Het Openbaar Ministerie (OM) eiste woensdagmiddag opnieuw een boete van 250 euro tegen oud-burgemeester Koen Schuiling tijdens zijn hoger beroep bij het gerechtshof in Zwolle. Schuiling blijft ontkennen dat hij achter het stuur masturbeerde en vroeg daarom om vrijspraak.
De zaak draait om het inmiddels bekende incident rond de burgemeester op 25 maart 2024. Een vrachtwagenchauffeur zegt dat hij Schuiling achter het stuur van zijn auto zag masturberen. Schuiling zegt dat hij dat niet deed. Volgens Schuiling had hij op dat moment last van plotselinge en hevige pijn door medische problemen en stelt hij dat hij die pijn probeerde te verlichten. De kwestie kwam in de openbaarheid door berichtgeving van het Dagblad van het Noorden, dat onthulde dat Schuiling een boete van 250 euro kreeg voor ‘schennis van de eerbaarheid’. Kort daarvoor kondigde Schuiling al zijn vertrek aan, officieel omdat hij de energie niet meer had om zijn werk goed te kunnen doen.
Schuiling weigerde de boete te accepteren en legde de zaak voor aan de politierechter in Zwolle. Die legde hem in maart 2025 dezelfde straf op: een boete van 250 euro. Schuiling en zijn advocaat besloten daarop direct in hoger beroep te gaan. Schuiling wil met de zaak voorkomen dat hij een strafblad krijgt met de aantekening ‘schennis van de eerbaarheid’ en bewijzen dat het OM en de politie op basis van aannames en een verkeerd geïnterpreteerd ‘patroon’ hebben gehandeld.
Schuiling wilde daarom ook oud-politiechef Martin Sitalsing en de inmiddels vertrokken hoofdofficier van justitie Diederik Greive laten getuigen. In een pro-formazitting in december besloot het hof echter dat zij niet als getuigen worden opgeroepen. Ook wilde Schuiling de vrachtwagenchauffeur laten getuigen.
‘Bij zulke hevige pijn speelt maar één gedachte: weg met die pijn’
Ook de chauffer was woensdagmiddag niet aanwezig. De zitting begon wel met een verklaring van de chauffeur aan de politie, afgelegd tijdens een getuigenverklaring. Daarin vertelt de chauffeur hij Schuiling duidelijk had zien masturberen. “Ik vond het asociaal, en wilde hem daarop aanspreken”, stelde de chauffeur volgens het proces-verbaal. Over wat hij precies zag, verklaarde hij: “Ik heb verder niet precies gekeken, maar hij zat met zichzelf te spelen.” De chauffeur zei ook dat het beeld hem was bijgebleven: “Ik dacht wat een viespeuk, ik kreeg het beeld niet van mijn netvlies.”
Schuiling ontkende die beschuldiging in alle toonaarden. Hij vertelde dat hij al jaren problemen had met plassen en soms plotseling hevige pijn kreeg. Ook in oktober 2023, een klein halfjaar voor het incident waarvoor Schuiling een boete kreeg. Volgens een andere vrachtwagenchauffeur die de oud-burgemeester toen zag, reed Schuiling daar rondjes en trok hij vervolgens zijn kleding uit om te gaan plassen. Toen hij daarna terug naar zijn auto wilde, bleek de weg volgens hem door een vrachtwagen te zijn geblokkeerd: “Ik dacht eerst dit is een grapje, maar ik was allang weer weggeweest als die weg niet was geblokkeerd. Maar ik moest bijna overgeven van de pijn.”
Schuiling stelde vervolgens dat hij ook op 25 maart 2024, het incident waarvoor hij werd beboet, een manier probeerde te vinden om met de pijn om te gaan die hem opnieuw parten zou hebben gespeeld tijdens een rit over de A7. Volgens Schuiling was hij daarbij niet volledig ontkleed: “Ik heb mijn boxershort niet uitgedaan. Naar een openbaar toilet gaan kon daar niet, dus dan zoek je een rustige plek, waar je niemand lastigvalt. Want ik weet, dit is een wat aparte scène. Veel mannen van mijn leeftijd zullen dat herkennen. Ik hoop dat u beseft dat er bij zulke hevige pijn alleen maar de gedachte speelt: weg met die pijn.”
