Even snel iets bestellen in een café om naar het toilet te mogen, teruglopen naar het Forum of noodgedwongen wildplassen. Voor veel panelleden die weleens in het centrum komen, is het een herkenbare ervaring. Uit onderzoek van het OOG Panel blijkt dat ruim acht op de tien respondenten vinden dat er momenteel onvoldoende openbare toiletten zijn in de binnenstad van Groningen. Meer dan de helft zegt het afgelopen jaar weleens dringend een toilet nodig te hebben gehad, zonder een geschikt openbaar toilet te kunnen vinden, met soms pijnlijke situaties als gevolg.
Heb je een vraag of opmerking over dit onderzoek? Mail dan naar jorrittempels@oogtv.nl
Over het belang van openbare toiletten bestaat nauwelijks discussie. Maar liefst 98 procent van de respondenten vindt het belangrijk of heel belangrijk dat er voldoende openbare toiletten in de binnenstad zijn. “Ik vind dat een openbaar (schoon) toilet hoort bij een gastvrije stad,” schrijft een respondent. Een ander noemt het gebrek aan openbare toiletten zelfs “onbeschoft”. “Niet alleen voor mensen met een blaasprobleem. Het verhoogt de drempel om naar de stad te gaan.”
Toch blijft er volgens veel respondenten een groot verschil tussen de behoefte en het huidige aanbod. Een ruime meerderheid (83 procent) vindt dat het huidige aanbod tekortschiet. “Echt veel te weinig in vergelijking met andere landen of steden,” schrijft een respondent. Een ander zegt: “We hebben nu godzijdank het Forum, maar verder zou ik het niet weten. HEMA misschien.”
Daarnaast geven meerdere vrouwelijke respondenten aan dat het tekort voor hen nog extra merkbaar is. Volgens hen zijn er voor vrouwen minder geschikte openbare voorzieningen beschikbaar dan voor mannen. “Er zijn voor vrouwen véél te weinig toiletten beschikbaar! Je kunt alleen naar het toilet onder de Grote Markt en die nodigt niet echt uit omdat je met een trap naar beneden moet. En het stinkt er.”
De kritiek van de respondenten staat niet op zichzelf. De uitkomsten sluiten aan bij een eerder onderzoek van het Maag Lever Darm Fonds. Daarin kreeg Groningen een 3,4 voor de toiletvriendelijkheid en eindigde de gemeente op plaats 161 van de landelijke ranglijst.
Forum, horeca en HEMA als alternatief
Wanneer bezoekers in de binnenstad naar het toilet moeten, wijken zij vaak uit naar andere voorzieningen. De meeste respondenten geven aan gebruik te maken van openbare gebouwen zoals Forum Groningen (51 procent), gevolgd door horecagelegenheden (47 procent) en winkels zoals de HEMA (43 procent). Slechts 23 procent zegt daadwerkelijk gebruik te maken van een zelfstandig openbaar toilet.
Uit de open antwoorden blijkt hoe bezoekers zich aanpassen aan de situatie. Sommigen lopen terug naar het Forum, terwijl anderen een winkel of horecazaak binnenstappen in de hoop gebruik te mogen maken van een toilet. “Helemaal teruggelopen naar het Forum, terwijl ik bij de Westerhaven was,” schrijft een respondent. Een ander vertelt: “Ik ben een horecagelegenheid binnengegaan. Maar werd niet vriendelijk benaderd. Je voelt je dan wel opgelaten.”
Niet alleen te weinig, maar ook moeilijk te vinden
Naast het aantal openbare toiletten noemen veel respondenten ook de vindbaarheid als probleem. Volgens hen zijn de bestaande openbare toiletten slecht aangegeven, waardoor bezoekers vaak niet weten waar zij terechtkunnen. “Ik weet niet waar ze zijn. Dus als er wel voldoende zouden zijn, waar dan?” schrijft een deelnemer. Een ander merkt op: “Behalve te weinig zijn ze ook nog onvindbaar.” Ook geboren Groningers geven aan slechts een paar openbare toiletten te kennen. “Ik kom uit de stad maar weet maar welgeteld 3 openbare toiletten te vinden”.
