Het kabinet onderzoekt of directe financiële steun, of (gedeeltelijke) vrijstelling van de vliegbelasting, een optie is om Groningen Airport Eelde te steunen. De luchthaven wil af van de belasting, omdat die volgens Eelde de concurrentie met buitenlandse vliegvelden bemoeilijkt.
De luchthaven en de provincies Groningen en Drenthe pleiten in mei al bij de Tweede Kamer voor een vrijstelling van de vliegbelasting voor Eelde. Volgens de noordelijke luchthaven is de concurrentie met luchthavens net over de grens nu niet te doen, omdat luchtvaartmaatschappijen daar minder belasting betalen.
In mei nam de Tweede Kamer een motie aan van VVD en JA21 voor een onderzoek naar de concurrentiepositie van Eelde en Maastricht Aachen Airport. Eelde besloot de luchthaven niet af te wachten en schakelde zelf een onderzoeksbureau in.
De vliegbelasting is volgens deze analyse een van de factoren die de concurrentiepositie van Eelde en Maastricht verzwakken. Ook de bereikbaarheid en het aanbod van vluchten spelen een rol. Het aantal passagiers op Eelde lag in 2025 41 procent lager dan in 2019, het laatste jaar voor de coronapandemie. Bij Maastricht Aachen Airport daalde het aantal passagiers in die periode met 68 procent. Ter vergelijking: de Duitse luchthaven Weeze groeide met 80,2 procent en de Belgische luchthaven Charleroi met 40,1 procent.
Uit de analyses van de luchthavens blijkt dat de Nederlandse vliegbelasting relatief zwaar drukt op kleinere luchthavens. Voor vluchten tot tweeduizend kilometer bedraagt de belasting in Nederland in 2026 zo’n dertig euro per passagier. In Duitsland is dat slechts dertien euro en in België tien euro. Kleinere luchthavens hebben bovendien minder mogelijkheden om kosten over veel vluchten en passagiers te verdelen. Daardoor kunnen luchtvaartmaatschappijen eerder kiezen voor goedkopere luchthavens over de grens.
Twee mogelijkheden voor steun
De eerste mogelijkheid is een vrijstelling of verlaging van de vliegbelasting voor kleine regionale luchthavens, schrijft minister Karremans van Infrastructuur en Waterstaat dinsdag aan de Tweede Kamer. Dat kan ze aantrekkelijker maken voor luchtvaartmaatschappijen. De overheid loopt daardoor naar schatting 5 miljoen euro per jaar aan belastinginkomsten mis. Bovendien moet de Europese Commissie beoordelen of de maatregel is toegestaan binnen de Europese regels voor staatssteun.
Een tweede mogelijkheid is dat het Rijk de luchthavens rechtstreeks financieel ondersteunt. Daarmee kunnen ze hun financiële positie verbeteren. Of dit ook meer vluchten oplevert, hangt onder meer af van de vraag of de luchthavens de steun gebruiken om hun tarieven voor luchtvaartmaatschappijen te verlagen. De kosten van deze optie zijn nog niet bekend.
Groningen Airport Eelde hoeft zich echter nog niet rijk te rekenen, want voor de minister blijft ook de status quo een optie. Dan blijven regels gewoon bestaan zoals die nu zijn. De ministeries van Infrastructuur en Waterstaat en Financiën onderzoeken nu de juridische en financiële haalbaarheid van de steunopties. Begin 2027 informeert het kabinet de Tweede Kamer over de uitkomsten.
Het kabinet wil daarnaast toe naar een vliegbelasting die in alle EU-landen gelijk is. Vanaf 2027 wordt de Nederlandse vliegbelasting afhankelijk van de afstand van de vlucht. Het kabinet stelt bovendien voor om het hoge belastingtarief te verlagen naar het Duitse niveau.
