De begraafplaats aan de Kerklaan op Hoogkerk wordt uitgebreid. In de gemeenteraad vindt een grote meerderheid het verstandig dat de gemeente extra grond aankoopt. Tegelijkertijd vindt een groot aantal partijen dat begraven worden op Hoogkerk hierdoor niet onbetaalbaar mag worden. Daarnaast werd de vraag opgeworpen of een natuurbegraafplaats op Hoogkerk tot de mogelijkheden behoort.
“Eigenlijk liggen er vandaag twee vragen op tafel”, vertelde wethouder Mirjam Wijnja (PRO) van Stadsbeheer woensdagavond tijdens de raadscommissie. “De eerste vraag is of we de grond moeten aankopen. Doen we dat, dan houden we de mogelijkheid open om de begraafplaats uit te breiden. Stel dat je dat doet, dan is de tweede vraag: wie gaat dat betalen? En dan zijn er een aantal opties: of het zijn de inwoners van Hoogkerk, of we laten iedereen ervoor betalen, of we kiezen voor iets wat daartussenin zit.”
Waarom is uitbreiding op Hoogkerk noodzakelijk?
De begraafplaats aan de Kerklaan kampt met een capaciteitsprobleem: naar verwachting is de locatie vanaf eind 2027 volledig vol. Omdat het opruimen van oude graven op het historische deel praktisch én juridisch vastloopt, biedt het ruimen geen uitkomst voor het tekort. Om ‘begraven in eigen dorp’ ook voor de komende generaties te garanderen, wil de gemeente voor 300.000 euro een kavel van ruim twee hectare overnemen van suikerproducent Cosun Beet Company. Daarmee ontstaan circa 1.000 nieuwe graven, ruim voldoende om de verwachte dertig begrafenissen per jaar voor minstens vijftig jaar op te vangen. Hoewel uitbreiding wettelijk niet verplicht is—er is namelijk elders in de gemeente, zoals op de Selwerderhof, voldoende plek—is het behoud van de begraafplaats een vurige wens van de inwoners en de Wijkraad Hoogkerk. Na grondaankoop en het wijzigen van het omgevingsplan kan de uitbreiding medio 2029 in gebruik worden genomen.
“Begraven worden in eigen dorp is erg waardevol”
In de raad is er brede steun voor de grondaankoop. “Het behouden van voorzieningen in dorpen is een belangrijk speerpunt van mijn partij”, vertelde Rosalie van der Heide van de ChristenUnie. “Inwoners moeten in hun eigen dorp naar school kunnen, boodschappen kunnen doen, maar ook begraven kunnen worden. Dicht bij familie en naasten. Dat is ontzettend waardevol.”
Van der Heide vervolgde: “Wij zien daarom erg graag dat de grond wordt aangekocht. Maar dan het kostenplaatje. Dat levert een flinke discussie op over de betaalbaarheid in mijn fractie. We zijn erg blij dat Wijkraad Hoogkerk, naast de drie scenario’s van de gemeente, met een vierde scenario is gekomen: een ingroeipad. Wij denken dat het niet verstandig is om de lasten zomaar te verdelen over alle begraafplaatsen in de gemeente Groningen. Betaalbaarheid hoort erbij, maar in die keuzevrijheid vinden we het niet gek als er prijsverschillen zijn tussen verschillende begraafplaatsen.”
Gelijke tarieven?
Andere partijen denken daar heel anders over. In de gemeente Groningen is begraafplaats Esserveld op dit moment de duurste locatie. Sophie Thasing van Partij voor de Dieren: “Eigenlijk zou het qua kosten niks uit moeten maken of je op Hoogkerk of op het Esserveld begraven wordt. Als je de kosten gelijk trekt, is er voor inwoners juist veel meer keuzevrijheid.”
Rik Heiner (VVD) reageerde daarop: “Kunnen we een motie van u verwachten waarin u dit expliciet voorstelt?” Thasing antwoordde: “Tijdens deze vergadering leggen we onze wensen op tafel. Een motie ligt daarom nu niet direct voor de hand.” Heiner: “Dat is toch vreemd? U komt met een idee, maar u gaat het niet voorstellen?” Thasing: “Wellicht is het wel een heel goed idee; daar moeten we in de fractie nog even goed over nadenken.”
Wat de Partij voor de Dieren betreft, is er bovendien nog een heel andere optie voor de uitbreiding: de realisatie van een natuurbegraafplaats. Thasing: “Je kunt van deze uitbreiding een prachtige groene oase maken. Een natuurbegraafplaats zorgt voor een enorme verrijking van de biodiversiteit in het gebied, en dat hebben we hard nodig.”
Ook Partij voor het Noorden, D66 en PRO zien op dat vlak kansen. Tim van de Vendel (PRO): “Mocht uiteindelijk de fysieke ruimte voor traditionele graven niet nodig zijn, dan kun je er op het terrein nog altijd natuur van maken.” Dat riep bij CDA-raadslid Izaäk van Jaarsveld een vraag op: “Wat is er zo erg aan gewoon gras?” Van de Vendel reageerde: “Met gras is helemaal niks mis. Maar gras wordt pas echt mooi als er bloemen in gaan bloeien. Als we de grond aankopen, kunnen we die ontwikkelen op een manier die echt past bij de omgeving. Qua financiering zou een ingroeipad voor ons overigens ook het meest logisch zijn.”
