Ze konden het afgelopen week zelf maar amper bevatten: de eerste prijs pakken op het befaamde korenfestival op Schiermonnikoog. Kamerkoor Cantus Groningen deed het, en dat terwijl het de eerste keer was dat ze meededen. Volgend weekend kan het publiek in de stad horen wat het koor in huis heeft tijdens hun zomerconcert in de Oosterkerk. Een gesprek met koorleden Susanne Sanchez Cuperus-Veenstra en Martijn Meelker.
Susanne en Martijn, hebben jullie een beetje zin in volgend weekend?
“Absoluut. Qua kaartverkoop gaat het heel goed en we hebben er enorm veel zin in om nu aan ons eigen publiek te laten horen waar we de afgelopen maanden zo hard aan hebben gewerkt. Het voelt echt alsof we in een flow zitten; alles gaat momenteel van een leien dakje. Dat begon twee weken geleden met een geslaagde actie in Club Wicked, kreeg een fantastisch vervolg op Schiermonnikoog, waar we onszelf verrasten met de eerste prijs, en nu werken we toe naar dit concert.”
Laten we beginnen bij die actie in Club Wicked op de Grote Markt…
“Club Wicked houdt wel van spannende, nieuwe samenwerkingen. En wij als Cantus vinden het geweldig om op verrassende plekken mensen in aanraking te laten komen met onze muziek. Wat we hebben gedaan? We zijn met 25 mensen van ons koor naar de comedyclub gegaan en hebben ons onopvallend verspreid over de zaal. De show was stijf uitverkocht. Na de pauze knoopte de MC op het podium een gesprekje aan met onze dirigent: ‘Wie ben je? Wat doe je? Oh, ben je dirigent? Als je met je handen zwaait, klinkt er dan muziek?’ En je raadt het al: de vraag kwam of hij de zaal kon laten zingen.”
Dit hadden jullie van tevoren stiekem afgesproken?
“Klopt! We hadden afgesproken dat iemand uit de zaal zich zogenaamd vrijwillig zou opwerpen met de mededeling: ‘Ik vind zingen leuk, ik doe het wel eens onder de douche’. Zo begon het met één noot op commando, waarop vervolgens de halve zaal ogenschijnlijk spontaan mee ging zingen. Maar op een gegeven moment kwam de echte tekst erbij. De rest van het publiek viel stil, maar wij als koorleden pakten vanaf dat moment natuurlijk flink uit. Mensen om ons heen waren helemaal flabbergasted: hoe kende iedereen ineens die tekst? ‘Dit is eng’, hoorden we iemand zeggen. Het was een ontzettend geslaagde flashmob. Hoe de flashmob er uit zag kun je hier terugkijken.”
Smaakt zo’n creatieve actie naar meer?
“Goh, misschien wel! Cantus is geen traditioneel ‘jasje-dasje-koor’. We zijn best wel kleurrijk en houden van dit soort experimenten. Deze creatieve inslag krijgt in de toekomst vast nog eens een vervolg. Juist omdat je hiermee op plekken komt waar mensen normaal gesproken niet zo snel met a capella-koormuziek in aanraking komen. Dat maakt het heel waardevol.”
Het was tegelijkertijd de perfecte generale repetitie voor jullie deelname op Schiermonnikoog…
“We waren met vrijwel het hele koor op het eiland. In het begin hebben we ons vooral als toeristen gedragen en lekker het eiland verkend. Op een gegeven moment zijn we buiten in de natuur op een heel ontspannen manier gaan inzingen. Maar ondertussen kwam het moment suprême natuurlijk dichterbij. Het optreden vond plaats in de Got Tjark, de kerk op het eiland. De kerk zat helemaal vol en een tweekoppige jury beoordeelde ons. Dan wordt het ineens heel officieel, ook omdat de regels streng zijn: de partituren moesten vooraf naar de jury en het optreden mocht beslist niet langer duren dan twintig minuten.”
Hoe ging het uiteindelijke optreden?
“Het was ons beste optreden ooit. We hebben vijf stukken gezongen. Een van die stukken is door onze eigen dirigent, Karel Stegeman, gecomponeerd: Seltsam, im Nebel zu wandern. Maar we brachten ook een hele mooie a capella-versie van ‘Pyramid Song’ van Radiohead ten gehore. Dit stuk hebben we uit ons hoofd gezongen. De jury was onder de indruk en prees juist het feit dat we het werk van Radiohead zonder bladmuziek zongen. Het bracht ook veel emotie over. Een van onze eigen koorleden zei na afloop dat de muziek diegene nog nooit zo had gegrepen; de tranen stonden in de ogen. Die ontlading voelde je ook in het publiek.”
