Het aanleggen van nieuwe herinneringspaden in het Sterrebos mag tot september sowieso niet plaatsvinden en moet, wat actievoerders betreft, zelfs volledig van tafel. Dat stellen Biodiversiteit Opstand en Extinction Rebellion. Volgens de organisaties dreigt het oudste bos van de stad onherstelbare schade op te lopen.
“Het plan voor het aanleggen van herinneringspaden in het Sterrebos stamt al uit 2014”, vertelt Liesbeth Cavé van Extinction Rebellion. “Het gaat om drie paden die gerealiseerd moeten worden: vanaf de Muziekkoepel tot het einde van het bos, langs de Verlengde Sterrebosstraat en langs het DUO-gebouw. In totaal heb je het over zo’n vijfhonderd meter aan tegels. Wij vinden het onbestaanbaar. De gemeente grijpt alle mogelijkheden aan om tegels uit tuinen van inwoners te wippen, maar gaat ondertussen zelf honderden meters tegels leggen in het oudste, historische bos van de provincie.”
“Bos staat al onder druk”
Volgens Cavé is het argument dat de paden bedoeld zijn om aan het historische Sterrebos te herinneren wrang. “Het is een pijnlijk contrast: je legt brede paden aan ter ‘herinnering’ aan het oude bos, maar door die aanleg breng je het levende bos juist de genadeslag toe. De enige echte herinnering aan het Sterrebos zijn de bomen zelf.”
Sterrebos
Het Sterrebos is in 1765 aangelegd en is het belangrijkste bos dat in de stad te vinden is. Oorspronkelijk was het een daadwerkelijk sterrenbos, met acht paden die vanuit een centraal punt in verschillende richtingen liepen. Rond 1880 werd het bos aan de zuidzijde uitgebreid. Daarbij werd de Franse stijl vervangen door de Engelse landschapsstijl, met slingerpaden, heuvels en een vijver in plaats van rechte lanen. In de jaren zeventig werd een deel van het bos gekapt voor de aanleg van de zuidelijke ringweg, een ingreep met grote gevolgen. Sindsdien is er sprake van een noordelijk en een zuidelijk Sterrebos.
Tekst gaat verder onder de foto’s:
Dat het bos het toch al zwaar heeft, bleek volgens de actiegroepen toen er in 2024 een zomereik bij de vijver omwaaide. De boom bleek uit 1758 te stammen (266 jaar oud), maar had opvallend dunne jaarringen. “Dat bewijst dat de bomen al decennia onder spanning staan door de winning van keien, de aanleg van de ringweg, de bouw van kantoorgebouwen en recent de verdiepte ligging”, legt Cavé uit. “Het Sterrebos staat vol met zogenaamde ‘veteranenbomen’. Die zijn stokoud, huisvesten zeldzame vleermuizen, kevers en paddenstoelen, maar kunnen absoluut niet tegen verandering van hun leefomgeving.”
Broedseizoen blauwe reiger
Volgens Cavé wordt bovendien gevreesd dat de werkzaamheden op heel korte termijn gaan beginnen. “De bouwvak is afgelopen. Voor de verkiezingen gaf de wethouder aan dat de werkzaamheden in deze periode zouden beginnen, mede omdat het broedseizoen voorbij zou zijn. Wij houden ons hart vast, want het broedseizoen is helemáál niet voorbij. In het bos broedt de blauwe reiger en die is tot in september bezig om de jongen groot te brengen. De aanleg van deze paden moet dus minstens wachten, of liever nog: helemaal niet doorgaan.”
Daarnaast is de timing vanwege het weer en de droogte volgens Cavé rampzalig. “Je moet in deze tijd van het jaar sowieso niet gaan graven in een bos dat het toch al zwaar heeft. De grote tegels, die wel wat weghebben van grafzerken, absorberen en stralen warmte uit. Bomen komen door brede paden plots vol in de zon en wind te staan, wat de verdroging verergert. Het Sterrebos staat op een kwetsbare leem- en zandlaag. Wat we op dit moment al zien, is dat er op de uitlopers van de Hondsrug al te veel ontwaterd wordt.”
Bezinnen
Twee jaar geleden werd er ook al geprotesteerd tegen een tegelpad in het noordelijke deel. Cavé legde toen al uit dat dergelijke werkzaamheden de cruciale humuslaag verstoren, waarmee bomen water en voedingsstoffen verdelen. Ook worden wortels doorgezaagd. Cavé: “Bomen proberen altijd te overleven. Na de bouw van de rijksgebouwen in de jaren zeventig duurde het 25 jaar voordat de bomen aan de rand doodgingen. Hun strijd duurde lang, maar uiteindelijk moesten ze opgeven.”
Wat de actiegroepen betreft, wordt het hele plan heroverwogen en worden er bosecologen bij betrokken. “Het probleem is dat inwoners en natuurorganisaties er nooit echt over mee hebben mogen praten. Het is een oud plan uit 2014 van ambtenaren en wegenbouwers. Groningen is heel erg versteend en dat maakt ons godvergeten kwetsbaar. Als je objectief kijkt, heeft het Sterrebos deze paden überhaupt niet nodig.”
Mochten de graafmachines toch verschijnen, dan worden acties niet uitgesloten. Cavé: “Bedrijven en politieke partijen hebben geen kinderen; wij wel. Wij willen dat toekomstige generaties ook nog van het Sterrebos kunnen genieten. De tropische dagen van deze zomer laten zien hoe cruciaal groen is voor de stad. Daar mag je niet ingaan lopen hannesen.”