Wijkraad waarschuwt voor tariefshock
Dat voorgestelde ingroeipad verwijst direct naar het vierde scenario dat door Wijkraad Hoogkerk (VWH) bij de raad is ingediend. Chandra Schreinemachers van de wijkraad sprak de commissie toe tijdens het inspreekrecht: “We zijn enorm geschrokken van de voorgestelde tariefsverhoging van maar liefst 107 procent. Dat is aan de inwoners simpelweg niet uit te leggen. Daarom stellen we als wijkraad een ingroeipad voor waarbij de kosten over een periode van tien jaar stapsgewijs meegroeien richting het algemene tarief van het Selwerderhof.”
Mochten de prijzen voor een graf op Hoogkerk wel in één klap meer dan verdubbelen, dan voorspelt Schreinemachers grote maatschappelijke zorgen in het dorp: “Is begraven dan nog wel voor iedereen betaalbaar? Op Hoogkerk wonen alle lagen van de bevolking door elkaar. Er zijn inwoners die al jarenlang sparen voor hun eigen uitvaart. Met bepaalde gemeentelijke scenario’s liggen die kosten straks ineens gigantisch veel hoger dan waar mensen op gerekend hebben.”
Jesse Bosscha (SP) sluit zich aan bij de zorgen van de wijkraad: “Mensen moeten zonder geldzorgen kunnen leven, maar uiteraard ook zonder geldzorgen kunnen sterven. Het prijskaartje nu alleen bij de inwoners van Hoogkerk neerleggen is wat ons betreft absoluut niet wenselijk. Het is veel beter om te kiezen voor solidariteit waarbij de gemaakte kosten eerlijk verdeeld worden over alle begraafplaatsen in de gemeente.”
Angst voor tussentijds gat
Naast de financiën werden er ook praktische zorgen geuit over de planning. Ruben Klunder (Stadspartij 100% voor Groningen): “De huidige begraafplaats is eind 2027 vol. Als we nu besluiten uit te breiden, is het nieuwe gedeelte pas medio 2029 helemaal klaar voor gebruik. In de tussentijd bestaat dus de hele reële kans dat inwoners van het dorp toch tijdelijk elders begraven moeten worden.” Het CDA deelde die zorg over het ontstane gat in de capaciteit.
Slechts één fractie keerde zich in het debat volledig tegen de grondaankoop: de VVD. Rik Heiner lichtte toe: “De landelijke trend laat heel duidelijk zien dat steeds minder mensen kiezen voor begraven. Door het periodiek ruimen van oude graven ontstaan er in de toekomst vanzelf weer nieuwe plekken.” Heiner maakte bovendien de vergelijking met begraafplaats Noorddijk, waar het gemeentebestuur eerder besloot níet uit te breiden: “Als we op Hoogkerk nu wel uitbreiden, scheppen we de verwachting dat je in de toekomst altijd in je eigen dorp begraven kunt worden, terwijl we dat elders niet doen.”
Izaäk van Jaarsveld (CDA) interrumpeerde: “Vindt de VVD nu echt dat Noorddijk en Hoogkerk op deze manier met elkaar vergeleken kunnen worden?” Heiner: “Nee, Hoogkerk is qua inwoneraantal en oppervlaktelocatie uiteraard veel groter. Maar het besluit betekent wel heel erg veel voor de totale gemeentelijke kosten.” Jim Lo-A-Njoe (D66) vulde de discussie aan: “Kijk vooral naar de geografische spreiding in de gemeente: aan de gehele westkant van de stad Groningen is Hoogkerk de enige begraafplaats. En de omliggende wijken, zoals De Suikerzijde, gaan de komende jaren enorm groeien.”
Wethouder: “Keuze voor natuurbegraafplaats heeft grote impact”
Wethouder Mirjam Wijnja toonde zich aan het einde van de commissievergadering tevreden met het verloop van het debat. “Ik hoor vanavond dat er een zeer brede steun in de raad is om de grond aan te kopen. Om in te gaan op de geuite zorgen over de overbruggingsperiode tussen eind 2027 en medio 2029: wij doen als college uiteraard wat we kunnen binnen onze maximale mogelijkheden om dit zo soepel mogelijk te laten verlopen.”
Over de nadrukkelijke wens van enkele partijen voor een natuurbegraafplaats op het nieuwe terrein was de wethouder terughoudend: “Er is landelijk inderdaad steeds meer vraag naar natuurbegraven, maar als je daarvoor kiest op deze specifieke plek, heeft dat een enorme impact op de inrichting, het beheer en de uiteindelijke kosten. Vergeet niet dat er bij Kardinge al een natuurbegraafplaats wordt gerealiseerd.”
D66 gaf daarop direct aan na te denken over een motie voor de komende raadsvergadering om het college toch te verplichten onderzoek te doen naar de mogelijkheden voor natuurbegraven op Hoogkerk.