En toen was het zenuwachtig wachten op de uitslag…
“We moesten een uurtje wachten tot de andere koren klaar waren. Bij de prijsuitreiking hoor je dan de scores voorbijkomen van koren die tachtig punten of meer hebben gehaald. Op een gegeven moment scoorde er eentje 92,5 punt. Dan denk je: daar gaan wij nooit meer overheen, dat halen we niet. Maar wij bleken uiteindelijk 93,0 punten te hebben gekregen! Dat is extreem hoog. Een groot deel van het koor is op het eiland gebleven om het te vieren. We waren echt in extase en konden het eerst amper geloven, zeker omdat het onze allereerste deelname aan dit festival was.”
Hoeveel voorbereidingstijd zit er in zo’n prestatie?
“Onze vorige concertreeks eindigde eind januari. Meteen daarna zijn we begonnen met de voorbereidingen op de stukken voor Schiermonnikoog én voor het complete zomerprogramma ‘Curse Upon Iron’ dat we volgend weekend zingen. Al met al praat je dus over zo’n vier maanden intensief oefenen. Dat betekent wekelijkse repetities, maar er wordt door iedereen thuis ook ontzettend veel zelfstandig gestudeerd.”
Een mooi bruggetje naar volgend weekend in de Oosterkerk. Wat kan het publiek daar verwachten?
“Het wordt een ontzettend mooi en intens concert. Verschillende stukken die we op Schiermonnikoog zongen komen terug, maar het programma ‘Curse Upon Iron’ is nog veel uitgebreider. We zingen deze avond in wel acht verschillende talen, waaronder het Ests, IJslands, Oekraïens, Duits en Engels. De grote uitsmijter van de avond is het titelstuk ‘Curse Upon Iron’ van de Estse componist Veljo Tormis. Dat is een ongelooflijk imposant en vlammend werk.”
Het concert heeft ook een heel actueel en rauw thema, hè?
“Klopt, het hele concert staat in het teken van ‘metaal’ en menselijke macht. Onze dirigent is maanden bezig geweest om werken te zoeken die binnen dat thema passen. De uitvinding van de metaalbewerking heeft de mensheid enorme vooruitgang gebracht, maar het heeft ons ook destructieve kracht gegeven. Precies veertig jaar na de kernramp in Tsjernobyl zingen we met ‘Curse Upon Iron’ een adembenemende aanklacht tegen het ijzer. We gaan daarbij terug naar de meest pure vorm van muziek maken: volledig onbegeleide zang, met uitzondering van één zelfgebouwde sjamaandrum.”
Welke boodschap hopen jullie de luisteraar mee te geven?
“Het gaat over de vergankelijkheid van alles wat we als mensen met onze handen maken. Dat het leven mooi is, maar dat het uiteindelijk ook een kwestie is van durven loslaten. Het is helaas ook een heel actuele boodschap, nu er weer een grote oorlog wordt uitgevochten op ons eigen Europese continent waarin ijzer en metaal een verwoestende rol spelen. We begrijpen dat het publiek al die talen niet letterlijk kan verstaan, maar de emotie en de rode draad zullen absoluut binnenkomen. Zeker omdat we intensief samenwerken met theatergezelschap Huis Orlando. Zij spelen scherpe theaterteksten tussen de muziek door, waardoor de boodschap nóg meer kracht krijgt.”
Hoe loopt het met de kaartverkoop?
“Heel goed! In de Oosterkerk kunnen gelukkig veel mensen terecht. Normaal gesproken zien we altijd veel enthousiaste vrienden en familieleden in de banken, maar we merken dat de belangstelling nu al veel breder is. Dat komt ongetwijfeld door de publiciteit rondom onze flashmob en de eerste prijs op Schiermonnikoog. Het leeft enorm.”
Stel dat het concert stijf uitverkocht raakt, komt er dan een herhaling?
“Afgelopen winter hebben we wegens succes inderdaad een extra concert georganiseerd. Wie weet is dat hier ook mogelijk, al kunnen we dit programma niet eindeloos blijven herhalen. Als ik denk aan dat topstuk van Tormis: dat is fysiek en mentaal zó zwaar en intensief om te zingen, dat houden we geen jaren vol, haha.”
Het concert begint zaterdag 20 juni om 20.00 uur en vindt plaats in de Oosterkerk aan de E. Thomassen à Thuessinklaan. Meer informatie over het concert vind je op de website van het koor.
Om een idee te krijgen van het stuk ‘Curse Upon Iron’ hieronder een uitvoering van St. Jacobs Vokalensemble:
