In de aanloop naar Groningens Ontzet vindt zondag 23 augustus een bijzondere dienst plaats in de Martinikerk. Tijdens deze bijeenkomst wordt stilgestaan bij het herdenken én vieren dat we vandaag de dag in vrijheid leven. Het gaat om een oude traditie die volgens Berend de Boer van de Koninklijke Vereeniging van Volksvermaken enkele jaren geleden nieuw leven is ingeblazen.
Berend, wat gaat er komend weekend gebeuren?
“In de Martinikerk vindt komende zondag een feestelijke, oecumenische dienst plaats. Deze dienst begint om 17.00 uur waarbij de deuren om 16.30 uur opengaan. Voor deze kerkdienst wordt er geen entree gevraagd, wel is er een collecte. Deze collecte komt ten goede aan de stichting INLIA. INLIA staat voor Internationaal Netwerk van Lokale Initiatieven met Asielzoekers. Het is een netwerkorganisatie van en voor geloofsgemeenschappen die zich inzetten om asielzoekers en vluchtelingen in nood te helpen. Daarmee maken we een mooie koppeling naar het heden waarbij er door oorlogsgeweld zoveel onzekerheid is en er veel mensen op de vlucht zijn.”
Want we hebben het dus over een ‘dank- en bededag’…
“Dit voert terug naar 1672: het Rampjaar. In dat jaar doorstond Groningen het beleg door Bernhard von Galen, de bisschop van Münster, die met zijn kanonnen voor de stadspoorten stond. Enkele dagen nadat de bisschop van Münster zich had teruggetrokken, schreven de toenmalige burgemeesters deze dank- en bededag uit. Groningen had in die tijd vier of vijf burgemeesters. Het was in de tijd ver voor Thorbecke en steden werden nog op een andere manier bestuurd dan we nu gewend zijn. Het uitschrijven van een ‘dank- en bededag’ gebeurde overigens vaker. Bijvoorbeeld na het bedwingen van een epidemie, een ernstige ziekte, een nationale ramp of bij vreugde in het Huis van Oranje werden zulke dagen uitgeschreven. Door de jaren heen is er de klad ingekomen; vier jaar geleden hebben we deze traditie nieuw leven ingeblazen.”
Wat zijn de reacties naar aanleiding van deze dienst?
“Die zijn heel positief. Sinds 2022 zien we het aantal bezoekers ook elk jaar groeien. We hebben dit overigens vier jaar geleden opgepakt omdat het toen 350 jaar geleden was dat het Ontzet plaatsvond. Elk jaar zien we dat de kerk goed gevuld is en dat er ook veel animo is, waarbij er vanuit verschillende kerkelijke geledingen mee wordt gewerkt.”
Hoe ziet het programma van deze dienst eruit?
“Er zullen bijdragen zijn van voorgangers uit verschillende kerken. Bisschop Ronald Cornelissen van het Bisdom Groningen-Leeuwarden is aanwezig. Maar ook predikant Susanne Freytag van de Evangelisch-Lutherse Gemeente Groningen en Arjan Zantingh, die voorganger is in de Stadskerk aan de Friesestraatweg, komen langs. Muzikale medewerking wordt verzorgd door christelijk muziekgezelschap De Bazuin uit de stad; Janny de Vries speelt op het orgel en het koor van de Stadskerk is aanwezig. Daarnaast zal locokinderburgemeester Senne aanwezig zijn en stadsdichter Jaimy Hindriks. Het gaat dus om een heel gevarieerd programma. Waarbij het dus om een kerkdienst gaat. En een kerkdienst is geen kerkdienst als er ook geen massale samenzang plaatsvindt. Dus ook dat is een onderdeel.”
Hoe belangrijk is dit?
“Als je kijkt naar de geschiedenis, dan is dit heel belangrijk, ook omdat het raakvlakken heeft met de tijd van nu. Ook nu leven we in een tijd met oorlogsdreiging en mensen die op de vlucht zijn. Als je kijkt naar het jaar 1672, leefden er ook in die tijd mensen in verschillende groepen en klassen. Maar naarmate de vijand naderde, vielen die onderlinge verschillen weg. Samen ging men de strijd aan en het lukte om na wekenlange strijd de bisschop van Münster te verjagen. Eendracht maakt macht.”
Voor wie is deze kerkdienst bedoeld?
“Het gaat om een oecumenische dienst. Dat betekent dat het in die zin bedoeld is voor mensen die gewend zijn om naar de kerk te gaan. Aan de andere kant: de overdenking is bijvoorbeeld heel laagdrempelig. Bij de afgelopen edities is het gelukt om in een heel toegankelijk historisch perspectief de hedendaagse situatie eraan te verbinden. Daarmee is de dienst voor iedereen geschikt: ook voor jonge inwoners. De dienst wordt overigens afgesloten met het zingen van het Wilhelmus en het Grönnens Laid.”
Groningen heeft te lijden gehad onder de druk van de bisschop van Münster. Maar dat geldt ook voor de dorpen in de oude gemeente Haren. Noordlaren bijvoorbeeld. Zouden jullie ook daar dergelijke diensten willen aanbieden?
“Ik denk dat we daarmee in onze eigen voet zouden schieten, hoe sympathiek de vraag ook klinkt. En je hebt ook absoluut gelijk dat deze dorpsgemeenschappen toen flink geleden hebben. Maar als je op verschillende plekken dergelijke diensten gaat houden, dan gaan mensen zeggen: ik ga niet meer naar de Martinikerk. Dat zou zonde zijn. Ook omdat er wat ons betreft maar één plek is waar je dit moet organiseren: dat is de Martinikerk. We zijn ook niet bang dat de Martinikerk snel helemaal vol komt te zitten. Ik heb dat één keer meegemaakt tijdens een bevrijdingsdienst waarbij er Canadese veteranen aanwezig waren. Er kunnen zo ontzettend veel mensen in: daarom is dit de perfecte plek.”
De afgelopen maanden is er al veel gezegd en geschreven over het Groningens Ontzet met als doel om het evenement weer meer in de spotlights te zetten. Zijn jullie daar blij mee?
“Absoluut. We zijn ook blij met alle suggesties die gedaan worden. Ik zou ook iedereen willen oproepen die een idee heeft om dit kenbaar te maken aan onze vereniging. Dat kan op onze vernieuwde website. Op de site vind je overigens ook een compleet overzicht van alle programmaonderdelen die plaats gaan vinden. En om van de mogelijkheid gebruik te maken: wij als Volksvermaken zouden het geweldig vinden als op 28 augustus zoveel mogelijk mensen de vlag uitsteken. Dat kan de vlag van Groningen-stad zijn, maar dat kan net zo goed de Hollandse driekleur zijn: die is net zo feestelijk en geeft hetzelfde gevoel.”
