Zoals verwacht heeft de gemeenteraad woensdagavond in grote meerderheid ingestemd met het plan om de dagopvang voor daklozen te verhuizen van de Spilsluizen naar de Nieuwe Boteringestraat. Met de verhuizing is een bedrag van ongeveer 4,2 miljoen euro gemoeid. Verschillende moties om het beleid bij te sturen werden weggestemd.
“De dagopvang is een onmisbaar onderdeel voor mensen die nergens anders terecht kunnen”, zegt wethouder Inge Jongman (ChristenUnie) van Zorg. “We hebben het ook niet over daklozen, maar we hebben het over mensen die op welke manier dan ook te maken hebben gehad met tegenslag in hun leven. Geen enkel verhaal is hetzelfde. Het gaat om inwoners van onze gemeente die op straat leven en die met de dagopvang een veilige plek krijgen waar zij op adem en tot rust kunnen komen en waar structuur wordt geboden. Juist in het dagelijks leven van daklozen, dat erg zwaar is, is dit belangrijk.”
Geen enkele politieke partij bestrijdt de wethouder in de ambitie om hulp te bieden. Maar over de manier wáár; daarover bestaan in de raad grote verschillen. Verschillen die zo groot zijn, dat de discussie bij tijden lelijk was. Jahir Scoop van PRO betichtte partijen van ‘ontmenselijking’ in reactie op voorstellen om het besluit voor de verhuizing nu nog niet te nemen of om juist te gaan kijken naar andere locaties aan de randen van de stad. Dezelfde Scoop verweet oppositiepartijen ondertussen weer dat de moties pas woensdagochtend werden gedeeld, waardoor zijn partij haar huiswerk niet goed had kunnen doen.
Daarop reageerde Leendert van der Laan van Partij voor het Noorden scherp op: “We weten dat PRO deze moties toch niet gaat steunen. Daar gaan wij als partijen dan ook geen energie in steken.” Dezelfde Van der Laan noemde het plaatsen van een dagopvang midden in een woonwijk “het plaatsen van een bom, hard wegrennen en hopen dat er niets gebeurt.” Daar reageerde Jalt de Haan van het CDA weer gepikeerd op: “Dat je een groep mensen vergelijkt met een bom… Als we mensen willen helpen, dan helpt zulk soort taal niet.” Voor Van der Laan geen reden om de woorden terug te nemen.
Negentien locaties
Terug naar het begin. De huidige dagopvang aan de Spilsluizen is sinds november 2023 in gebruik. In totaal is er plek voor zeventig mensen die er terecht kunnen voor basisbehoeften zoals koffie en een maaltijd. Ook is er ruimte voor ontspanning, een luisterend oor en begeleiding naar structurele hulp. Niet lang na de ingebruikname liet de verhuurder echter weten het pand te willen verkopen. De gemeente is daarop gaan zoeken naar een nieuwe locatie. Negentien locaties werden onderzocht, waarbij de Boteringestraat als enige haalbaar werd geacht. De achttien andere locaties worden door het college niet openbaar gemaakt.
Het besluit leidt tot veel onvrede in de Hortusbuurt: een wijk waar gewoond, gewerkt en ondernomen wordt. Bewoners voelen zich op voorhand onveilig en maken zich grote zorgen. Een participatieproces dat aanvankelijk stroef verliep, waarbij omwonenden zelfs naar de rechter stapten, heeft het onderlinge vertrouwen geen goed gedaan.
VVD: “Geen voorstander van deze verhuizing”
Rik Heiner is raadslid voor de VVD: “Mijn partij is geen voorstander van deze verhuizing. Voor ons is niet helder waarom deze locatie wel geschikt is, en de achttien andere plekken niet. Echter, omdat dit voorstel het vanavond toch wel gaat halen, zijn we gaan nadenken hoe we het voor de buurtbewoners dragelijker kunnen maken. Zij hebben de angst dat bezoekers van de dagopvang zich gaan ophopen op het gras rond de Nieuwe Kerk, een plek waar ook kinderen spelen. Kunnen we daarom in de huisregels van de opvanglocatie opnemen dat zij niet op het gras mogen komen? Immers, overlast is moeilijk vast te stellen, maar een groep van twintig mensen op het gras kan, ook zonder overlastgevend gedrag, wel heel intimiderend zijn voor kinderen.”
Het voorstel kreeg forse kritiek van de SP. Hans de Waard: “Ik woon vandaag in een huis. Ik mag dus op het grasveld komen. Maar stel dat ik morgen dat huis verlies. Betekent dat dat ik als dakloze dan ineens niet meer op het gras mag komen?” Heiner reageerde: “Ook als mensen geen overlast veroorzaken kan een grote groep veel indruk maken. Je wilt een manier om daar tegenop te kunnen treden.” De Waard sloot af: “Iedereen heeft recht op openbare ruimte. Een groep uitsluiten is verkeerd. Dat is een gevaarlijk pad. Het op voorbaat uitsluiten van mensen vind ik bovendien niet erg liberaal.” De motie werd uiteindelijk door de VVD ingetrokken na de toezegging van de wethouder dat het Leger des Heils een goede buur wil zijn voor de omgeving.
