Een snelheidsbeperking bij het Friese Hurdegaryp zit een rechtstreekse treinverbinding tussen Groningen en het Duitse Leer de komende jaren in de weg. Vanaf maandag 5 oktober gaan er na ruim tien jaar weer reizigerstreinen rijden over de grens, maar op werkdagen moeten reizigers overdag rekening houden met een overstap. Dit is in strijd met de ambitie van de provincie om reizigers minder vaak over te laten stappen.
De eerste twee ritten in de ochtend en de laatste twee ritten in de avond rijden wel rechtstreeks. Tussen Groningen en Winschoten rijdt de trein dan als sneltrein (met alleen stops op Europapark en Scheemda), om daarna als stoptrein door te rijden naar Leer. Ook in het weekend rijdt de trein eenmaal per uur rechtstreeks.
Op werkdagen overdag rijdt de trein vanuit Groningen tot aan Bad Nieuweschans. Omdat de trein uit Duitsland niet verder rijdt dan Winschoten, stappen reizigers naar Leer in Winschoten over op de trein die hen naar de Duitse stad brengt.
Veenlaag en hoog grondwater
Dat er niet rechtstreeks van Groningen naar Leer wordt gereden heeft te maken met een snelheidsbeperking bij Hurdegaryp. Sinds de opening van het vernieuwde Hoofdstation is Groningen voor regionale treinen niet meer een kopstation maar een doorgangsstation. De trein vanuit Delfzijl rijdt bijvoorbeeld naar Veendam. En de trein vanuit Leeuwarden rijdt richting Winschoten. Maar bij Hurdegaryp werd vorig jaar zomer een probleem ontdekt: de ondergrond is er onstabiel door een combinatie van een hoge veenlaag en een hoge grondwaterstand.
Wanneer treinen hier op volle snelheid rijden, ontstaat er een golvende beweging in het spoor. ProRail heeft de maximumsnelheid daarom teruggebracht van 120 naar 80 kilometer per uur. Door het tijdsverlies passen de treinen niet meer in de strakke dienstregeling. Op verschillende locaties op het traject moeten treinen gepasseerd worden, wat er voor zorgt dat een vertraagde trein ook andere treinen vertraagt.
Een definitieve oplossing laat nog jaren op zich wachten. Volgens ProRail moet het spoor volledig worden weggehaald en moet de ondergrond aangepakt worden, waarna de grond langdurig moet inklinken. Dat vereist een ingrijpende en lange stremming.
Heropening na bijna tien jaar
Naast het probleem bij Hurdegaryp spelen ook de beperkte openingstijden van de nieuwe Friesenbrücke mee. De provincie omschrijft beide problemen als ‘kwetsbaar’, waardoor voor een overstap is gekozen.
Het treinverkeer tussen Groningen en Leer kwam in december 2015 stil te liggen nadat een vrachtschip de spoorbrug over de Eems kapot voer. De afgelopen jaren is gebouwd aan een gloednieuwe brug, is de infrastructuur vernieuwd en zijn nieuwe stations geopend in Bunde en Ihrhove. Arriva voert momenteel test- en trainingsritten uit, zodat over ruim een maand de eerste reizigers weer de grens over kunnen steken.
