Overal vind je ze: invasieve exoten, zoals de reuzenberenklauw, Japanse duizendknoop en Amerikaanse rivierkreeft. Ook in Groningen komen deze planten en dieren voor. De provincie roept inwoners op invasieve exoten te melden, zodat ze beter in kaart kan worden gebracht. Een uitgebreide videoreportage is gekoppeld aan dit artikel.
Invasieve exoten zijn planten en dieren die van oorsprong niet in de Nederlandse natuur voorkomen en zich hier snel kunnen verspreiden. Sommige soorten komen via tuincentra of aquariumwinkels hier terecht.
Om het probleem beter in kaart te krijgen, roept de provincie inwoners op exoten te melden via waarneming.nl. “Op die manier kunnen we samen met gemeenten en waterschappen kijken waar we ze kunnen bestrijden”, zegt bioloog Flemming Versloot van de provincie.
De bestrijding van bijvoorbeeld de Amerikaanse rivierkreeft kost in het zuiden van Nederland al tientallen miljoenen euro’s. Flemming: “Die hebben wij hier in Groningen nog beperkt. Als we op tijd beginnen, kan de schade meevallen.”
Piccardthof
Een plek in de gemeente waar invasieve exoten te vinden zijn, is De Piccardthof: een tuinvereniging met zo’n 300 huisjes. “Omdat we met zoveel tuinders zijn, kunnen we gelukkig snel ingrijpen”, zegt tuinder Piet Weber.
Vooral de Japanse duizendknoop heeft hier welig getierd. De Aziatische plant kan meters per jaar groeien. Weber: “De plant heeft de eigenschap om energie in de wortels op te slaan tijdens de winter. In het voorjaar groeit hij zonder zonlicht en heeft hij een voorsprong op andere planten.”
Wie de duizendknoop wil bestrijden, moet voorkomen dat de plant opnieuw energie opbouwt. “Je moet hem een stukje laten groeien en hem afsnijden voordat hij breed wordt. Dan krijgt hij geen kans om zijn energie aan te vullen, terwijl er wel energie uit de wortels is gehaald.”
Dit is een proces dat je elke drie of vier weken moet herhalen, om de plant uit te putten. “Voor bestrijden van de duizendknoop heb je een lange adem nodig.”
Reitdiepwijk
Ook in de Reitdiepwijk zijn invasieve exoten te vinden, in het water. De wijk werd zo’n 25 jaar geleden gebouwd, ook voor waterrecreatie. “Je zag in het begin geen waterplanten”, zegt wijkbewoner Karin de Boer. “Maar vooral de laatste jaren hebben we veel exoten, zoals de grote waternavel, de waterwaaier en het ongelijkbladig vederkruid.”
Het zijn planten die te koop zijn bij tuincentra en aquariumzaken. Eenmaal in het water kunnen ze zich snel verspreiden. Het rondpompen van water speelt daarbij een grote rol. De Boer: “Veel water dat hier nu stroomt, is IJsselmeerwater en komt via het Reitdiep hier terecht. Een stukje van drie centimeter is al genoeg voor een waterexoot om te verspreiden.”
Om de groei beheersbaar te houden, zet de gemeente in de wateren rond de Reitdiepwijk jaarlijks twee keer een harkboot in. Die haalt planten uit de bodem. Toch is dat niet altijd genoeg. Bewoners gaan daarom zelf met duikpakken het water in of staan met harken langs de kant om planten eruit te halen.
Volgens De Boer gaat om het zoeken naar een balans tussen natuur en recreatie. “We zijn veel met gemeente en waterschap in gesprek en dat gaat goed. Het idee is om de groei van de planten vooral beheersbaar te houden. Dat betekent dat de plant deels aan de slootwal mag blijven staan, omdat dat ook de inheemse natuur ten goede komt.”
Uitroeien kan niet altijd
Waterschap Noorderzijlvest probeert in de wateren ook exoten als de grote waternavel en waterteunisbloem te verwijderen. “Toch is de grote waternavel te wijd verspreid dat uitroeien niet meer het doel is”, zegt het waterschap.
Om toch verdere verspreiding tegen te gaan, worden in kleine watergangen drijfschermen geplaatst. Dit kan alleen niet in grote watergangen. “Omdat deze toegankelijk moeten blijven voor de aan- en afvoer van water en voor de scheepvaart.”
In sommige gevallen kunnen invasieve exoten wel op tijd bestreden worden, zegt de provincie. Versloot noemt onder meer de wasbeer en wasbeerhond. Vooral de wasbeer kan gevaarlijk zijn. “Die kan een parasiet, wasbeerspoelworm, verspreiden. Bij mensen kan dit in sommige gevallen zelfs dodelijk zijn.”
De provincie hoopt met de meldingen van inwoners een beter beeld te krijgen van de verspreiding van invasieve exoten. “Binnenkort komt er een landelijke database voor invasieve exoten. We zorgen ervoor dat onze data daarin worden verwerkt, zodat we ook met andere gemeentes en waterschappen buiten onze provincie het probleem kunnen bespreken.”
