Een meerderheid van de gemeenteraad is voorstander om het aantal coffeeshops uit te breiden naar tien. Het CDA was lang voorstander van een uitsterfconstructie, maar komt daar nu op terug. Volgens de partij heeft dat besluit niks te maken met de huidige collegeonderhandelingen, maar is deze keuze vier jaar geleden al gemaakt.
“In de afgelopen periode heb ik verschillende afleveringen van het onderzoeksjournalistiekprogramma Pointer gekeken”, vertelt CDA-raadslid Izaäk van Jaarsveld. “Ook heb ik de meerdelige documentaire ‘Nachtkinderen’ gezien, waarbij er op een hele mooie, kwetsbare en respectvolle manier drugsverslaving bij jongeren in beeld is gebracht. Het geeft een onthutsend beeld van hoe drugs je op jonge leeftijd kunnen vormen, hoe de verslaving je in de greep houdt en hoe dealers hun invloed proberen uit te oefenen. Mijn partij is lang voorstander geweest van een uitsterfbeleid. Het voorstel van het college zet echter grote stappen vooruit: er wordt gesproken over vergunningen, over een jaarlijkse toets en over een vergunnings- en een afstandseis. Dit zijn allemaal punten die het beter maken waar wij mee kunnen instemmen.”
Het betoog zorgt voor verbazing in de raad. Kelly Blauw van de PVV: “Hoor ik hier het CDA nu een draai maken, waarbij jullie jarenlang tegen de normalisering van drugs waren?” Leendert van der Laan van Partij voor het Noorden: “Ik ben gefascineerd door deze draai. Kunnen we dit nu op meer dossiers verwachten?” Jim Lo-A-Njoe van D66: “Is dit nu ook de nieuwe landelijke lijn? Want het CDA is landelijk altijd tegen het wietexperiment geweest.” Van Jaarsveld: “Ik ben blij om vanavond mede namens Henri Bontenbal te kunnen vertellen … nee. Landelijk hebben we altijd met frisse tegenzin meegewerkt aan het experiment.” Tegen de PVV: “Het is geen draai, maar een behoorlijk scherpe draai.” En tegen Partij voor het Noorden: “Bij het verkiezingsprogramma voor de verkiezingen in 2022 hebben we deze draai al opgeschreven. Ik maak deze nu niet ter plekke.”
Nieuwe coffeeshop beleid in het kort:
Het plan van het college is om het coffeeshopbeleid flink te moderniseren. Het streven is om te gaan voor tien locaties om daarmee de cannabismarkt stabieler te maken. Het theoretisch maximum blijft veertien. Nieuwkomers krijgen bovendien geen vergunning meer voor onbepaalde tijd, maar voor maximaal vijftien jaar. Voor de huidige coffeeshops verandert er niets.
Einde aan loting
De tijd dat een nieuwe vergunning werd verloot, is voorbij. Er komt een strenge selectieprocedure waarbij ondernemers punten moeten scoren op hun plannen voor veiligheid, preventie en communicatie met de buurt. De partij met de hoogste score krijgt de licentie. Valt een exploitant plotseling weg (bijvoorbeeld door overlijden), dan mag een bedrijfsleider de zaak maximaal zes tot negen maanden tijdelijk voortzetten om acute sluiting te voorkomen.
Locatie-eisen en terrasverbod
Om clustering en overlast te voorkomen, moeten coffeeshops voortaan minimaal 100 meter uit elkaar liggen. Ook tot verslavingszorginstellingen geldt een afstandseis van 100 meter en bedrijventerreinen worden definitief uitgesloten. Daarnaast mogen nieuwe coffeeshops geen terras in de openbare ruimte meer openen. Dit moet geuroverlast tegengaan en past binnen het beleid om roken in het straatbeeld te ontmoedigen.
“Uit de schaduw halen”
De fractie van D66 is blij met het voorstel. Jim Lo-A-Njoe: “De kern van dit hele onderwerp gaat over preventie en volksgezondheid. Openbare orde en veiligheid zijn belangrijk, maar zijn randvoorwaardelijk en niet leidend. Het hebben van een coffeeshopbeleid draagt bij aan vroegsignalering, decriminalisering en het op tijd kunnen doorverwijzen naar plekken waar hulp beschikbaar is. Het belangrijkste punt dat dit onderwerp oproept, is het aantal coffeeshops dat we moeten hebben. Op dit moment hebben we er zeven. Wat D66 betreft, moet dit zeker tien worden. Hierdoor heb je een robuust aanbod.”
