Ruimte voor ontmoeting, voor cultuur en sport en voor natuur. Het Havenpark moet het in de toekomst allemaal gaan bieden. De gemeenteraad is enthousiast over de weg die het college bewandelt richting de inrichting van dit nieuwe groenblauwe hart van de wijk Stadshavens. Wel zijn er partijen die wensen en zorgen hebben.
“Met het Havenpark gaan we iets toevoegen wat er nog niet is”, vertelt wethouder Rik van Niejenhuis (PRO) van Wonen. “We hebben het wel nodig en inwoners gaan dit waarderen. Wat we nu gedaan hebben is het opstellen van een strategische verkenning en een ambitiedocument. Er is opgehaald welke functies het park zou kunnen krijgen. Hierna gaan we ontwerpen. Daarbij wordt er een raamwerk gemaakt en gaan we delen hoe het eruit gaat zien. Daarbij zullen er keuzes gemaakt moeten worden die niet voor iedereen leuk zij omdat we waarschijnlijk niet alles mee kunnen nemen.”
Transformatiestap
Het Havenpark vormt de groene spil in de grootschalige transformatie van het Eemskanaalgebied. In totaal verrijzen er in Stadshavens zo’n 3.300 gevarieerde woningen en 33.000 m² aan commercieel en maatschappelijk vastgoed. Het park zelf komt te liggen op de plek van de huidige zandoverslag en aan de Deense Haven. In het ambitiedocument, gebaseerd op de kernwaarden authentiek, gewoon samen en eigenzinnig, is onder meer vastgelegd dat het industriële erfgoed bewaard blijft; zo zijn de karakteristieke grote blauwe kranen onlangs door de gemeente verworven.
Bovendien opent de verhuizing van de Veiligheidsregio Groningen aan de Sontweg naar de Bornholmstraat en Winschoterweg de deuren voor een strategische verkenning van Stadshavens-Zuidwest, waar nog eens 650 woningen, waarvan minimaal 30 procent sociale huur, gepland staan.
Bijzondere weg via burgerparticipatie
De weg naar het Havenpark is bijzonder. Dit is met name te danken aan de fractie van Partij voor de Dieren. Twee jaar geleden diende deze partij een motie in (‘Ontwerp het Havenpark samen’), die daarna werd aangenomen, om instellingen, organisaties en inwoners intensief te betrekken bij de inrichting van het park.
Raadslid Bart Hekkema van de partij: “Ik opende eerder vandaag mijn telefoon en zag op sociale media een bericht voorbij komen dat ook leerlingen van het Stadslyceum mee hadden gedacht over de invulling. Persoonlijk is mijn fractie heel blij om te zien hoe het proces na onze motie is opgepakt en hoe breed dit vervolgens is uitgezet. De komende tijd zullen ambities doorvertaald moeten gaan worden naar haalbaarheid waarbij er keuzes gemaakt moeten worden. Uiteindelijk is dit wel een heel goed voorbeeld van participatie waarbij je een leeg stuk stad gaat inrichten, hoe je daar invulling aan geeft. Wij spreken de wens uit dat dit hopelijk de komende jaren vastgehouden kan worden waardoor er een breed gedragen plan kan komen.”
Hekkema geeft wensen mee aan het college over de inrichting: “Het is heel belangrijk dat dit gebied compensatie gaat bieden voor het Betonbos dat gekapt is. Het zou heel mooi zijn als er een groene landtong ontstaat, ook in het kader van de gewenste ecologische verbinding van Meerstad richting de binnenstad. Daar is dit een uitgelezen kans voor. Wat we graag mee willen geven is dat er aan de kopse kant van het gebied al groen bestaat: het zou heel mooi zijn als we dit kunnen opnemen in het ontwerp waarmee we dit dus behouden en verbreden. Vervolgens zou het groen doorgetrokken kunnen worden over de hele landtong, zodat er een mooi stukje stadsnatuur ontstaat. Op het voormalige bedrijventerrein zijn wellicht kansen voor verwilderde stadsnatuur: mooie voorbeelden hiervan bevinden zich bijvoorbeeld in Nijmegen waar op bepaalde stukken de natuur de vrije loop kan krijgen. Wij zijn voorstander van dit rewilding.”
