De Tweede Kamer heeft dinsdag ingestemd met de Groningenwet. Hiermee zijn de vijftig afspraken uit ‘Nij Begun’ officieel wettelijk verankerd. Hoewel de wet zekerheid moet bieden voor de komende dertig jaar, waarschuwen kritische Kamerleden en lokale overheden dat de uitvoering in de praktijk nog wel grote uitdagingen kent.
Met het aannemen van de wet is de kabinetsreactie op de parlementaire enquête over de gaswinning definitief geen vrijblijvend beleid meer. De wet verplicht toekomstige kabinetten om de komende dertig jaar ongeveer 22 miljard euro te reserveren voor herstel, schadeafhandeling en de versterkingsoperatie in Groningen en Noord-Drenthe. Nog eens 7,5 miljard euro is gereserveerd voor het compensatieprogramma Nij Begun, gericht op de brede welvaart en verduurzaming in de regio.
Gelijkwaardige stem
Twee weken geleden werd er in de Tweede Kamer over het onderwerp gedebatteerd. Toen werd al duidelijk dat minister Pieter Heerma (CDA) van Binnenlandse Zaken zonder grote problemen het voorstel door de Kamer kon loodsen. Wel zijn er op het laatste moment nog belangrijke wijzigingen doorgevoerd dankzij moties van Sandra Beckerman (SP) en Julian Bushoff (GroenLinks-PvdA).
Zo is nu in de wet vastgelegd dat bewoners en maatschappelijke organisaties een gelijkwaardige stem krijgen in besluiten van het Rijk, net zoals de provincie en gemeenten. Ook is de minister zijn bevoegdheid kwijtgeraakt om schadevergoedingen eenzijdig te verlagen; voortaan moet de Tweede Kamer daar expliciet toestemming voor geven.
Schadeherstel zonder discussie
Een van de meest besproken punten in de wet is de regeling ‘herstel met aannemer’. Het Instituut Mijnbouwschade Groningen (IMG) mag voortaan schade aan woningen tot 60.000 euro herstellen zonder vooraf onderzoek te doen naar de exacte oorzaak van de schade. Dit moet de afhandeling aanzienlijk versnellen. Het IMG is van plan om actief contact op te nemen met bewoners op circa 180.000 adressen die mogelijk recht hebben op deze regeling maar nog geen aanvraag hebben ingediend.
De Raad van State uitte eerder kritiek op de regeling, omdat het onzeker is of de overheid deze kosten volledig kan verhalen op de NAM als de oorzaak niet wordt vastgesteld. Het kabinet besloot dit advies echter naast zich neer te leggen om de belofte van een snelle en ruimhartige schadeafhandeling waar te maken.
Kritiek uit de regio blijft
Ondanks de aanname van de wet zijn de Groningse en Noord-Drentse overheden nog niet onverdeeld enthousiast. Zij vrezen dat de wet nog steeds te veel ruimte laat voor interpretatie door toekomstige kabinetten. Een groot pijnpunt blijft de regel dat wie kiest voor de 60.000 euro-regeling, in de toekomst pas weer aanspraak kan maken op vergoeding na een nieuwe zware beving. De lokale overheden vinden dat inwoners in het zwaarst gedupeerde gebied niet met onverhaalbare schade mogen blijven zitten.
Hoe nu verder?
Nu de Tweede Kamer akkoord is, verhuist het wetsvoorstel naar de Eerste Kamer. Als ook de senaat instemt, zal de wet nog voor het eind van dit jaar in werking treden.
