De gemeenteraad heeft woensdagavond in meerderheid ingestemd met waar er het komende jaar geld aan wordt uitgegeven. Voorstellen om de reclamebelasting af te schaffen, de ozb niet te indexeren en om de parkeerbelasting te verlagen haalden het niet. Wel wordt het makkelijker om geveltuintjes aan te leggen en wordt er gekeken of Kardinge mee kan liften nu de Olympische Spelen naar Heerenveen komen.
Het Voorjaarsdebat is traditioneel een van de belangrijkste vergaderingen in het politieke jaar. Bij dit debat bespreekt de gemeenteraad de grote lijnen van het gemeentelijk beleid en de financiën voor het komende jaar. Het is de kans voor partijen om hun stempel te drukken. In totaal werden er woensdagavond 29 moties in stemming gebracht, waarbij uiteindelijk slechts negen een meerderheid haalden. Wat opviel, is dat het met name om voorstellen van Student & Stad ging die op veel steun konden rekenen.
De financiële prognose van de gemeente is echter slecht. Doordat de gemeente meer taken krijgt die het Rijk eerder uitvoerde, maar hier niet de financiering voor krijgt, maakt dat de nieuwe coalitie ervoor kiest dat de begroting in 2028 niet sluitend zal zijn. Wethouder Mirjam Wijnja (PRO) van Financiën was van tevoren dan ook duidelijk: veel voorstellen zouden niet de steun van het college krijgen. “Om dingen te doen die goed zijn, zijn twee dingen randvoorwaardelijk: dat zijn mensen die het werk kunnen doen en dat is geld. Qua financiën hebben we te maken met een bezuiniging van 27 miljoen euro die we in de begroting hebben doorgevoerd. Alle voorstellen die geld kosten en waar geen dekking voor is, die ga ik ontraden. En op het terrein van personeel: daar is veel aan de hand. Er is een tekort op de arbeidsmarkt dat wij als gemeente gaan merken, maar dit wordt ook in andere sectoren gemerkt.”
De samenleving als zwembad
De moties die werden ingediend kwamen voornamelijk bij de oppositie vandaan. Toch hadden ook coalitiepartijen aandachtspunten. Voor Peter Rebergen van de ChristenUnie was het debat aanleiding om de gemeenschap te vergelijken met een zwembad: “Met de klas waar ik leraar van ben zouden we afgelopen vrijdag op schoolreis, maar die reis ging vanwege de tropische warmte niet door. Daarom zijn we naar zwembad De Blinkerd in Ten Boer gegaan: het werd een groot succes. We waren om 09.00 uur aanwezig. Het was nog rustig. Mensen waren baantjes aan het zwemmen, jonge gezinnen waren aan het zonnen en een aantal jongeren maakten bommetjes. Gedurende de ochtend werd het steeds drukker. Allerlei mensen sloten aan: vrijwilligers die het zwembad in bedrijf hielden, een badmeester die voor de veiligheid zorgde. Het zwembad werd een hele mooie plek om vanuit dit perspectief naar de samenleving te kijken. Waarbij iedereen hetzelfde zwembad op zijn eigen manier gebruikt, rekening houdt met elkaar en er niemand wordt uitgesloten.”
Rebergen vervolgde: “Onze gemeente groeit. Het aantal inwoners neemt toe. De druk op de ruimte neemt toe. Maar wordt de gemeente ook een betere plek om samen te kunnen leven? We willen het college drie aandachtspunten meegeven: investeer in sociale basisvoorzieningen: het buurt- en dorpshuis, de kerk of de sportvoorziening. Het lijken soms kleine voorzieningen, maar juist op deze plekken word je gezien en wordt eenzaamheid gesignaleerd. Ten tweede: woningen. Laten we niet alleen woningen bouwen, maar zorg er ook voor dat we buurten bouwen waar mensen veilig kunnen opgroeien. Investeer ook in leefbare buurten met ontmoetingsplekken. En tot slot de financiële keuzes: de komende jaren worden niet eenvoudig, waarbij niet alles zal kunnen. Waar sta je als gemeente? Het hebben van schulden kan iedereen overkomen: de overheid moet daarom betrouwbaar zijn en doen wat ze belooft. De kwaliteit van een zwembad meet je niet af aan het aantal bezoekers, maar aan de hand van de vraag of iedereen zich welkom voelt. Zo moeten we ook kijken naar Groningen.”
