Na de afbouw van de gaswinning zoeken bestuurders, ondernemers en experts naar nieuwe motoren voor groei. Met plannen voor een AI-fabriek wil de stad investeren in kunstmatige intelligentie om werkgelegenheid te creëren, talent vast te houden en Groningen op de kaart te zetten als Europese speler in de technologische sector. Wat als Groningen zijn economische toekomst niet onder de grond, maar in technologie vindt?
Groningen heeft de afgelopen jaren te maken gehad met economische uitdagingen. Fred Hassert, voorzitter Samenwerking Noord, denkt dat investeren in technologieën als de AI-fabriek een oplossing kan bieden: “Het moet een plek worden voor talent, waarbij we in Groningen werkgelegenheid creëren en het talent naar Groningen toehalen.”
Het belang voor Groningen
AI speelt een steeds grotere rol in vrijwel alle sectoren van de samenleving. Door nu te investeren in infrastructuur en samenwerking, wil Groningen een voorloper worden op het gebied van verantwoorde en toegepaste AI binnen Europa.
“Met de komst van een AI-fabriek kan de kloof tussen Europa en Amerika en China verkleind worden”, zegt AI-expert Jeroen Van Bijsterveld. Nu lopen we binnen Europa ver achter op de ontwikkeling rondom AI en beschikken Amerikaanse en Chinese bedrijven over de meest vooruitstrevende technologie in deze sector. “Het progressieve ondernemerskarakter van de stad Groningen en het feit dat hier de eerste AI-opleidingen in Nederland zijn gestart, maakt Groningen de perfecte plek voor een AI-fabriek”, aldus de AI-expert.
Naast het dichten van een ontwikkelingskloof tussen binnen- en buitenland, kan de fabriek een positieve rol spelen in het behouden van talent in de stad. Een kwart van de Groningers is student, maar een groot deel van deze studenten trekt na hun studietijd naar de Randstad voor een baan. Het proces van hoogopgeleiden die wegtrekken uit een stad wordt ‘braindrain’ genoemd. “De komst van de fabriek kan, bij succes, een steentje bijdragen aan het behouden van hoogopgeleiden vanwege de werkgelegenheid die in de regio ontstaat”, aldus econoom Robert Inklaar.
Economisch gezien is er kans dat consumenten minder kunnen gaan betalen voor bestaande producten die voorheen zonder behulp AI werden gemaakt. Volgens econoom Inklaar, kan de hulp van kunstmatige intelligentie werk uit handen gaan nemen van bedrijven, wat de kosten drukt. Hierdoor kunnen op termijn prijzen verlagen van producten die voorheen zonder AI werden gemaakt.
Een technische revolutie?
De AI-fabriek moet uitgroeien tot een belangrijke economische en maatschappelijke impuls voor Groningen en Noord-Nederland. “De AI-fabriek moet bijdragen aan innovatie voor verschillende sectoren waar Groningen in uitblinkt, zoals landbouw en zorg”, volgens Hassert
Tegelijkertijd benadrukt Hassert dat de AI-fabriek ‘een stap in de richting van digitale onafhankelijkheid is’. Het uiteindelijke doel is om technologie in te zetten voor brede welvaart: economische groei, maatschappelijke vooruitgang en duurzame ontwikkeling. Met de komst van de AI-fabriek zet Groningen een duidelijke stap richting die toekomst. Van Bijsterveld durft zelfs te stellen dat een mogelijk succes van de gok die genomen wordt met de AI-fabriek, een begin zou kunnen zijn van een ‘nieuwe technische revolutie’.
Een kritische blik
Er zitten ook risico’s verbonden aan de grote investering. “De gewenste uitkomst bij AI wordt niet altijd behaald, maar dat hoort er ook een beetje bij in deze wereld”, zegt Van Bijsterveld, “AI is risico’s nemen en onderuit durven gaan. In dat opzicht is AI misschien wel te vergelijken met de vroegere VOC-mentaliteit, waarbij men op expeditie ging zonder te weten wat de uitkomst zou zijn, maar door risico’s lopen en veel falen, was er ook kans op een grote beloning.”
Complete onafhankelijkheid van Amerika en andere landen wordt niet bereikt met de komst van een AI-fabriek. “Het is een stap in de goede richting, maar voor onafhankelijkheid bereikt is, moeten veel meer stappen worden gezet”, zegt Inklaar. Computerchips worden door Amerikaanse bedrijven ontworpen en in Taiwan gemaakt. Voor volledige onafhankelijkheid zou niet alleen een datacentrum aanwezig moeten zijn in Nederland, maar zou het gehele proces Europees moeten worden geregeld, aldus de econoom.
‘De AI-fabriek uitgelegd’ is een vierdelige artikelserie over de nieuwe AI-fabriek die komt in Groningen. In deze serie wordt uitgelegd wat een AI-fabriek precies is en wat de komst betekent voor de stad. Wat brengt een AI-fabriek de Groninger? Hoe kan de fabriek helpen in de landbouw? En zorgt de komst van de supercomputer voor nieuwe innovaties binnen de zorg?
