Een ruime meerderheid van de Tweede Kamer heeft dinsdag ingestemd met een initiatiefwet van het Groningse Kamerlid Julian Bushoff (PRO). De wet geeft toezichthouder Autoriteit Consument en Markt (ACM) de bevoegdheid om ook bij kleine overnames in te grijpen als er een risico is dat een bedrijf te veel macht krijgt. Bushoff werkte twee jaar aan het wetsvoorstel, dat misstanden zoals bij de failliete huisartsenketen Co-Med moet voorkomen.
“Yes! Mijn initiatiefwet is aangenomen”, reageert Bushoff dinsdagavond. “In de zorg, kinderopvang en bij de dierenarts zien we wat te veel marktmacht doet: gewone mensen betalen de rekening, een kleine groep profiteert. Met deze wet kunnen schadelijke overnames worden gestopt.”
Tot nu toe mocht de kartelwaakhond alleen vooraf ingrijpen bij grote overnames met een forse omzet. Daardoor konden kapitaalkrachtige investeerders en private equity-partijen onder de radar blijven door op lokaal en regionaal niveau ‘kralen te rijgen’: het achter elkaar opkopen van kleinere huisartsenpraktijken, dierenartsen, kinderopvanglocaties of autogarages.
“Schild tegen schadelijke ketens”
De directe aanleiding voor de wet was het eerdere echec rond huisartsenketen Co-Med. Die keten kocht door het hele land praktijken op van stoppende huisartsen, maar kwam al snel onder vuur te liggen vanwege slechte bereikbaarheid, gebrekkige zorg en een uiteindelijk faillissement, waardoor patiënten voor een dichte deur kwamen te staan.
“Nu zien we in de kinderopvang, de zorg en bij dierenartsen dat grote partijen een serie aan overnames doen”, licht Bushoff toe. “Als een partij in jouw wijk of gemeente alle locaties opkoopt, heb je geen keus meer om naar een ander te gaan. Dat kan leiden tot hogere prijzen of slechtere kwaliteit. Ik wil niet dat een kleine groep aandeelhouders profiteert terwijl gewone mensen met de rekening achterblijven.”
Nieuwe omzetdrempel
Onder de nieuwe wet kan de ACM straks ook onderzoek doen en overnames blokkeren als er sprake is van concrete signalen dat de concurrentie regionaal of lokaal in het geding komt. Tijdens het debat werden enkele wijzigingsvoorstellen aangenomen; zo werd de ondergrens om de ACM te laten onderzoeken opgetrokken naar een gezamenlijke jaaromzet van meer dan 50 miljoen euro.
Naast de zorg en lokale voorzieningen moet de wet ook zogeheten ‘killer acquisitions’ in de kiem smoren. Dit gebeurt wanneer grote (tech)bedrijven innovatieve start-ups opkopen om ze vervolgens op te doeken, puur om toekomstige concurrentie uit te schakelen.
Eerste grote aanpassing sinds 1998
Volgens het ministerie van Economische Zaken gaat het om de eerste grote herziening van de Mededingingswet op het gebied van fusies en overnames sinds 1998. Minister Heleen Herbert (CDA) van Economische Zaken reageerde verheugd op het succes van het initiatiefvoorstel, waaraan het kabinet heeft meegewerkt.
Nu de Tweede Kamer heeft ingestemd, wacht voor Bushoff nog de Eerste Kamer waar hij de wet moet gaan verdedigen.