Ozb-verhoging
Hans de Waard is fractievoorzitter van de SP: “Eigenlijk is dit een heel boeiend debat. Want het gaat ergens over. De gemeente en inwoners lopen tegen van alles aan: het woningtekort, de leefbaarheid, de veiligheid. Het zijn allemaal reële problemen waar we dagelijks last van hebben. De nieuwe coalitie, waarvan de wethouders vorige week geïnstalleerd zijn, kiest ervoor om niet weg te kijken maar om juist in de buurten te zijn. Om te investeren in veiligheid. Maar tegelijkertijd: maatregelen zijn nooit gratis. We helpen in een tijd waarbij Den Haag ons financieel in de steek laat. En ja, we hadden kunnen kiezen voor een sluitende begroting. Om de ozb niet te verhogen. Maar dan was het alleen op te vangen geweest door vele miljoenen te bezuinigen. Bezuinigingen die hier in deze zaal niet worden gevoeld. Die worden gevoeld in de wijken: geen extra boa’s, buurthuizen die sluiten.”
Daar reageerde de VVD op. Rik Heiner: “Je had ook bij jezelf kunnen beginnen door bijvoorbeeld met één wethouder minder het college in te gaan.” De Waard reageerde: “Dat is een begrijpelijke vraag, maar met die ene wethouder komen we er nog niet.” Kelly Blauw van de PVV voegde toe: “Maar door de ozb te verhogen raak je heel veel inwoners. Dat is toch niet wenselijk?” De Waard: “Het verhogen van de ozb is niemands hobby. Daarom hebben we dit de afgelopen vier jaar ook niet gedaan en hebben we deze alleen geïndexeerd. Maar denk ook aan de gevolgen als we niet gaan verhogen: het zou betekenen dat we niet kunnen investeren in extra groen, dat we niet de tandartskostenregeling voor mensen die het financieel slechter hebben in stand kunnen houden. Het uitgangspunt voor ons is geweest: hoe houden we het zo strak mogelijk waarbij we wel kunnen investeren in de buurten?”
Zorgen over ambtelijke krimp
Vanuit oppositiepartijen klinkt er echter veel kritiek op de financiële jaren die voor ons liggen. Jim Lo-A-Njoe van D66: “Wij maken ons serieuze zorgen. Het meerjarenbeeld is niet goed en dit gaat niet vanzelf worden opgelost. Er komen financieel moeilijke tijden aan: dat vraagt om prioritering en discipline waarbij we moeten kijken wat er wel en wat er niet kan.” Jeffry van Hoorn van PRO reageerde daarop: “Toch dient D66 vandaag allemaal moties in. Moties die geld kosten. U pleit voor het één en doet het ander.” Lo-A-Njoe: “Wij zouden hele andere keuzes maken. Bijvoorbeeld een wethouder minder, kritisch kijken naar het gemeentelijk ontwikkelbedrijf en te kijken naar ons eigen vastgoed dat niet optimaal benut wordt. Dan houd je geld over”
Ook maakt D66 zich zorgen over de plannen om het aantal ambtenaren met tien procent af te laten nemen: “Dat klinkt leuk. Maar het risico is dat de gemeente daardoor niet meer kan waarmaken wat ze wil. Wellicht is het daarom goed om door middel van een benchmarkonderzoek te kijken hoe ambtenaren slimmer en beter ingezet kunnen worden.” Leendert van der Laan van Partij voor het Noorden sluit zich daar bij aan: “In het coalitieakkoord staat dat de gemeente in 2032 tien procent minder ambtenaren wil. We snappen het idee: de ozb gaat omhoog, dan is het goed dat je ook zelf laat zien dat je wat doet. Maar tegelijkertijd groeit de gemeente. Het aantal taken stijgt. De tien procent wordt behaald door pensionering, maar waar zit dan deze tien procent? Zijn dit beleidsambtenaren? Zit het bij de Milieudienst? Snijd je op de goede manier? Daarnaast constateren we dat het langdurige ziekteverzuim in de gemeente hoog ligt. Het risico is dat je straks ambtenaren extern moet inhuren, wat het heel erg duur gaat maken.”