PRO ziet ruimte voor natuur waar geen mensen mogen komen
Ook PRO ziet veel groene kansen. Joren van Veen: “Op de plek waar nu zandoverslag plaatsvindt en waar nu weinig mensen komen, daar gaat een mooi park ontstaan. Wij hopen dat hier hoogwaardige natuur gerealiseerd kan worden met inheemse planten die een grote bijdrage leveren aan de biodiversiteit. Omdat het gebied zich aan het water bevindt, zouden we wellicht ook de natuur onder water een stimulans kunnen geven. Daarnaast denken wij dat het heel mooi zou zijn dat een bepaald deel van het park alleen toegankelijk kan zijn voor dieren en planten. Waar dus geen mensen kunnen komen. Dat otters en vogels alle ruimte krijgen.”
Daar reageert Izaäk van Jaarsveld van het CDA op: “Het park, onderdeel van Stadshavens, gaat een hele compacte wijk worden. En uitgerekend hier, in dit park, moeten otters de vrije hand krijgen? Waarom niet op een andere plek?” Van Veen: “Ik zeg niet dat we daar het hele park voor willen inrichten, maar een bepaald hoekje om de natuurwaarde groter te laten worden.” Chris van Campen van Student & Stad: “Maar welk formaat dan? Het Havenpark wordt niet een heel groot park.” Van Veen: “Ik ben geen ecoloog. Maar een tiende van het park, dan zou het al nut hebben. Het gaat erom dat je in een bepaald deel van het park rust en ruimte creëert.” Fokke Veenstra van de VVD: “En hoeveel handhavingscapaciteit moet hiernaartoe gaan zodat mensen dit gebied toch niet inlopen?” Van Veen: “Nu wordt er wel een karikatuur gemaakt. Door de inrichting zo te maken kun je dat voorkomen. Dat is ook aan het Hoornsemeer gebeurd: op bepaalde stukken daar kun je niet met je boot aanleggen.”
Van Veen richt zich ook nog op de verdere invulling van het gebied: “Je kunt ruimte maken voor sport en bewegen. In de vrijgekomen hal kun je ruimte creëren voor urban sports. Daarnaast kan er ruimte gemaakt worden voor het zwemmen: het Stadsstrand en de Kardingerplas zijn op zomerse dagen nu al heel druk. Als je op deze plek ook kunt zwemmen, dan spreid je de drukte.”
Visies: van woontoren tot deel kunnen nemen zonder portemonnee
Iris Volders van de SP ziet hier ook wel wat in, maar hamert op betaalbaarheid: “Wanneer je activiteiten in het gebied creëert, trek je ook bedrijvigheid aan. Het is belangrijk dat dit toegankelijk blijft. Wanneer de mogelijkheid ontstaat om te kunnen buitensporten, dan moet dit niet achter een paywall verdwijnen. Of als je een hapje wilt eten dan moet dat op een terras van een horecazaak kunnen, maar je moet ook zelf meegebrachte boterhammen kunnen opeten. In de plannen zien we ook tafels staan waar buurtdiners gehouden kunnen worden of waar geschaakt kan worden. Zulke faciliteiten en plekken moedigen wij aan, ook als er mogelijkheden ontstaan waarbij kunstenaars gebruik kunnen maken van de ruimte.”
Vincent Boswijk van D66 neemt de toehoorders mee naar het jaar 2041: “We lopen door het Havenpark. In de Deense Haven kun je een verfrissende duik nemen, in het park kun je onder een boom verkoeling zoeken en even verderop zien we urban sporters die zich in het zweet werken. En ondertussen klinkt er muziek vanuit een bostheater. Het is een plek geworden waar wijkbewoners elkaar kunnen ontmoeten. Niet alleen in de zomer, maar het hele jaar door: waarbij in de winter het zwemmen plaats heeft gemaakt voor schaatsen en mensen dik ingepakt een wandeling maken door het park. Dat is de potentie die wij voor ons zien.”
Toch wil Boswijk het college wel wat punten meegeven. Zo vraagt hij of er ook ruimte kan komen voor wonen op het water. De wethouder antwoordt dat dit in de toekomst besproken kan worden. Boswijk: “Alle ambities realiseren wordt een uitdaging. De weg om het park organisch te ontwikkelen kan waardevol zijn, maar daar hebben we ook onze bedenkingen bij. Wat wil de gemeente bereiken en met welke randvoorwaarden? Wanneer is een experiment succesvol om door te zetten? En wat betreft financiële verrassingen: hoe houden we zicht op de kosten?”
