De eerste resultaten van de ‘wietproef’, het experiment met de verkoop van gereguleerd geteelde cannabis, laten nog weinig grote veranderingen zien. Het aantal coffeeshopbezoekers en hun cannabisgebruik bleef ongeveer gelijk en ook de illegale markt is nog onverminderd aanwezig.
Groningen is één van de tien gemeenten die meedoen aan de landelijke proef. Coffeeshops in Stad mogen sinds vorig jaar april uitsluitend legaal geteelde cannabisproducten verkopen. Tijdens de proef onderzoekt het kabinet wat de gevolgen daarvan zijn voor onder meer criminaliteit, veiligheid, overlast en volksgezondheid.
Illegale handel niet afgenomen
De eerste resultaten van dit onderzoek (van april 2025 tot en met het eerste kwartaal van dit jaar) kwamen woensdag binnen. Volgens de twee onafhankelijke onderzoeksbureaus (Breuer&Intraval en RAND Europe) en het Trimbos-instituut is het aantal coffeeshopbezoekers en de hoeveelheid cannabisgebruik sinds de start van het experiment ongeveer gelijk gebleven. Ook de ervaren leefbaarheid en de veiligheid rond coffeeshops zijn niet duidelijk veranderd.
De illegale cannabismarkt speelt nog steeds een belangrijke rol naast de verkoop via coffeeshops, concluderen de onderzoekers. Mensen kopen ook buiten de coffeeshop cannabis, onder meer omdat de prijs daar lager kan zijn, de verhouding tussen prijs en kwaliteit gunstig kan zijn en grotere hoeveelheden verkrijgbaar zijn.
In de gemeenten die meedoen aan het experiment nam de gemiddelde hoeveelheid hasj per illegale aankoop juist toe. Hoewel nog niet geheel duidelijk is waarom, lijkt de gebrekkige beschikbaarheid van ‘legaal geteelde’ hasj tijdens de eerste maanden van vorig jaar een goede hint. Coffeeshops mochten na 7 april vorig jaar nog een paar maanden ‘via de achterdeur’ hasj inkopen om in de vraag te voorzien.
In de gemeenten die meedoen aan het experiment melden mensen iets vaker overlast rond coffeeshops. Maar dat is geen gevolg van de wietproef, denken de onderzoekers. Rondhangende mensen, verkeersdrukte en geluidsoverlast namen ook toe in de gemeenten die niet meedoen aan het experiment.
Meer producten, goedkopere wiet en prijzige voorgedraaide joints
Wel was meteen duidelijk te zien dat coffeeshops in de experimenteergemeenten meer verschillende soorten cannabisproducten in de aanbieding hadden dan voorheen. Denk aan zogenaamde ‘edibles’ (eetbare cannabisproducten), vapes en concentraten.
Daarbij zijn er volgens de onderzoekers nog wel zorgen over producten met veel THC, de werkzame stof in cannabis. Gemeenten, coffeeshophouders, telers en toezichthouders wijzen erop dat gebruikers niet altijd goed kunnen zien hoe sterk deze producten zijn en welke hoeveelheid geschikt is. De bijsluiter wordt daarom aangepast en het Trimbos-instituut doet extra onderzoek naar deze producten.
De prijzen laten geen eenduidig beeld zien. Wiet werd gemiddeld goedkoper in de experimenteergemeenten, terwijl hasj daar juist duurder werd. Joints werden in beide groepen iets duurder.
Kabinet trekt nog geen conclusies
Het kabinet vindt het nog te vroeg om te zeggen of het wietexperiment werkt. Er komen nog twee vervolgmetingen en uiteindelijk een eindevaluatie. Die moeten laten zien of de eerste ontwikkelingen aanhouden, sterker worden of juist verdwijnen.
Het kabinet gebruikt deze eerste resultaten daarom vooral om te kijken wat er in de praktijk gebeurt en waar problemen zitten. Pas nadat het experiment is afgelopen en het kabinet het eindverslag heeft ontvangen, maakt het een keuze over de toekomst van het Nederlandse cannabisbeleid.