Toch kreeg de motie voor een benchmarkonderzoek geen meerderheid: 16 voor, 25 tegen. Wethouder Mirjam Wijnja: “Tien procent minder ambtenaren is een streefgetal. Wat we willen is dat we dit via natuurlijk verloop gaan regelen: veel mensen gaan de komende jaren met pensioen, waardoor er geen gedwongen ontslagen hoeven te vallen. Qua benchmark: op onderdelen hebben we dit al gedaan. Daarom ontraad ik deze motie.”
Links bestuur is duur
Rik Heiner van de VVD: “De gemeente krijgt een vijf in de houdbaarheidstest voor de financiën. Linksbestuur kan slecht met geld omgaan. Of links bestuur is duur. Het heeft een gat in de hand, en zoals één van mijn fractiegenoten zei: dit proberen we te repareren met naald en draad van het merk ozb.” Voor de PVV was het aanleiding om te komen met een motie om de ozb in 2027 niet te indexeren. En D66, Partij voor het Noorden en Student & Stad riepen op voor een rechtvaardige ozb voor sportaccommodaties waarbij de oproep is om onderzoek te doen naar hoe de lasten op sportaccommodaties verlaagd kunnen worden.
Wethouder Wijnja reageerde: “Acht procent van onze inkomsten komt uit de ozb. Het grootste deel van de inkomsten krijgen we van het Rijk. Qua hoogte van de ozb-lasten staan we op plek 43 in ons land. Qua huurderslasten staan we op plek 262. Lasten die veel mensen raken, proberen we bewust zo laag mogelijk te houden. De ozb verhogen is ook niet mijn hobby. Het leven wordt op alle fronten duurder. Maar we ontkomen hier niet aan om deze indexatie wel toe te passen, met name omdat de verdeling van de middelen vanuit het Rijk niet goed is. Een rechtvaardige ozb voor sportaccommodaties is juridisch niet mogelijk. Wel heeft het CDA mij onlangs gevraagd om te onderzoeken wat we in de richting van sportverenigingen kunnen doen: hier gaan we onderzoek naar doen.” Beide moties haalden geen meerderheid.
Heiner van de VVD probeerde ook de parkeerbelasting te verlagen. Hier ging wethouder Jalt de Haan (CDA) niet in mee. Volgens hem blijven de tarieven op hetzelfde niveau, met uitzondering van de binnenstad. Daar is echter de optie om in parkeergarages te parkeren, waar de tarieven lager liggen.
Reclamebelasting
Ook werd door verschillende partijen geprobeerd om de reclamebelasting van tafel te krijgen. Jim Lo-A-Njoe van D66: “Wij staan voor een bruisend, vrij en sociaalliberaal Groningen. We moeten niet tegenover ondernemers staan. Daarom zijn wij kritisch op de reclamebelasting.” Kelly Blauw van de PVV sloot zich daarbij aan: “Het nieuwe college houdt vast aan belasting voor reclame. Terwijl ondernemers juist zorgen voor werkgelegenheid. Ze maken de stad bruisend. Daarom willen wij de reclamebelasting afschaffen, waarbij we rekenen op de steun van het CDA.” Blauw liet daarbij een foto zien van De Haan die eerder als raadslid zijn handtekening zette voor het afschaffen van de belasting.