Partij voor het Noorden: “Dit is een bom plaatsen”
Ook werden er moties ingediend om het besluit over de verhuizing voorlopig te parkeren zodat er bijvoorbeeld onderzoek gedaan kan worden naar alternatieven. Leendert van der Laan (Partij voor het Noorden): “Dit debat valt ons zwaar. Dit is het zwaarste debat dat mijn partij in de afgelopen jaren gevoerd heeft. Na vandaag zijn omwonenden overgeleverd aan zichzelf of aan de gang naar de rechtbank. Het voorstel waar we vanavond over stemmen voldoet simpelweg niet aan de normale criteria die wij hanteren. De verbouwing en verduurzaming van het beoogde pand kost 4,2 miljoen euro, met een mogelijke afwijking van twintig procent. Bij de huursom wordt een slag om de arm gehouden, en bij de beveiligingskosten? Die worden in de stukken niet eens genoemd. Onlangs vond er op de Spilsluizen nog een ernstig steekincident plaats. Dat een opvang midden in een woonwijk komt, dat gunnen wij niemand.”
De zorgen worden bij de Partij voor het Noorden versterkt door de huidige situatie rond de Spilsluizen, die volgens hen almaar verslechtert: “De hoop is dat als je iets aanpakt, de resultaten laten zien dat het beter wordt. Maar aan de Spilsluizen wordt het alleen maar ernstiger. Er wordt openlijk drugs gedeald en er vinden heftige schreeuwpartijen plaats. Handhavers staan er soms bij en kijken ernaar.” Hans de Waard (SP) reageerde daarop: “Stel dat we deze motie steunen waardoor we pas in november een besluit nemen: het huurcontract van de huidige locatie loopt af, dus dat zorgt voor enorme vertraging.” Van der Laan counterde: “Er bestaat een mogelijkheid om de huidige huurperiode met een kwartaal te verlengen. De datum van 1 januari is geen harde deadline. Het gaat ons om de veiligheid. Mijn vrouw liep onlangs via de Spilsluizen; er stonden dertig mannen tegen elkaar te schreeuwen op een agressieve manier. Zij is omgelopen. Dat is de toekomst voor de Boteringestraat.”
Forum voor Democratie: “Als inwoners zich niet veilig voelen, dan is dat geen klein probleem”
Anna Westerhof van Forum voor Democratie sloot zich aan bij de zorgen en haalde de Franse filosoof Voltaire aan: “De kunst van de geneeskunde is om de patiënt te vermaken, terwijl de natuur de ziekte geneest.” Westerhof: “We moeten niet de illusie hebben dat de gemeente alles kan sturen en plannen. De praktijk is weerbarstiger. Als inwoners zich niet veilig voelen, dan is dat geen klein probleem. Het raakt de basis van de samenleving. Wegkijken is geen oplossing. Bij dit project is er eerst gekeken naar de locatie, en pas daarna konden inwoners hun zorgen uiten. Dat is schijnparticipatie. Waarom zijn de andere achttien locaties niet transparant onderbouwd? Mensen met agressie en psychologische klachten worden nu ondergebracht op een plek waar toezicht lastig is. Met deze verhuizing los je het probleem niet op, je verplaatst het.”
Partij voor de Dieren: “Poort naar hulpverlening”
De Partij voor de Dieren liet een heel ander geluid horen. Linda Wijnalda-Dussel: “Zelf ben ik inmiddels negentien jaar werkzaam in de verslavingszorg. Ik heb honderden mensen uit alle mogelijke milieus mogen behandelen. De wereld van harddrugs en dakloosheid is bikkelhard. De opgave om hulp te accepteren is afhankelijk van hoe de samenleving naar je kijkt. Daarom is deze dagopvang zo belangrijk: om op een laagdrempelige manier tot rust te kunnen komen. Ondertussen bespreken we hier vandaag voorstellen waarin wordt opgeroepen om de opvang naar de randen van de gemeente te verplaatsen, om het onzichtbaar te maken. Dit soort uitsluiting vind ik heel gevaarlijk en pijnlijk. De dagopvang is juist de poort naar verdere hulpverlening.”
Jahir Scoop (PRO) toonde begrip voor alle zorgen: “Iedereen zit hier met de beste bedoelingen. Maar we hebben het wel over mensen, dat vraagt om respect.” Scoop gaf aan dat de zorgen van omwonenden grotendeels opgevangen kunnen worden in het veiligheidsplan. Van der Laan (Partij voor het Noorden) reageerde sceptisch: “Dit plan bestaat nu ook op de Spilsluizen. Maar wat is dat waard?” Scoop: “De huidige locatie aan de Spilsluizen is simpelweg te klein. Het is een plek waar mensen snel overprikkeld raken waardoor ze naar buiten vluchten. De nieuwe locatie heeft veel meer ademruimte.” Van der Laan: “Maar wat als mensen naar buiten willen?” Scoop: “Mensen komen naar de opvang omdat ze na een nacht buiten te hebben geslapen naar binnen willen, beschutting willen hebben.”