Juist dat aanbod is volgens Lo-A-Njoe belangrijk: “Als je minder aanbod hebt, heb je meer illegale handel. Het verdwijnt dan ondergronds. Terwijl het uitgangspunt van het hele beleid juist is om het uit de schaduw weg te halen en om het aan te bieden in een gecontroleerde omgeving.” Het raadslid voegt eraan toe dat het gebruik van drugs geenszins gestimuleerd moet worden. Wat betreft D66 zouden het ook meer dan tien coffeeshops kunnen worden: “Uit het onderzoek blijkt dat als je negen hebt, je een kwetsbaar geheel hebt. Wij hebben er nu zeven. Daarmee is er kans op meer straathandel en meer overlast. Wil je een robuuste situatie, dan kun je naar 10, 11 of 12.”
Buffer
De fractie van Volt kan zich hier goed in vinden. Robin Twickler noemt veertien coffeeshops zelfs een mogelijkheid: “Onze fractie heeft geluiden gehoord dat van de huidige coffeeshophouders er een aantal overweegt om met pensioen te gaan. Het lijkt ons daarom goed om met spoed de selectieprocedure te starten waarbij we uitgaan van veertien coffeeshops. Op die manier heb je een buffer. Als er dan eentje wegvalt, heb je nog altijd voldoende aanbod. Terwijl als je tien hebt en er valt eentje weg, je direct weer door de ondergrens zakt en je opnieuw een selectieprocedure moet starten.”
De ChristenUnie is kritisch. Rosalie van der Heide merkt op dat zij klaarblijkelijk het rapport heel anders heeft gelezen: “Het is niet wenselijk om meer dan tien coffeeshops te hebben. Het belang hiervan blijkt niet uit het onderzoek. In het licht van het toepassen van preventie is ons oordeel dat we er niet meer aan moeten toevoegen: maximaal negen is prima.”
Toch gaat burgemeester Roelien Kamminga (VVD) hier niet in mee. “We hebben er nu zeven. We willen de procedure nu openstellen waarbij er ruimte is voor drie nieuwe coffeeshops. Wat Volt zegt: ik snap de intentie. Maar laten we eerst deze stap zetten. Dat is logischer. Over twee of drie jaar kunnen we dan opnieuw een procedure starten, waarbij er dan mogelijk ook nieuwe mensen zijn die een dergelijke zaak willen beginnen, die we dan ook de mogelijkheid bieden.”
Waar ook PRO een aantal van tien prima vindt, blijft de PVV vasthouden aan een sterfhuisconstructie. Blauw: “Wij zijn consequent. Mijn partij houdt de principes overeind. Wij zijn tegen het normaliseren van drugsgebruik. Daar zullen wij altijd aan vasthouden. Wij zijn dan ook tegen de uitbreiding van het aantal coffeeshops.”
Puzzelen op de vierkante meter
Er zijn ook andere aandachtspunten. Wieke van Heteren van Student & Stad: “Wij hebben zorgen over de locatie-eisen. Een coffeeshop mag nu niet gevestigd worden in een woonstraat en mag ook niet verrijzen op een bedrijventerrein. Het moet zich op minimaal honderd meter afstand van een andere coffeeshop bevinden en het mag ook niet in de buurt zitten van scholen en zorginstellingen. Als je dan gaat puzzelen op de kaart waar zoiets dan wel mogelijk is, dan is de beschikbare ruimte wel heel beperkt. En dan hebben we het nog niet eens over de krapte in vastgoed: op die plekken die in aanmerking komen moet dan ook maar ruimte beschikbaar zijn. De locatie-eisen zullen ervoor zorgen dat we te weinig coffeeshops kunnen faciliteren.”
Fokke Veenstra van de VVD sluit zich hierbij aan door aan te geven dat zijn partij er geen problemen mee heeft dat coffeeshops ook buiten de binnenstad gevestigd zouden moeten kunnen worden. Marcel den Os van Stadspartij 100% voor Groningen geeft aan dat zijn partij het het onderzoeken waard vindt om naast de klassieke coffeeshops zogeheten ‘drive-thrus’ aan te bieden.
Rosalie van der Heide van de ChristenUnie is kritisch: “Je wilt toch coffeeshops omdat je daar preventie aan kunt bieden? Je wilt vroegsignalering en veelgebruik toch waar kunnen nemen? Bij een drive-thru kan dat niet.” Den Os: “Een drive-thru is een vorm, maar het zouden ook andere vormen kunnen zijn. Bij een coffeeshop blijven mensen ook niet lang hangen. Ze kopen hun producten en vertrekken. In die zin zou het verstandiger zijn om social hubs bij broedplaatsen te starten waar je zo’n drive-thru plaatst en waar het gebruik ook plaatsvindt. Daar kun je ook preventie aanbieden.”
