Biodiversiteit Opstand en Extinction Rebellion hebben dinsdagavond in het Sterrebos geprotesteerd tegen de aanleg van herinneringspaden. Dinsdag zijn de werkzaamheden voor de aanleg van deze tegelpaden begonnen. Volgens de actiegroepen wordt hiermee grote schade veroorzaakt aan het kwetsbare en historische bos.
“Ik word hier heel triest van”, vertelt Liesbeth Cavé van Extinction Rebellion. “Ik sta hier naast een container met daarin allemaal aarde en boomwortels. Om het pad aan te kunnen leggen is de bovenste grondlaag, de humuslaag, weggehaald. Die laag is essentieel. Het bos staat op een vrij onvruchtbare bodem en juist die bovenste laag bevat wortels, schimmels en belangrijk bodemleven. Via dit netwerk staan bomen met elkaar in verbinding en wisselen ze voedingsstoffen, water en informatie uit. Dat je deze laag verwijdert is sowieso onverstandig, maar dat je het ook nog eens doet in een hele droge periode met een groot neerslagtekort… Dit is gewoon rampzalig.”
Tekst gaat verder onder de foto’s:
Sterrebos
Het plan om herinneringspaden aan te leggen in het Sterrebos stamt uit 2014. Dinsdag zijn de werkzaamheden begonnen voor het pad dat parallel aan de Hereweg moet komen te liggen vanaf de theekoepel tot aan het einde van het bos. Het Sterrebos is in 1765 aangelegd en is het belangrijkste historische bos in de stad. Oorspronkelijk was het een daadwerkelijk sterrenbos, met acht paden die vanuit een centraal punt in verschillende richtingen liepen. Rond 1880 werd het bos aan de zuidzijde uitgebreid in Engelse landschapsstijl, met slingerpaden, heuvels en een vijver. In de jaren zeventig werd een deel gekapt voor de aanleg van de zuidelijke ringweg, waardoor het noordelijke en zuidelijke Sterrebos ontstonden.
Het Sterrebos is een monumentaal bos. Cavé: “Wij vinden dat bij deze werkzaamheden de democratie niet gerespecteerd wordt. Bij het ontwerpproces tussen 2014 en 2023 zijn groepen zoals natuurorganisaties en Bond Heemschut buitengesloten. Een eerdere omgevingsvergunning werd door Bond Heemschut zelfs met succes aangevochten. Er lag destijds geen advies van de Monumentencommissie of de commissie ruimtelijke ordening, terwijl het uiterlijk van het monument ingrijpend wijzigt. Bij een monumentaal bos is de bodem net zo oud en bijzonder als de bomen zelf. Nu worden er zware tegels van honderden kilo’s neergelegd. En dat terwijl men bij het graven op sommige punten vlak bij de bomen zit, terwijl je bij kabels en werkzaamheden eigenlijk buiten de boomkroon moet blijven. Zulke druk op de wortels is funest.”
Daarnaast krijgt het pad verlichting: “Maar verlichting helpt niet voor de veiligheid. Jij loopt in het licht, maar een belager staat je op te wachten in de donkerte van het bos. Bovendien zorgt deze verlichting voor een enorme verstoring van nachtvlinders en vleermuissoorten die in het bos leven.”
Tekst gaat verder onder de foto’s:
“We overwegen om een handhavingsverzoek in te dienen”
Bij de actie van dinsdagavond zijn er door de actievoerders teksten met krijt aangebracht. Cavé: “Dit proces is heel moeilijk tegen te houden. We overwegen om een handhavingsverzoek in te dienen. Veel wortels zijn immers al weggehaald. Daarmee breng je het bos direct in gevaar: bomen kunnen moeilijker aan water komen, terwijl het bos in deze droge tijd toch al vecht voor zijn leven. Je kunt je qua toekomst en levensvatbaarheid niets permitteren. Wij kunnen ons niet voorstellen dat de partijen die in 2014 betrokken zijn geweest bij dit besluit, met de kennis van nu blij zijn met wat er gebeurt.”
Cavé benadrukt dat het protest breder gedragen wordt: “Eerder hebben we al folders uitgedeeld en werden we door heel veel mensen aangesproken die hun jeugdherinneringen met ons deelden. Het bos is een compleet ecosysteem dat samenhangt met de wijken eromheen. Kijk maar naar de eekhoorns die de weg oversteken. Zo zouden wij ook moeten leven: openstaand voor de natuur. In de jaren tachtig hing er een bord bij de ingang met de tekst: ‘U bent welkom, maar blijf op de paden. Respecteer het bos, de planten en de dieren.’ Dat is een hele andere benadering dan nu. We hebben een college dat groen denkt, maar grijs doet.”
“Veteranenbomen kunnen niet tegen verandering in hun leefomgeving”
Wat de actiegroepen betreft had dit specifieke pad langs de Hereweg er nooit mogen komen. “Bij het ontwerp is niet de juiste deskundigheid ingeschakeld. Er was wel kennis over veteranenbomen, maar niet over de specifieke ecologie van zo’n oud bos en het complexe beheer ervan. Dat vind ik incompetent bij het maken van zo’n ontwerp. Dat de gemeente het plan nu deels handhaaft is contractueel misschien begrijpelijk, maar het stelt het belang van een ontwerp boven dat van het bos en de toekomstige generaties.”
Volgens Cavé is het schadelijke effect op sommige plekken al goed te zien: “Daar waar de oude paden nog zijn, is het bos nog redelijk groen. Maar kijk je bij de boom op het pad in het verlengde van de Sterrebosstraat, dan zie je dat het bos daar volledig is uitgedroogd. Die boom is opgeschoren als een soort kerstboom en helemaal ingesloten in hard materiaal. Die gaat zo gewoon dood. Dat vind ik niet respectvol naar de mensen die deze boom gered hebben en ronduit ondemocratisch. Dat de gemeente wel van plan is om andere paden in het Sterrebos af te sluiten is overigens goed, maar dit pad langs de Hereweg richt simpelweg te veel schade aan.”
“De gevolgen van deze ingreep zullen pas over decennia volledig te zien zijn”, besluit Cavé. “De bomen aan de rand van de kantoorgebouwen die in de jaren zeventig verrezen, legden ook pas 25 jaar later het loodje. Het Sterrebos staat vol met stokoude veteranenbomen die zeldzame vleermuizen, kevers en paddenstoelen huisvesten. Die bomen kunnen absoluut niet tegen verandering van hun leefomgeving, maar toch blijven we die veranderingen doordrukken.”