Over een geluidsopname van de confrontatie tussen Schuiling en de vrachtwagenchauffeur stelt de oud-burgemeester: “Ik ben nog zo aardig geweest om mijn raam te openen en zo aardig geweest om de man vriendelijk te woord te staan.”
Het hof vroeg Schuiling vervolgens wat hij zelf van de beschuldiging vindt. “Het zou werkelijk niet eens in mij opkomen om dit te gaan doen”, aldus de oud-burgemeester. “Het is in alle opzichten pijnlijk. Letterlijk en figuurlijk.” Schuiling besloot dat er volgens hem maar één optie is voor het hof in deze zaak: “Vrijspraak.”
‘Erectieproblemen sluiten masturberen niet uit’
Na een korte pauze kwam het OM aan het woord, bij monde van de advocaat-generaal. Die stelde dat de chauffeur goed kon zien wat er in de auto gebeurde. Hij zat hoger dan Schuiling, de binnenverlichting van de auto brandde en de auto’s reden enige tijd naast elkaar. Volgens de advocaat-generaal is daarmee, naast de bewijsvoering rond het eerdere incident, bewezen dat Schuiling tijdens het rijden masturbeerde. Ook de medische klachten van Schuiling veranderen het standpunt van het OM niet: “Een eventueel erectieprobleem sluit masturberen niet uit.”
Het OM vroeg het hof vervolgens opnieuw om een boete van 250 euro op te leggen. Het publieke profiel van Schuiling is volgens het OM geen reden voor een lagere straf. Daarbij wees de advocaat-generaal erop dat Schuiling zelf met NRC had gesproken. “Als burgemeester moet je weten dat wangedrag media-aandacht zal trekken.”
‘Sensationeel verhaal met veel suggestie’
De advocaten betwijfelden echter of de chauffeur in de omstandigheden goed kon zien wat er gebeurde. Het was donker, er waren wegwerkzaamheden en er was ander verkeer. Ook wezen ze op de beschrijving van Schuiling door de chauffeur: “Schuiling zou een dikke buik hebben en een stoppelbaard. We kunnen allemaal zien dat dit niet klopt.” Ook de inschatting van de chauffeur dat hij ongeveer vier seconden in de auto van Schuiling kon kijken, werd betwist: “Als je op de ring bij Groningen vier seconden naast je kijkt, dan hang je in de vangrail.”
De verdediging trok verder in twijfel of alleen de verklaring van de vrachtwagenchauffeur genoeg is om Schuiling te veroordelen. Een van Schuilings advocaten wees erop dat de politie de chauffeur pas ongeveer een maand na het incident sprak. In de tussentijd had hij volgens de advocaat met collega’s, zijn werkgever en zijn vriendin over de gebeurtenis gesproken. De advocaat noemde het vermeende incident daarom een ‘sensationeel verhaal met veel suggestie’, met fouten en tegenstrijdigheden.
Nonsens, reageerde de advocaat-generaal: “De getuige wordt van de verdediging beticht een sensationeel verhaal te hebben verklaard. Ik wil even zeggen dat de getuige in eerste instantie zelf geen aangifte wilde doen. Dat dit zo’n grote zaak is geworden, dat wilde de getuige helemaal niet. Dus dat hij er een sensationeel verhaal van heeft proberen te maken, klopt niet.”
‘Door het slijk gehaald met discutabel bewijs’
Volgens de verdediging van de oud-burgemeester heeft de strafzaak grote gevolgen gehad voor Schuiling als publieke persoon: “Een respectabel bestuurder werd door het slijk gehaald door discutabele bewijzen.”
Schuiling voegde daar vervolgens in zijn laatste woord aan toe dat er ‘doelbewust is gehandeld’ om zijn reputatie kapot te maken. Daarmee wees Schuiling niet alleen naar de chauffeur, maar ook naar het OM en de politie. Dat heeft Schuiling, naar eigen zeggen, lichamelijk en geestelijk kapotgemaakt: “Hier zit niets menselijks aan. Steeds als ik dacht dat ik de bodem had bereikt, hoorde ik het onder mij kloppen. Wat is hier in vredesnaam gaande? Waar is de mens gebleven in deze zaak? Menselijkheid en wijsheid. Weet u het nog? Waar ze waren?”
Het gerechtshof doet op 14 oktober om 13.45 uur uitspraak.
