De gemeenteraad heeft woensdagavond in meerderheid ingestemd met een initiatiefvoorstel om Groningens Ontzet nieuw leven in te blazen. Door het akkoord gaat een projectleider nu partijen samenbrengen en wordt er ook een aanjaagsubsidie beschikbaar gesteld.
“Het Groningens Ontzet hoort bij Groningen”, vertelt raadslid Wieke van Heteren van Student & Stad, die het voortouw nam in het schrijven van het initiatiefvoorstel. “Een feest dat gaat over onze geschiedenis, over vrijheid en over verbondenheid. Over een verhaal dat al eeuwen van deze stad is. En juist daarom is het zo belangrijk dat we dat verhaal blijven doorgeven. Aan Stadjers, aan studenten, aan inwoners, aan iedereen die Groningen thuis noemt. Want zo’n feest leeft niet vanzelf. Het leeft doordat mensen het kennen, vieren en doorgeven.”
Van Heteren vervolgt: “Gelukkig begon dit voorstel niet vanaf nu. Er zijn mensen die zich jaar na jaar inzetten om het Groningens Ontzet levend te houden en om het betekenis te geven. Met dit voorstel bouwen we daar op voort en geven we nieuwe energie aan een feest dat inwoners samen kan brengen. We willen het Groningens Ontzet weer zichtbaarder en levendiger maken en met dit initiatief investeren we in die beweging. Met een projectleider die partijen bij elkaar brengt en een aanjaagsubsidie die ruimte geeft aan nieuwe ideeën en initiatieven vanuit Groningen zelf. Zo kunnen we stappen zetten om meer mensen onderdeel te laten voelen van deze dag. Zo blijft het Groningens Ontzet niet alleen een verhaal uit het verleden, maar wordt het ook een viering voor de toekomst.”
Vernieuwing van onderaf
Het initiatiefvoorstel, dat is geïnspireerd op de grootschalige viering van het Ontzet in Leiden, moet het tij keren voor de 28ste augustus. De betrokkenheid en opkomst bij Bommen Berend lopen de laatste jaren sterk terug, mede omdat scholieren en ambtenaren geen vrije dag meer hebben en studenten de historische betekenis vaak niet kennen. Om van het Ontzet weer een breed gedragen volksfeest te maken, zet het voorstel in op vernieuwing van onderaf. Inwoners, ondernemers en studentenverenigingen moeten gestimuleerd worden om zelf kleinschalige evenementen, straatfeesten of buurtbarbecues te organiseren, verspreid over de hele stad.
De sleutel tot dit nieuwe succes ligt bij een onafhankelijke projectleider, die door de gemeente wordt aangesteld. Deze krijgt de taak om de gemeente, de Koninklijke Vereeniging voor Volksvermaken Groningen (KVVVG), ondernemers en studenten bij elkaar te brengen. De projectleider gaat onder andere onderzoeken hoe 28 augustus weer een vrije dag kan worden. Mocht dat niet lukken, dan wordt er gekeken of het vieren en herdenken gesplitst kunnen worden, waarbij het feest bijvoorbeeld naar de eerste zaterdag na 28 augustus verhuist. Ook wordt de kermis op de Grote Markt kritisch tegen het licht gehouden en krijgt de KVVVG hulp bij het werven van nieuwe vrijwilligers en fondsen.
Geen subsidie voor dierenevenementen
Om deze plannen direct concreet te maken, stelt de gemeenteraad voor dit jaar een incidenteel bedrag van 150.000 euro beschikbaar uit de algemene reserve. Hiervan is 50.000 euro gereserveerd voor de onafhankelijke projectleider en wordt 100.000 euro in een speciale aanjaagsubsidie gestoken voor vernieuwende initiatieven uit de stad. Als extra impuls wordt de bestaande subsidie ‘Leven in de Stad’ voor initiatieven tijdens het Ontzet verhoogd van 500 naar maximaal 1.500 euro per aanvraag. Een harde voorwaarde van de raad is wel dat het budget niet mag worden uitgegeven aan activiteiten waarbij dieren worden gebruikt.
