering van nieuwe projecten staat onder druk door een trage planontwikkeling. Ondertussen is er financiële druk en is netcongestie niet langer een donkere wolk in de verte, maar raakt het nu ook direct onze planvorming. We zien de gevolgen ervan al in Stadshavens en in Meerstad.” En Wieke van Heteren van Student & Stad vroeg zich af: “Vanaf 2027 kan netcongestie onze woningbouw hard raken. Kunnen we iets doen? Kunnen we misschien het slopen van woningen bijsturen als we zien dat netcongestie impact heeft, zodat het netto aantal woningen niet verder afneemt?”
Wethouder: “Pauzeren van bouwambitie is geen optie”
Wethouder Van Niejenhuis liet weten snelheid te willen maken: “Het bouwtempo, bijvoorbeeld op De Suikerzijde, kan me nooit hoog genoeg liggen. Wel zien we dat in die wijk nu veel woningen tegelijkertijd gebouwd worden. Ook zijn we al hard aan het werk met de volgende fase, wat naar tevredenheid verloopt. Die volgende fase gaat op 14 november in de verkoop. Wat betreft de zorgen over een afname van het aantal sociale huurwoningen: we zijn volop aan het bouwen en slopen in het kader van de wijkvernieuwing. Als het gaat om de grote gebiedsontwikkelingen willen we wel eerst op die plekken sociale woningen bouwen, om daarmee de wijkvernieuwing ook op gang te houden. Vorige week maandag nog kon ik 34 nieuwe woningen openen in Meerstad.”
Ook de acute zorgen over het overvolle stroomnet heeft Van Niejenhuis gehoord: “Per gebiedsontwikkeling moeten we gaan bekijken wat de alternatieven zijn. In een andere gemeente is bijvoorbeeld een gasturbine bij een wijk geplaatst. Dat zouden wij ook kunnen doen, of we kijken naar andere creatieve oplossingen.” Op de vraag of dit de ambitie om te stoppen met het gebruik van fossiele energie niet aantast, antwoordde Van Niejenhuis: “Ik ben absoluut geen fan van gasturbines. Maar we moeten wel vol gas nieuwbouwwoningen gaan bouwen. We moeten een weg zien te vinden om deze van energie te voorzien. Er is geen optie om onze bouwambitie te pauzeren.”
SP: “Huurmarkt is flink ziek”
De SP bracht tijdens het debat opnieuw de betaalbaarheid van woningen ter sprake. “Ik heb er een rekentool bij gepakt”, vertelde Iris Volders. “Jan Modaal verdient circa 4.000 euro bruto per maand. Die zou de officiële norm van een betaalbare koopwoning, die ligt op 435.000 euro, net kunnen halen. Maar iemand die net afgestudeerd is aan het hbo verdient als starter zo’n 2.200 euro in de maand. Of als je mbo hebt gestudeerd en je hebt geen geluk in de liefde, dan zul je nooit aan deze norm kunnen voldoen. Is dat nu betaalbaar? Deze mensen zijn dus overgeleverd aan de grillen van de huurmarkt. Het Steunpunt Huren krijgt veel meldingen over malafide praktijken, waarbij we kunnen stellen dat de Groningse huurmarkt flink ziek is. Het Steunpunt heeft echter te weinig capaciteit om al deze zaken te onderzoeken; kunnen we die capaciteit niet verhogen?”
Van Niejenhuis reageerde: “We hebben hier al afspraken over gemaakt en we gaan die capaciteit de komende jaren ook daadwerkelijk vergroten. En wat betreft de prijzen en de hypotheeklasten voor nieuwbouw: het is ontzettend jammer dat wettelijk alles onder de 435.000 euro als ‘betaalbaar’ wordt gezien. Zo wordt dat door mij absoluut niet ervaren. Om zo’n woning te kopen zul je immers vier ton van de bank moeten gaan lenen. Ik heb daar grote zorgen over. We zijn bezig initiatieven te ontplooien om via Koopgarant woningen te bouwen. Hierdoor kan de prijs lager komen te liggen, bijvoorbeeld door fabrieksmatig te bouwen. Tegelijkertijd is dat lastig omdat we zien dat bouwmaterialen door geopolitieke situaties steeds duurder worden.”
