Afgelopen week waren verschillende schilderijen van de Syrische Lubna Arsalan te zien in Martiniplaza. Ze exposeerde samen met andere nieuwkomers; kunstenaars uit onder andere Iran, Oekraïne, Rusland en Ivoorkust.
Lubna kwam zo’n vijf jaar geleden naar Nederland. Daarvoor woonde ze in haar moederland Syrië, waar ze een succesvolle carrière als kunstenares opbouwde. Ze reisde regelmatig door het Midden-Oosten om haar kunst tentoon te stellen. Dat leven en haar reputatie liet ze achter, toen ze Syrië ontvluchtte vanwege de oorlog.
Schilderen als uitlaatklep
Voor de documentaireserie ‘Nieuwe Groningers: van statushouder tot Stadjer’ volgde OOG TV Lubna voor een jaar lang in haar inburgeringsproces. De Syrische vertelde onder andere hoe het schilderen haar op de been hield. “Als mijn kamergenoot op het asielzoekerscentrum (azc) weg was, gebruikte ik de bedden om de schilderijen op te zetten. Ik schilderde waar het ook maar kon, ook in de kantine. Het was voor mij zuurstof. In de donkere tijden was het schilderen voor mij het licht aan het eind van de tunnel.”
Kort nadat Lubna van het azc naar een eigen woning in Vinkhuizen verhuist, wordt ze uitgenodigd om haar werk tentoon te stellen bij een galerie in Groningen. In de serie zien we dat ze trots een vriendin rondleidt bij Forma Aktua in de binnenstad, waar wat van haar kunstwerken hangen. De Syrische voelt zich weer even de kunstenares die ze was, maar al snel staat haar leven volledig in het teken van inburgering. Ze gaat fulltime naar school en heeft nauwelijks nog tijd voor haar passie, werk en uitlaatklep. Elk moment dat ze niet in de les zit of huiswerk aan het maken is, staat ze met een penseel in de hand.
Nu, een aantal jaar later, is ze bijna klaar met inburgeren en is haar kunst weer te zien voor publiek. “Ik ben ontzettend blij”, vertelt Lubna. Haar laatste tentoonstelling was in 2024. “Als kunstenaar is het belangrijk om gezien te worden en dat mensen bekend worden met je werk en technieken.”
‘Kunstenaarschap heeft de reis naar Nederland overleefd’
Het idee voor de expositie bij Martiniplaza kwam onder andere van Livien Aberling. Als regievoerder inburgering bij de gemeente Groningen begeleidt zij inburgeraars bij hun weg naar een opleiding, baan of participatie. Tijdens haar werk ontdekte ze dat meerdere nieuwkomers – onder haar begeleiding – kunstenaar zijn.
Als dochter van kunstenaars weet Livien hoe kwetsbaar het kunstenaarsbestaan kan zijn. “Als kunstenaar werk je namelijk vaak jarenlang aan je naam, je past binnen een cultuur en context, je contacten en je publiek. Wanneer je moet vertrekken, valt dat allemaal weg. Dan moet je opnieuw beginnen”, vertelt Livien. “Dat liet me niet los. Sommigen hadden in hun thuisland al geëxposeerd of leefden daar van hun kunst. Ze raakten daar niet alleen hun huis kwijt, maar ook een groot deel van zichzelf.”
Juist daarom wilde zij de kunstenaars een podium geven. Niet alleen om hun werk te laten zien, maar ook zodat zij nieuwe contacten kunnen leggen en weer een reputatie en naamsbekendheid kunnen opbouwen. “Elke kunstenaar vertelt zijn eigen verhaal. Samen laten ze zien dat migratie niet alleen gaat over vertrekken, maar ook over opnieuw opbouwen, nieuwe verbindingen maken en je plek vinden.”
Hoop
Voor Lubna is de tentoonstelling een nieuwe stap in het heropbouwen haar carrière, nu in Nederland. “In mijn land had ik een brede reputatie en dat kwam na veel hard werken en doorzettingsvermogen. Het is niet gemakkelijk om dat hier weer op te bouwen, het kost tijd en je moet de juiste mensen leren kennen. Maar ik geloof dat het gaat lukken, hier in mijn nieuwe land.”
Voor de Syrische is het tentoonstellen van haar kunst, ook iets om terug te geven aan Nederland. “Je kunt zo ook een gevoel van verbondenheid en liefde ontwikkelen voor het land dat je heeft verwelkomd en je warmte heeft gegeven.”