Stadspartij 100% voor Groningen: “Als een bedrag van 4,2 miljoen euro vaag omschreven staat, dan behoeft dat geen uitleg?”
Yaneth Menger van Stadspartij 100% voor Groningen vond het op haar beurt vreemd dat PRO blind instemt met een kostenpost van 4,2 miljoen euro. Menger: “Het gaat onder andere om het verduurzamen van het gebouw, maar we weten als raad helemaal niet waar het geld precies naartoe gaat.” Scoop: “Ik kijk op hoofdlijnen. Het pand is in eigendom van de gemeente zelf, dit is een goede langetermijninvestering voor deze doelgroep. Hoeveel een plint dan precies kost, hoef ik niet te weten.” Menger: “Dus als een bedrag van 4,2 miljoen euro vaag omschreven staat, dan is dat voor u een detail dat geen uitleg behoeft?” Scoop: “Welke doelen willen we behalen? We willen het gebouw bruikbaar maken en verduurzamen. Dat is het hoofddoel.”
PRO diende zelf een motie in om zogenaamde ‘bemoeizorg’ aan de locatie toe te voegen voor de preventie van onbegrepen gedrag. Dit voorstel kreeg steun van onder andere SP, ChristenUnie, Partij voor de Dieren en D66. Andrea Poelstra van D66: “Dit is een goed idee om andere ketenpartners mee te nemen zodat er betere zorg voor mensen mogelijk is.” Deze motie on uiteindelijk op voldoende steun rekenen: 39 raadsleden stemden voor, 6 tegen.
“Iedereen wil het beste”
Stadspartij 100% voor Groningen refereerde in een van haar moties nog naar Haven for Hope, een succesvol initiatief in de Amerikaanse stad San Antonio in Texas, waar twintig jaar geleden een grootschalige ‘alles-in-één-campus’ werd opgericht net buiten het centrum om dakloosheid integraal aan te pakken. Menger: “Iedereen wil het beste. Dit onderwerp wringt niet op wat we willen bereiken, maar hoe. We kunnen kiezen voor een andere route, voor locaties die passen bij de opgave en die minder druk met zich meebrengen voor een woonwijk.”
Menger kreeg op dat vlak steun van Peter Rebergen (ChristenUnie): “Hier zit wel iets in waar we op de lange termijn wat mee kunnen. Want wat is de beste manier van opvang? Is dít de beste manier? Maar dat is een vraag voor de toekomst. Op dit moment is deze dagopvang acuut en essentieel.” Andere partijen sloten zich daarbij aan: voorstellen die aansturen op uitstel werden weggestemd omdat de harde deadline van 1 januari snel dichterbij komt.
Wethouder: “Dagopvang brengt de menselijkheid terug”
Wethouder Inge Jongman (ChristenUnie): “De dagopvang is een onmisbaar onderdeel voor deze mensen die nergens anders terecht kunnen. Het is de eerste stap naar herstel en vervolghulp. Deze voorziening is belangrijk: niet alleen qua ondersteuning, maar het brengt ook de menselijkheid terug.” Jongman erkent dat de problematiek rond overlast in de omgeving complex is. “In het participatieproces heeft iedereen zijn standpunt in kunnen brengen. Ik heb dit allemaal gelezen, allemaal gezien. Wat we qua veiligheid doen is qua inzet niet altijd zichtbaar. Maar er gebeurt wel heel veel.”
Het participatieproces is volgens Jongman goed verlopen. “Dit is uitgevoerd in lijn met de participatieverordening zoals die door de gemeenteraad is vastgesteld. Inwoners konden hun opvattingen delen. De rechter heeft ook bevestigt dat dit zorgvuldig is gedaan.” Wethouder Rik van Niejenhuis (PRO) van Wonen ontraadde alle andere moties: “Deze zorg moet je niet organiseren aan de randen van de stad. Het moet zich op loopafstand van het centrum bevinden.”
Bij de uiteindelijke stemmingen werd de motie om het besluit uit te stellen verworpen (10 stemmen voor, 35 tegen). Het hoofdvoorstel voor de verhuizing naar de Nieuwe Boteringestraat werd vervolgens definitief aangenomen met 35 stemmen voor en 10 tegen. Daarmee heeft de verhuizing definitief groen licht gekregen. De bedoeling is dat de nieuwe opvanglocatie volgend jaar mei in gebruik genomen gaat worden. Toch is het laatste woord hier nog niet over gezegd: omwonenden hebben inmiddels aangegeven dat zij de gang naar de rechter willen maken.
Gerelateerd