D66: “We moeten passend bouwen”
Vincent Boswijk van D66 benadrukte het belang van doorstroming: “De woningmarkt staat onder druk. Starters komen moeilijk aan een woning en huurders hebben qua doorstroming weinig mogelijkheden. Het is van groot belang dat we niet alleen veel bouwen, maar ook passend bouwen. Door woningen te splitsen en op te toppen kunnen we verhuisbewegingen op gang helpen. Dat zien we ook terug in het Volkshuisvestingsplan. In de plannen is er volop aandacht voor leefbare dorpen en wijken, dus er is genoeg om positief over te zijn. Wel hebben we een aandachtspunt: bij wat we bouwen hebben we nu minder goed zicht op wat het oplevert qua doorstroming. Kunnen we niet beter in kaart brengen hoe zich dit ontwikkelt, zodat we duidelijker krijgen voor wie we moeten bouwen om die verhuisketen op gang te helpen?” Van Niejenhuis gaf aan een motie op dit onderwerp met interesse te gaan lezen.
PvdD en CU: woningbouw in de dorpen
Veel aandacht was er tijdens het debat ook voor het bouwen in de dorpen. Partij voor de Dieren noemde dit een belangrijke en goede ontwikkeling. Bart Hekkema: “In veel dorpen heeft de woningbouw lang stilgestaan. Zelf ben ik opgegroeid in een dorp. Ik heb met eigen ogen gezien wat het voor een gemeenschap betekent als daar gebouwd wordt en jongeren uit het dorp er een plekje kunnen vinden.” Ook de ChristenUnie sloot zich daarbij aan. Rosalie van der Heide: “Het is belangrijk dat jongeren die opgegroeid zijn in een dorp, daar ook kunnen blijven wonen. Daarmee blijven ze onderdeel van de gemeenschap en kunnen ze dicht bij hun ouders blijven wonen.”
Van Niejenhuis legde uit waarom dit soms lastig is: “De ambtelijke voorbereidingskosten (plankosten) in dorpen zijn relatief hoog, ook omdat Rijkssubsidies hier vaak niet voor beschikbaar zijn. Wat we doen is niet-specifieke Rijksmiddelen in een pot stoppen, waarmee we bepaalde projecten toch los kunnen trekken. Thesinge is een mooi voorbeeld waar we nu woningen realiseren. Die kosten zijn op zichzelf niet dekkend, maar door de pot die we hebben gemaakt, kunnen we het toch dekkend maken.”
Joren van Veen van PRO benoemde daarbij ook de woningbouw in Haren en Ten Boer: “En we moeten niet vergeten dat veel mensen in het aardbevingsgebied nog altijd leven in een wisselwoning of verwikkeld zijn in juridische procedures om de schadeversterking te regelen. Het blijft belangrijk om te blijven aandringen op een mildere schadeafhandeling.” Ook vroeg Van Veen aandacht voor het wooncoöperatief wonen, waarbij het de bedoeling was om elke twee jaar een project van de grond te krijgen.
Van Niejenhuis bevestigde die ambitie: “Daar is veel belangstelling voor. Onlangs heeft zich nog een groep van vijftig tot zestig senioren gemeld voor zo’n initiatief. Die gesprekken gaan we aan. Er zijn ook goede mogelijkheden voor het realiseren in bijvoorbeeld het Stationsgebied of in Meerstad.”
Ondanks de algemene tevredenheid over de planning voor de komende periode, hebben verschillende partijen al aangekondigd volgende week met moties te komen. Onder meer de VVD, D66, het CDA en Stadspartij 100% voor Groningen zullen bij de definitieve besluitvorming aanvullende voorstellen indienen.
