De komst van een AI-fabriek in Groningen kan grote positieve gevolgen hebben voor de gezondheidszorg in Noord-Nederland en daarbuiten. Het Universitair Medisch Centrum Groningen (UMCG) ziet in de combinatie van een krachtige supercomputer en een innovatiecentrum nieuwe kansen om medische zorg slimmer, sneller en persoonlijker te maken. Kunstmatige intelligentie (AI) wordt daarbij niet gezien als vervanging van artsen en verpleegkundigen, maar als een ondersteunend instrument dat de kwaliteit van zorg kan verbeteren en de toenemende druk op het zorgsysteem kan verlichten.
De AI-fabriek is een hightech faciliteit waar geavanceerde rekenkracht en samenwerking centraal staan. Voor de zorg betekent dit vooral toegang tot een supercomputer die grote hoeveelheden medische data kan verwerken en analyseren. In combinatie met het innovatiecentrum ontstaat een omgeving waarin zorgprofessionals, onderzoekers en technologieontwikkelaars samen kunnen werken aan nieuwe AI-toepassingen.
Wat houdt de AI-fabriek in voor de zorg?
Voor het UMCG, als academisch ziekenhuis met een sterke onderzoeksfunctie, is de komst van een supercomputer een goede ontwikkeling. Veel medisch onderzoek is tegenwoordig afhankelijk van data-analyse. De AI-fabriek maakt het mogelijk om dit onderzoek sneller en op grotere schaal uit te voeren.
Naast de focus op onderzoek, zal de AI-fabriek zich specifiek specialiseren in het werken met gevoelige data. “Verbetering in het proces van gevoelige dataverwerking, is bij uitstek in de gezondheidssector, zeer belangrijk”, aldus Bart Scheerder, bedrijfsontwikkelaar voor het UMCG. Volgens hem kan de veiligheid van gevoelige data door de komst van een AI-fabriek beter gewaarborgd worden en zijn we in Nederland minder afhankelijk van de grote techbedrijven in Amerika.
Het innovatiecentrum als verbindende factor
Het innovatiecentrum binnen de AI-fabriek kan een schakel gaan vormen tussen het UMCG en bedrijven. Hiermee wordt een samenwerking gestart tussen publiek en privaat. Het medisch centrum wil binnen de AI-fabriek meewerken aan een ecosysteem waarin innovatieve bedrijven de kans krijgen zich sneller te ontwikkelen.
Voor veel jonge bedrijven is het nu lastig om zich te ontwikkelen, vanwege de kosten die het inkopen van expertise met zich meebrengt. “Een samenwerking tussen het UMCG, onderzoekers, AI-specialisten en bedrijven, zou een goede ontwikkeling binnen dit ecosysteem moeten bieden”, aldus Scheerder.
Hoe verbetert AI medische diagnoses?
Volgens het UMCG zal de AI-fabriek meer gepersonaliseerde zorg mogelijk maken. Door patiëntgegevens, genetische profielen en behandelresultaten te combineren, kunnen AI-systemen voorspellen welke behandeling het beste werkt voor een specifieke patiënt.
AI-algoritmes kunnen röntgenfoto’s, MRI-scans en CT-beelden analyseren en patronen herkennen, wat voor mensen veel lastiger is. “Met de analyses van AI krijgen artsen een richtingsadvies voor een juiste behandeling, wat zorgt dat klachten van patiënten vele malen sneller verholpen kunnen worden”, zegt Scheerder
Met behulp van de supercomputer in de AI-fabriek kunnen deze algoritmes worden getraind op enorme datasets. Hoe meer data, hoe nauwkeuriger het model wordt. Dit kan leiden tot snellere en betrouwbaardere diagnoses, bijvoorbeeld bij kanker, hart- en vaatziekten en neurologische aandoeningen zoals Alzheimer.
Een ander voorbeeld waarbij de AI-fabriek zou kunnen helpen is het versnellen van maatwerk binnen de zorg. Volgens Scheerder is het 3D-lab in het UMCG daar een goed voorbeeld van: “In het lab worden implantaten gemaakt, maar deze zijn voor ieder persoon anders. Dit vereist veel tijd en een AI-model kan hierin versnellend werken.”
Minder administratie, meer tijd voor patiënten
De zorgsector staat voor grote uitdagingen met de hoge werkdruk door personeelstekorten. Daarnaast wordt de zorg steeds complexer. Door routinetaken te automatiseren en complexe analyses te ondersteunen, kan AI de zorgprofessionals ontlasten.
Volgens Scheerder wordt in de beginfase getest hoe waardevol deze nieuwe ontwikkeling zijn. Werkdrukverlichting is hier een groot onderdeel van. Dit geeft artsen en verpleegkundigen meer tijd voor direct patiëntcontact. “Zorgprofessionals zijn een schaars goed en het water staat hun tot aan de lippen. We moeten toewerken naar een situatie waarbij AI helpt dat professionals niet op honderdtwintig procent werken, maar op honderd”, aldus Scheerder.
Een ander belangrijk aandachtsgebied is het verminderen van administratieve lasten. Internisten spenderen volgens Scheerder gemiddeld veertig procent van hun tijd aaneen groot deel van hun tijd aan administratieve en logistieke planning. AI kan helpen bij het automatisch samenvatten van consulten, het verwerken van dossiers en het plannen van de zorg.
Een praktijkvoorbeeld binnen het UMCG hiervan is de pilot ‘spraakgestuurd rapporteren’ die is uitgevoerd. Hierbij is een hulpmiddel gebruikt dat meeluistert met een gesprek tussen patiënt en arts en dit gesprek vastlegt en samenvat. Het effect hiervan is volledige aandacht vanuit de zorgprofessional voor de patiënt.
Privacy en ethiek als randvoorwaarden
De verzameling van de grote datasets, die nodig is voor maken van modellen om de zorg te verbeteren, gaat niet vanzelf volgens Scheerder Het gaat hierbij om gevoelige data, vaak medische dossiers. Om deze dossiers te delen in een dataset moeten patiënten eerst toestemming geven.
Daarnaast zijn onderzoekers en AI-specialisten nodig, die de datasets op een juiste manier kunnen verwerken en verantwoordelijk zijn voor de modelontwikkeling van deze technieken. “De tijd die nodig is om onderzoekers te vinden en consent te krijgen om de data bij de AI-fabriek te verwerken is een grote uitdaging”, zegt Scheerder.
Bij de pilot ‘spraakgestuurd rapporteren’ zaten, net als bij elke andere privacygevoelige handeling in de zorg, randvoorwaarden verbonden aan het bewaren van gegevens. De spraakopnames zijn alleen gebruikt om verslag te doen van het consult, waarna deze automatisch worden verwijderd. Het verslag komt, zoals gebruikelijk, in het medisch dossier van de patiënt terecht. Het UMCG benadrukt dat privacy binnen de zorgsector centraal staat bij alle AI-toepassingen.
‘De AI-fabriek uitgelegd’ is een vierdelige artikelserie over de nieuwe AI-fabriek die komt in Groningen. In deze serie wordt uitgelegd wat een AI-fabriek precies is en wat de komst betekent voor de stad. Wat brengt een AI-fabriek de Groninger? Hoe kan de fabriek helpen in de landbouw? En zorgt de komst van de supercomputer voor nieuwe innovaties binnen de zorg?