Juist dat laatste is voor de fractie van Partij voor de Dieren belangrijk. Raadslid Ronan van Langen liet vorige maand tijdens de commissievergadering weten: “We hebben het nog over een paardenmarkt en over een vuurwerkshow. Met die onderdelen is Groningens Ontzet geen feest voor alle inwoners. Harde knallen zorgen voor doodsbange dieren. En het gebruik van dieren in de binnenstad: iets mag nooit ten koste gaan van dieren. Het uitoefenen van tradities stopt waar het lijden van dieren begint. Ons voorstel zou zijn om in de subsidievoorwaarden op te nemen dat er geen geld gaat naar onderdelen die met dieren te maken hebben.”
Huidige programma krijgt onvoldoende
Het initiatiefvoorstel van Student & Stad sluit aan bij een onderzoek van OOG: een ruime meerderheid, 86 procent, vindt dat de viering behouden moet blijven. Maar het huidige programma krijgt een stevige onvoldoende. Bijna 60 procent van de ondervraagden vindt het aanbod momenteel niet of helemaal niet aantrekkelijk. “Na een uurtje door de stad gewandeld te hebben, heb ik wel weer genoeg gezien,” aldus een respondent. Volgens veel deelnemers is het programma te eenzijdig geworden: “Behalve de kermis is er voor mijn gevoel eigenlijk niets te doen”. Dat het roer om moet, is voor de meeste panelleden wel duidelijk. Maar liefst 71 procent geeft aan dat het programma van Groningens Ontzet vernieuwd moet worden. Slechts 13 procent vindt dat de huidige opzet behouden moet blijven.
Maar hoe vier je dan deze dag? Uit het onderzoek blijkt dat daar verdeeldheid over is: Voor de kermis (61 procent) and de vuurwerkshow (70 procent) is onder de panelleden nog altijd brede steun. Voorstanders zien deze onderdelen als de belangrijkste “bezoekerstrekkers” die onlosmakelijk verbonden zijn met de dag. “Het zijn de oude elementen van Bommen Berend, die moet je juist in ere houden,” aldus een deelnemer. Tegenstanders noemen deze onderdelen echter “niet meer van deze tijd”. Vooral bij de paardenkeuring is de discussie merkbaar: 42 procent van de respondenten wil het behouden, terwijl 35 procent vindt dat het moet verdwijnen.
College: “Mooi dat de raad zo breed aandacht heeft voor Groningens Ontzet”
Het college liet eerder in een preadvies al weten enthousiast te zijn over het initiatief. Ze onderschreven de analyse dat Groningens Ontzet in de huidige vorm niet toekomstbestendig is en dat de organisatie te kwetsbaar is geworden. Wel plaatste het college toen een kritische kanttekening bij de wens om van 28 augustus direct weer een vrije dag te maken. Volgens het gemeentebestuur moet de focus eerst volledig op de inhoud van het feest komen te liggen: het moet eerst weer een dag worden waar inwoners echt naar uitkijken, pas daarna heeft het zin om over een vrije dag te praten.
Wat betreft de financiën adviseerde het college de raad eerder om de portemonnee te splitsen. Het puur aanstellen van een projectleider voor 150.000 euro zou de kern van het probleem niet oplossen, omdat diegene dan “feitelijk stuurt op een leeg speelveld” zonder dat er geld is voor nieuwe activiteiten. Het gemeentebestuur gaf daarom de voorkeur aan de variant die woensdagavond door de raad is aangenomen: 50.000 euro voor de regisseur en 100.000 euro voor de aanjaagsubsidie. Omdat de tijd richting de komende editie dringt, heeft het college daarnaast geregeld dat eventueel onbenut geld gewoon mag worden meegenomen naar 2027.
“Als college hebben wij al eerder positief gereageerd op het voorstel”, vertelt wethouder Manouska Molema (PRO). “Het is ontzettend mooi dat de raad zo breed aandacht heeft voor het Groningens Ontzet en de waarde die dit heeft voor ons als gemeente, voor de inwoners en voor de cultuurhistorie van Groningen. Tijdens eerdere sessies zijn suggesties vanuit het college meegegeven en het is heel mooi om te zien dat die allemaal zijn overgenomen. Wij zijn hier heel positief over en wij hopen dat er over twee jaar een enorme impuls is gegeven aan het Groningens Ontzet en dat het breed gedragen wordt.”
PVV en FvD stemmen tegen
Uiteindelijk stemmen van de 45 raadsleden er twee tegen. De PVV en Forum voor Democratie zien het voorstel niet zitten. Kelly Blauw van de PVV: “Wij vinden dat je niet aan het fundament van deze dag moet gaan sleutelen. Daarom stemmen wij tegen dit voorstel.”