Burgemeester Kamminga is minder enthousiast. Zij geeft aan geen verkoop te willen op bedrijventerreinen, wat toch vaak wel de plek is voor een drive-thru, omdat dit bijvoorbeeld extra inzet van handhaving vraagt. Wel zegt Kamminga dat coffeeshops zich ook buiten het directe centrum mogen vestigen. “Het mag echter niet in een woonwijk.”
Coffeeshopterras?
Voorts is er ook discussie over of coffeeshops wel of geen terras mogen hebben. Het argument om dit niet te doen is volgens D66 “heel subjectief”. Veenstra van de VVD: “Terrassen zouden geen probleem moeten zijn. Vanwege het beleid is overlast sowieso niet toegestaan. Het is aan de coffeeshophouder om overlast, bijvoorbeeld vanaf een terras, te voorkomen.”
Van Jaarsveld van het CDA begrijpt het niet: “Wanneer mensen op het terras gaan gebruiken, dan is dat toch extra in het zicht? Het zet dan toch juist aan tot gebruik?” Veenstra: “Ik denk dat meneer Lo-A-Njoe van D66 er al heel wijze woorden over heeft gezegd: met dit beleid willen we het juist uit de schaduw trekken.”
Van der Heide van de ChristenUnie: “Maar hoe draagt gebruik op een terras daar dan aan bij? We hebben coffeeshops zodat er niet illegaal op straat wordt gehandeld. Maar het gebruiken van de producten die je er koopt, doe je dan wel op een terras?” Veenstra: “De zorgen van de ChristenUnie zitten er vooral in dat er meer gebruik gaat ontstaan. Waar wij mee zitten, is dat het op een deugdelijke manier gebruikt wordt. Dat iedereen zijn eigen keuze daarin kan maken.” Van der Heide: “Maar minderjarigen passeren ook zo’n terras.” Veenstra: “Minderjarigen mogen geen wiet kopen. Maar door zo’n situatie opent dit wel het gesprek.”
Plastic afvalstroom
Voor de Partij voor de Dieren kan een terras ook een aanvulling zijn, al is het maar omdat je er grote afvalbakken neer kunt zetten waar de verpakking in gegooid kan worden. Nu wordt deze plastic verpakking namelijk overal aangetroffen. Elvira Krudde van de partij: “Het is een onderbelicht aspect: de afvalstroom die bij deze bedrijfsvoering hoort. Ondanks dat er bioplastics worden gebruikt, zijn dergelijke materialen niet binnen afzienbare tijd afgebroken. Het is schadelijk. Zou het niet veel beter zijn om je eigen doosje of potje mee te nemen waar je de producten in kunt doen die je koopt?”
Volgens Veenstra van de VVD is dat niet mogelijk: “Coffeeshops krijgen hun waren vanuit het wietexperiment gesloten en geseald binnen. Op die manier wordt het ook verkocht. Elke verpakking kan getrackt worden.”
Burgemeester Kamminga noemt het punt van Krudde interessant: “Met de gemeenten die meedoen aan het landelijk wietexperiment voeren we regelmatig overleg. Het lijkt me goed om dit punt in de evaluatie mee te nemen.”
Over de terrassen is de burgemeester echter onverbiddelijk: “Het belangrijkste argument dat we dit niet willen is vanwege de rookvrije generatie, waarbij kinderen volledig rookvrij op kunnen groeien.” Daar reageert Lo-A-Njoe van D66 op: “Maar als dit het streven is, mag er dan straks op geen enkel terras dat onder een horeca-4-vergunning valt meer gerookt worden?” Kamminga geeft aan dat dit voorlopig nog niet aan de orde is. Lo-A-Njoe: “Maar kan dit juridisch dan wel? Dat je onder een horeca 4-vergunning een onderscheid gaat maken?” Kamminga: “Wij denken dat dit kan. Wij denken deze voorwaarden in de vergunningen op te kunnen nemen.”
Voor verschillende partijen is het onderwerp aanleiding om bij de eerstvolgende raadsvergadering moties in te dienen. D66, Volt en Stadspartij 100% voor Groningen hebben al aangekondigd op dit vlak actie te willen ondernemen.