Toch kreeg ook dit voorstel geen meerderheid. Wijnja: “Wanneer de reclamebelasting wegvalt, valt er een structurele dekking weg.” Dat gold ook voor een motie waarbij de reclamebelasting vervroegd geëvalueerd wordt. Wijnja: “Dit komt te vroeg. Dit kunnen we op zijn vroegst in 2028 doen. Om een evaluatie uit te voeren, heb je een stabiele belasting nodig die een aantal jaren staat, maar het feit is dat er aanpassingen zijn gedaan en ook nu gaat er weer wat veranderen.” Lo-A-Njoe van D66 reageerde: “Dus als je elk jaar wat gaat veranderen, dan hoef je nooit te evalueren? Ik vind dit teleurstellend.” Wijnja: “Je kunt pas evalueren als je weet wat een belasting precies doet.” Lo-A-Njoe: “Het doel van deze belasting is het herwinnen van de openbare ruimte. Dat kunnen we toch evalueren? Hoeveel ruimte hebben we nu herwonnen?” Wijnja sloot af: “Nee. Je moet uitingen met elkaar kunnen vergelijken. Je hebt nu geen goede voor-, tussen- en nameting.” De motie voor het afschaffen van de reclamebelasting haalde het nipt niet: 19 voor, 22 tegen. De evaluatie van de belasting werd ook verworpen: 17 voor, 24 tegen.
Sport: roeibaan en Corpus
Ook is er aandacht voor sport tijdens het debat. Rik Heiner van de VVD: “In de richting van de roeiers is er een belofte gedaan. Zij hebben nu geen roeibaan, terwijl dit wel is toegezegd. Dit lijkt niet te gaan lukken. Ons voorstel is om in gesprek te gaan met de roeiers.” Ook het CDA noemt dit belangrijk. Jint Hoeksema: “Wij staan positief tegenover een roeibaan. Het is belangrijk dat deze sport behouden blijft. Dat er nog geen roeibaan geplaatst is, daarvoor zijn allerlei afwegingen en redenen. Maar we vertrouwen erop dat de wethouder in gesprek gaat, bijvoorbeeld met de provincie om te onderzoeken waar de mogelijkheden liggen.” En dat wil wethouder Jalt de Haan van Sport gaan doen: zo snel mogelijk in gesprek gaan met de roeiers om te kijken naar de mogelijkheden. Ondanks die toezegging werd de motie ontraden. De motie werd uiteindelijk ook verworpen: 19 voor, 22 tegen.
Goed nieuws is er wel voor Stadspartij 100% voor Groningen. Deze partij wil dat De Haan onderzoek gaat doen naar de kansen om de ijsbaan op Kardinge versneld aan te leggen nu Thialf het langebaanschaatsen mag gaan organiseren tijdens de Olympische Spelen in 2030. Volgens de partij ontstaan er daardoor kansen waar het hele Noorden van kan profiteren. Zo kunnen er wedstrijden gehouden worden op Kardinge, in de periode dat Thialf niet gebruikt kan worden voor andere wedstrijden. De Haan zei toe dat hij met de KNSB maar ook met schaatsicoon Gerard Kemkers in gesprek wil om deze mogelijkheden te bekijken.
Een motie om de problematiek op sportpark Corpus aan te pakken kreeg geen meerderheid. Het sportpark zit al jaren helemaal vol en een oplossing blijft tot nu toe uit. Rik Heiner van de VVD: “Het wordt tijd om knopen door te hakken. Onze oproep is om in gesprek te gaan en om met een plan te komen. Nog steeds gebeurt het dat er verschillende teams op één veld moeten trainen. Dat is onwenselijk.” Wethouder Jalt de Haan: “In de eerste week dat ik nu wethouder ben, ben ik direct in gesprek gegaan met de verenigingen op Corpus. Het gesprek met honk- en softbalvereniging Caribe was bijvoorbeeld erg goed. Wellicht dat zij naar Meerstad kunnen. Maar een zorgvuldig proces hierin is belangrijk. Deze motie zet eigenlijk het mes tegen de keel van verenigingen.” De motie werd dan ook verworpen: 16 voor, 25 tegen.
