Zie je de grote waternavel in een sloot, kanaal of meer groeien? Maak er dan direct melding van zodat de plant snel opgeruimd kan worden. Met die dringende oproep komt de provincie Groningen, die samen met waterschappen en gemeenten jacht maakt op deze hardnekkige, invasieve exoot.
De grote waternavel is een oeverplant die van oudsher in Noord- en Zuid-Amerika voorkomt. De plant bestaat uit meterslange, drijvende stengels met grote, niervormige bladeren. De grote waternavel is ooit in ons land terechtgekomen als decoratieve vijver- en aquariumplant. Sinds de jaren zeventig werd de exoot massaal geïmporteerd en verkocht door Nederlandse tuincentra, zonder dat men destijds de grote ecologische risico’s van de plant overzag. Omdat de plant in de Nederlandse natuur geen natuurlijke vijanden heeft, kan hij in een angstaanjagend snel tempo complete sloten en meren overwoekeren.
“Op plekken waar de plant groeit, ontstaat binnen de kortste keren een dichte, verstikkende laag op het water”, vertelt de provincie. “Daardoor komt er veel minder licht en zuurstof in het water terecht. Dat is funest voor andere waterplanten, vissen en waterdieren. Daarnaast belemmert de dichte plantenmassa de doorstroming en waterafvoer, wat het reguliere onderhoud bemoeilijkt. Ook recreanten zoals watersporters, roeiers en vissers ondervinden er hinder van.”
Onzichtbare verspreiding via laarzen
De provincie roept inwoners op om tijdens het wandelen of varen extreem alert te zijn. “Het gaat om een agressieve exoot die zich razendsnel verspreidt. Die verspreiding gebeurt vooral via piepkleine afgebroken stukjes plant. Een miniem fragmentje is al genoeg om ergens anders uit te groeien tot een volledig nieuwe plakkaat. Dat verspreiden gebeurt vaak volkomen ongemerkt, bijvoorbeeld via plantenresten die aan een boot blijven plakken, of die via laarzen en tuinafval in het water belanden.”
Overheden en terreinbeheerders hebben inmiddels de handen ineengeslagen om de groene invasie te stoppen. Onder andere in het Paterswoldsemeer wordt de plant momenteel intensief bestreden. Op andere locaties waar de impact of de kans op verdere verspreiding groot is, rukken beheerders uit om de exoot handmatig of machinaal te verwijderen.
Op particuliere terreinen, zoals in privétuinen of eigen vijvers, grijpt de overheid echter niet in. Daar ligt de verantwoordelijkheid volledig bij de grondeigenaar zelf.
Wat kun je zelf doen?
De provincie vraagt inwoners met klem om in actie te komen en verspreiding te voorkomen. “Je kunt enorm helpen door nooit vijver- of aquariumplanten in de vrije natuur uit te zetten. Maak materialen en boten na gebruik in het water bovendien altijd grondig schoon voordat je ze op een andere locatie gebruikt. Kom je de grote waternavel ergens in de regio tegen? Meld dit dan direct via de website waarneming.nl.”
Mocht je de grote waternavel in je eigen tuin, vijver of een aangrenzende sloot aantreffen, dan is het belangrijk om secuur te werk bij het verwijderen. “Ruim werkelijk álle plantenresten op en laat geen enkel stukje achter dat opnieuw kan uitlopen. Gooi de verwijderde planten bovendien altijd direct weg bij het groene GFT-afval en gooi ze nooit op een composthoop langs de slootkant of ergens los in de natuur.”
