De herdenking begon om 18.30 uur bij het Joods Monument aan de Verlengde Hereweg. Na een welkomstwoord werd het gebed Jizkor uitgesproken ter nagedachtenis aan de slachtoffers van de Sjoa/Holocaust. Vervolgens vonden kransleggingen plaats door onder meer de Joodse Gemeente Groningen en het gemeentebestuur van de stad.
Na het programma bij het Joods Monument vertrok de groep deelnemers in een stille tocht richting het centrum. De stoet, begeleid door Gruno’s Postharmonie, bereikte uiteindelijk het Martinikerkhof, waar deelnemers langs een erehaag van de Groningse afdeling van het Rode Kruis liepen.
Na het luiden van de klokken van de Martinitoren en een muzikaal optreden van de Clan MacBeth Pipe Band, sprak Michiel Bal (Stichting herdenking 4 mei Groningen) een kort woord. Vervolgens legden commissaris van de Koning René Paas en burgemeester Roelien Kamminga gezamenlijk de eerste krans bij het monument van Sint Joris en de Draak op het Martinikerkhof.
Daarna klonk het taptoesignaal, gevolgd door twee klokslagen van de Martinitoren als teken voor de twee minuten stilte. Na deze stilte werd het Wilhelmus gespeeld
In zijn toespraak na de twee minuten stilte sprak commissaris van de koning René Paas. Hieronder een deel van zijn herdenkingstoespraak.
“Elk jaar zeggen we: dit nooit weer. Maar wat betekent ‘dit nooit weer’ als we eerlijk naar de wereld kijken en naar onszelf? Wat betekent het om de geschiedenis te leren begrijpen? Niet als een opsomming van feiten, maar echt begrijpen.
Begrijpen hoe gewone mensen vijanden van elkaar worden. Begrijpen hoe geweld gewoon wordt. Hoe het stapje voor stapje van kwaad tot erger gaat. We kennen de mechanismen: uitsluiting, ontmenselijking, de verharding van de taal. En ze horen helaas niet exclusief bij één tijdperk.
Ze zijn van alle tijden, ook van nu. En we zien ze terug in de verschrikkingen van oorlog, vlakbij, op een paar uur vliegen van hier. We horen ze ook bij ons, in de manier waarop over mensen wordt gesproken. Als getallen, als probleem, als bedreiging. Niet als mensen.
Dit is een moment waarop we onze positie moeten bepalen. Niet één keer op 4 mei, maar elke dag. Door te luisteren, door te kijken, door echt te zien wie er voor ons staat. Door het er met elkaar over te hebben. Door bezwaar te maken tegen woorden waarin mensen worden ontmenselijkt. En op te staan als er onrecht dreigt.’’
Na de toespraak van Paas volgden er meerdere kransleggingen, waarna aanwezigen langs het monument liepen om hun respect te tonen. Daarna konden bezoekers terecht in de Martinikerk voor een informeel samenzijn met live muziek en een theatervoorstelling.
Herdenkingen op andere plekken in de gemeenten
Op verschillende andere plekken in de gemeente Groningen vonden herdenkingen plaats. Zo werd om 19.45 uur stilgestaan bij het monument aan de Boeiersingel in Hoogkerk. Om 20.00 uur begonnen herdenkingen op de begraafplaats van de Nederlands Hervormde Kerk in Engelbert en op de Nieuwe Begraafplaats in Noorddijk, waar vooraf een stille tocht werd gehouden.
In Helpman vond om 21.00 uur een herdenking plaats bij de Stolpersteinen aan de Sitterstraat 5a. Buurtbewoners en andere belangstellenden staan daar stil bij de familie Monsch, die tijdens de Tweede Wereldoorlog werd gedeporteerd en vermoord in Auschwitz. De Stolpersteinen, die recent zijn geplaatst op initiatief van omwonenden, markeren het laatste woonadres van het gezin.
Eerdere momenten op de dag
Eerder op de dag werden in Groningen op meerdere plekken kransen gelegd ter nagedachtenis aan slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog en de bevrijding. Onder meer bij de voormalige plek van het Scholtenhuis aan de Naberstraat en bij het monument voor omgekomen Canadese soldaten bij het Stadhuis vonden kransleggingen plaats.
OOG-verslaggever Jill Rumph maakte er onderstaande reportage over.