Student & Stad benoemt eveneens het kunnen zwemmen en het realiseren van een sporthub. Chris van Campen: “Daarnaast zien we ambitieplannen voor het realiseren van een woontoren met maximaal 450 woningen in het gebied. Het liefst zouden we hier woningen zien met gedeelde voorzieningen waardoor er volop ontmoeting plaats kan vinden: dat mensen elkaar tegenkomen in de gang en samen gebruik maken van de keuken.” Niels Hilboesen van Stadspartij 100% voor Groningen wil graag ruimte voor cultuur: “Het zuidoosten van de stad heeft een culturele plek nodig. Nu is het een donker gebied, maar het hebben van een levendige plek op deze locatie zou heel waardevol zijn.”
Laurent Dwarshuis van de ChristenUnie: “Stadshavens gaat ontwikkeld worden tot een binnenstedelijke woonwijk met hoogbouw en een ruig randje waarbij er oog is voor de industriële geschiedenis van het gebied. Vandaag hebben we het over het park. Wij zien in het park ruimte voor ondernemers, want deze brengen reuring. Maar het is wel belangrijk dat het park een publiek geheel blijft. Een mooi voorbeeld is Dudok. Daar zit een ondernemer die goed bezig is, maar je kunt als inwoner ook op een vlonder zitten zonder er iets te hoeven kopen. Een uitdaging is wel die weg die er nu langsloopt richting de Oosterparkwijk. Houden we hier rekening mee of gaan we er voor zorgen dat deze weg rustiger wordt gemaakt?”
VVD hamert op snelheid
Fokke Veenstra van de VVD is in zijn betoog duidelijk: “Wij hebben een gezond enthousiasme voor deze plannen. Het hebben van ruimte en groen wordt steeds belangrijker. Wel zien we het liefste groen waar iedereen mag komen: mens en dier zonder restricties. Wat we wel lastig aan deze plannen vinden is dat er geen bedragen aan hangen. Waar hebben we het nu echt over? Daarnaast denken we dat het belangrijk is om de snelheid erin te houden: het liefst zouden we een verankering zien die voor de snelheid zorgt. Om het project uit te kunnen voeren hebben we immers rijksbedragen (SPUK- en WBI-subsidies) toegekend gekregen, maar de toekenning hiervan is afhankelijk van de continuïteit en de snelheid. Daarnaast vinden we ontmoeting belangrijk waarbij dit ook in de avond moet kunnen: we pleiten dan ook voor goede verlichting in het park.”
Wethouder: “Als zwemmen niet lukt, moeten we met een heel goed verhaal komen”
Wethouder Van Niejenhuis is het met de VVD eens dat de financiële middelen van het Rijk een duidelijke verloopdatum hebben. “Daarom wil ik de toezegging doen dat we keihard met deze plannen door zullen gaan. Wat betreft de wens van PRO om een gedeelte van het terrein ontoegankelijk te maken voor mensen, daar heb ik wel wat bedenkingen bij. Het terrein is niet vreselijk groot, dus dat wordt wel een uitdaging. Wat betreft de activiteiten zoals bijvoorbeeld het aanbieden van urban sports in de loods, daar moeten we in de toekomst als raad beslissingen over nemen. Wel ben ik het met de wens eens dat het een leuke en mooie plek moet worden. Dat geldt ook voor wat de VVD zegt dat dit ook voor de avond moet gelden. Maar wat we willen, dat gaat wel een grote uitdaging worden.”
Wat betreft het kunnen zwemmen is Van Niejenhuis duidelijker: “Die wens heb ik veel gehoord. Dat is glashelder. Mocht dat toch niet lukken, dan zullen we als college met een heel goed verhaal moeten komen waarom dit niet lukt.” Ook kan de wethouder de SP geruststellen dat er geen slagboom komt: er zullen altijd voldoende dingen zijn waar de portemonnee niet voor getrokken hoeft te worden. “En de zorgen van de ChristenUnie: er komt een nieuwe brug over het Eemskanaal waarmee je over kunt steken in de richting waar nu de Veiligheidsregio is gevestigd. Je gaat dan onder de Berlagebrug door, waardoor er een ongelijkvloerse kruising naar het Havenpark ontstaat.”
Naar aanleiding van deze uitleg is geen van de partijen van plan om bij de eerstvolgende raadsvergadering een motie in te dienen.
