Voor het eerst in de geschiedenis wordt er in de wijk Binnenstad-Oost een Vrijheidsmaaltijd aangeboden. Voorzitter Amrut Sijbolts van de wijkvereniging noemt het initiatief belangrijk in een wereld waarin de vrijheid meer en meer onder druk komt te staan.
Amrut, hoe ziet het programma eruit?
“Het vindt plaats in buurtcentrum Sint Jan. Er is plek voor maximaal veertig wijkbewoners. We beginnen met het eten van de Vrijheidssoep. Het is de zevende keer dat de Vrijheidssoep wordt aangeboden. Dit jaar is de soep gekookt door Janny van der Heijden, die de meeste mensen zullen kennen van het televisieprogramma ‘Heel Holland Bakt’. De soep voor dit jaar is een romige, veganistische wittebonensoep met gember en kokosmelk. Na de soep bieden we een maaltijd aan de mensen die komen.”
Wat is het doel van deze maaltijd?
“Ik denk dat we ons meer dan ooit beseffen dat vrijheid niet vanzelfsprekend is. Vrijheid betekent ook dat je vrij mag zijn in wie of wat je ook bent. Dat is een belangrijke kernwaarde. Als Bewonersorganisatie staan we dan ook voor een inclusieve wijk. De Vrijheidsmaaltijd draagt daaraan bij. De Vrijheidssoep is bijvoorbeeld bedoeld om mensen te verbinden. Dat buurtbewoners elkaar ontmoeten om het gesprek aan te gaan over vrijheid. De bedoeling is dat we in de Sint Jan aan ronde tafels gaan zitten, zodat je ook goed het gesprek aan kunt gaan. Er zullen kaartjes waar stellingen op staan uitgedeeld worden, waarop gereageerd kan worden. Zo hopen we het gesprek aan de gang te krijgen.”
Hoe belangrijk is dit onderwerp specifiek voor de stad en de wijk?
“Ik denk dat het altijd al een belangrijk onderwerp is geweest. De Tweede Wereldoorlog is Groningen niet stilletjes voorbijgegaan. Tijdens de oorlogsjaren zijn veel Joodse inwoners weggevoerd via doorgangskamp Westerbork naar vernietigingskampen elders. Ook het Scholtenhuis, waar de Sicherheitsdienst zijn hoofdkantoor had en waar mensen bruut mishandeld werden, is een zwarte bladzijde. En bij de bevrijding is er vier dagen stevig om Groningen gevochten, waarbij er veel schade is aangericht. Maar kijk ook naar de huidige ontwikkelingen in de wereld. We zien dat de vrijheid waarin we decennia hebben geleefd, niet meer vanzelfsprekend is. De oorlog in Oekraïne, maar ook het conflict in het Midden-Oosten, laat zien dat er van alles aan de hand is.”
Merk je dat deze zorgen ook in de wijk toenemen?
“Dat moet tijdens de maaltijd blijken, maar met de opkomst zit het in ieder geval goed. Veel mensen hebben zich al aangemeld. Dat is denk ik al een belangrijk signaal. Waar we ook blij mee zijn, is dat deelnemers verspreid over de hele wijk meedoen. Ook zijn alle leeftijdscategorieën vertegenwoordigd. Dat maakt dat de maaltijd door een gemêleerd gezelschap bezocht wordt. Want natuurlijk: vrijheid is een belangrijk thema, maar een maaltijd zorgt er ook voor dat de sociale cohesie bevorderd wordt. Mensen leren elkaar kennen. Het zou mooi zijn als hierdoor contacten ontstaan waardoor er in de wijk nog meer naar elkaar omgekeken gaat worden.”
Hoe kan het dat deze Vrijheidsmaaltijd nu pas van de grond komt?
“Soms moeten verschillende lijntjes bij elkaar komen. In de afgelopen periode dachten we: waarom hebben we zoiets eigenlijk niet? Als vereniging zitten we niet ruim in de vrijwilligers. Het leek ons namelijk ook heel leuk om er een maaltijd aan te koppelen, zodat het wat meer is dan alleen een soep. Daarom hebben we een cateringbedrijf in de arm genomen. Het voordeel hiervan is dat je tijdens zo’n langere maaltijd ook van tafel kunt wisselen, waardoor je in gesprek kunt met meerdere wijkbewoners.”
Je klinkt erg gedreven om dit breder te trekken dan alleen één avond…
“Dit is een belangrijk onderwerp. Hier uit de wijk zijn tijdens de oorlogsjaren veel Joodse inwoners afgevoerd. Een deel van hen heeft al een Stolperstein gekregen. Met een dergelijke steen wordt de geschiedenis inzichtelijk gemaakt, maar dat geldt nog niet voor alle inwoners die destijds zijn afgevoerd. In het verleden zijn we hier al mee bezig geweest, maar dit willen we opnieuw gaan oppakken. Zodat we iedereen een gezicht kunnen geven. Dat is belangrijk.”