Student & Stad
De partij die echter het meest voldaan richting de zomervakantie gaat is Student & Stad: vrijwel al hun moties werden aangenomen en op ingetrokken moties volgden toezeggingen. Wieke van Heteren van Student & Stad: “Groningen wordt gemaakt door mensen. Maar geven we mensen genoeg ruimte en zeggenschap? Op het gebied van wonen: dit is de basis. Als dit wankelt, dan wankelt alles. Wij komen met een voorstel voor intergenerationeel wonen: dat ouderen en jongeren onder één dak kunnen wonen. Daarnaast het wonen op de Zernike Campus: wij stellen voor om studenten te betrekken bij de inrichting van hun leefomgeving. Ergens een bed neerzetten maakt het nog geen thuis: het kan pas een hippe campus worden als mensen mee mogen denken.”
Wethouder Rik van Niejenhuis (PRO) van Wonen gaf beide voorstellen ‘oordeel raad’: “Ergens samen kunnen wonen, dat is ook wat wij als college beogen. En bij de inrichting van Zernike: jongeren zijn daar al op verschillende manieren bij betrokken, maar dit kunnen we nog breder maken.” Het intergenerationeel samenwonen kreeg 40 stemmen voor en 1 tegen. De inrichting voor Zernike werd unaniem aangenomen.
Van Heteren kwam ook met de moties ‘Wildflower’ en ‘Waterloo’. Wildflower: “Veel inwoners zijn niet op de hoogte van het feit dat er onder bepaalde voorwaarden stoeptegels gelicht mogen worden om een geveltuin aan te leggen. Dit zou juist bij studentenhuizen kunnen: deze bevinden zich vaak in dichtbebouwde en versteende straten waar weinig ruimte is voor traditioneel groen.” Bij Waterloo ging het om het aanleggen van extra watertappunten: “Voldoende drinkwater is belangrijk. Zeker op warme dagen en op drukbezochte plekken. Kunnen we dit aantal punten ook uitbreiden?”
Wethouder Wijnja gaf aan dat watertappunten niet per se tot de taakstelling van de gemeente behoren: “Het is een mooi initiatief. En het is ook heel goed om te gaan werken aan communicatiemateriaal waar de huidige tappunten zich bevinden. Daarnaast is het heel goed om onder de aandacht te brengen waar je aanvragen moet indienen om een tappunt te realiseren.” Deze motie werd door de partij daarop ingetrokken. Het voorstel om het aanleggen van geveltuintjes makkelijker te maken kreeg wel algemene steun: 41 voor, 0 tegen.
‘On the road again’
Daarnaast diende de partij de motie ‘On the road again’ in. Van Heteren: “Inwoners voelen zich ’s avonds en ’s nachts op bepaalde loop- en fietsroutes onveilig. Populaire navigatieapps kijken op dit moment alleen naar de snelste of kortste route. Daarbij wordt er geen rekening gehouden met factoren als sociale veiligheid en verlichting. Ondertussen gebruiken deze bedrijven steeds vaker data van overheden om hun kaarten te verbeteren. Kunnen we data over de veiligheid in de avond ook aan deze bedrijven leveren zodat onze inwoners veiliger naar huis kunnen?” Aanvankelijk ontraadde het college deze motie. Voor Robin Twickler van Volt is dat aanleiding om extra kracht bij te zetten: “Grote bedrijven laten zich moeilijk sturen. Maar wellicht kunnen we landelijk met andere gemeenten optrekken om richting deze techbedrijven duidelijk te maken wat hierin mogelijk is?” Dat wilde het college wel doen, waarop het voorstel werd ingetrokken.
Uiteindelijk werd ook de voorjaarsbegroting met grote meerderheid aangenomen: 33 raadsleden stemden voor, 8 tegen.