Toilet zoeken eindigt soms in pijnlijke situaties
Dat het tekort aan openbare toiletten verder kan gaan dan alleen ongemak, blijkt uit de ervaringen van deelnemers. De helft van de respondenten (52 procent) geeft aan het afgelopen jaar weleens een toilet nodig te hebben gehad, zonder een geschikt openbaar toilet te kunnen vinden. Uit de open antwoorden blijkt dat dit voor sommigen zelfs invloed heeft op hun bezoek aan de binnenstad. Zo gaan sommige deelnemers eerder naar huis dan gepland of breken zij hun bezoek noodgedwongen af.
“Met veel pijn opgehouden en eerder naar huis gegaan dan gepland,” schrijft een respondent. Voor anderen heeft de zoektocht naar een toilet vervelende gevolgen. “Mijn dochter van 3 een keer noodgedwongen voor een winkel moeten laten plassen, omdat winkels het niet toelieten en een toilet te ver weg was en ze anders in haar broek zou plassen. Vreselijk gênant,” schrijft een ouder.
Ook zijn er enkele respondenten die aangeven zelfs in hun broek te hebben geplast doordat zij niet op tijd een geschikt toilet konden vinden.
Vooral Vismarkt en Westerhaven genoemd
Wanneer respondenten wordt gevraagd waar zij een openbaar toilet missen, worden vooral de Vismarkt en de Westerhaven genoemd. Ook het Gedempte Zuiderdiep en het Stationsgebied worden door veel deelnemers aangewezen als locaties waar volgens hen behoefte is aan extra voorzieningen.
Opvallend is dat juist de Vismarkt het vaakst wordt genoemd als plek waar een openbaar toilet ontbreekt, terwijl daar wel een openbaar toilet aanwezig is. Dat zou kunnen aansluiten bij de kritiek die respondenten eerder in het onderzoek uitten: de bestaande openbare toiletten zijn volgens hen niet altijd goed vindbaar of duidelijk aangegeven.
Reactie gemeente Groningen
De gemeenteraad nam vorig jaar een motie aan om de openbare toiletvoorzieningen in Groningen te verbeteren. OOG heeft de gemeente gevraagd hoe het staat met de uitvoering van de motie en hoe zij aankijkt tegen de uitkomsten van het OOG Panel-onderzoek. “Het is belangrijk dat er voldoende openbaar toegankelijke toiletten in de binnenstad zijn,” laat een woordvoerder van de gemeente weten. Volgens de gemeente hebben ondernemers de afgelopen tijd een bijdrage geleverd door zich aan te melden bij de HogeNood-app. Daardoor zou er overdag in de binnenstad binnen 500 meter minimaal één toilet beschikbaar zijn.
Naar aanleiding van de motie heeft de gemeente naar eigen zeggen verschillende acties ondernomen richting organisaties en ondernemers en de HogeNood-app bij het publiek onder de aandacht gebracht. Sinds december zijn volgens de gemeente 16 toiletlocaties toegevoegd aan de app. In totaal staan er nu 111 beschikbare toiletten in de gemeente Groningen in de app: 17 openbare toiletten en 94 opengestelde toiletten. Die laatste zijn bijvoorbeeld alleen tijdens de openingstijden van een winkel of gemeentelijke locatie toegankelijk. Ook zijn tijdens Wintergoud extra toiletten geplaatst, waaronder een mindervalidentoilet.
De gemeente zegt daarnaast de bestaande openbare toiletten te gaan verbeteren. Daarvoor is geld gereserveerd in het coalitieakkoord. Later dit jaar wordt de gemeenteraad geïnformeerd over de verdere acties.
Ook meedoen aan onderzoeken van het OOG Panel?
Verantwoording
Dit onderzoek is uitgevoerd onder leden van het OOG Panel. De vragenlijst werd gedeeld via de website en app van OOG, via de sociale mediakanalen van OOG en onder de leden van het OOG Panel. In totaal vulden 1426 inwoners van de gemeente Groningen de vragenlijst volledig in.
Van de respondenten is 49% man en 48% vrouw. Daarnaast zijn inwoners van 18 tot en met 24 jaar minder vertegenwoordigd in het onderzoek. Daarmee komt de samenstelling van de respondenten niet volledig overeen met de demografie van de gemeente Groningen.
