Artsen in ons land willen graag medicatie voorschrijven die het milieu zo min mogelijk belast, maar het ontbreekt hun aan kennis, informatie en richtlijnen om dat in de praktijk te doen. Dat blijkt uit een landelijk onderzoek onder 440 zorgverleners, geleid door het Universitair Medisch Centrum Groningen (UMCG).
Medicijnen zijn essentieel voor de volksgezondheid, maar hebben een grote impact op het milieu. Jaarlijks belandt ruim 500.000 kilo aan medicijnresten in het riool via urine, ontlasting of doorgespoelde medicatie. Omdat waterzuiveringsinstallaties deze stoffen niet volledig kunnen filteren, komt zo’n 190.000 kilo direct terecht in meren, rivieren en sloten.
Onderzoekers Job van Boven en Sophie Veenstra van het UMCG zien dat de aandacht voor zogeheten planetary prescribing onder artsen groeit. “Daarbij kijken dokters niet alleen naar de effectiviteit en veiligheid van een middel, maar ook naar de gevolgen voor het milieu”, licht Van Boven toe. “Het uitgangspunt is dat duurzaamheid onderdeel wordt van de behandelkeuze, zonder dat de zorgkwaliteit eronder lijdt. Voor tientallen middelen zijn er alternatieven die even veilig en effectief zijn, maar veel minder belastend voor de natuur.”
Grote bereidheid, maar gebrek aan kennis
De bereidheid onder zorgverleners om duurzamer te werken is met 94 procent bijzonder hoog. Liefst 97 procent geeft aan te willen overstappen op een milieuvriendelijker alternatief als dat even goed werkt.
Toch stuiten artsen in de praktijk op belemmeringen, verduidelijkt Veenstra: “Dat een huidgel minder duurzaam is dan een tablet omdat het wegspoelt onder de douche, weten de meeste artsen wel. Maar tweederde van de deelnemers heeft geen idee of een medicijn bijvoorbeeld pfas bevat. Ook weet bijna niemand waar betrouwbare informatie over milieubelasting te vinden is.” Daarnaast noemt zestig procent het ontbreken van duidelijke richtlijnen als obstakel.
Oproep tot landelijke richtlijnen en sturing
Om duurzaam voorschrijven mogelijk te maken, pleit Van Boven voor gerichte scholing en het opnemen van milieuinformatie in medische richtlijnen. “Die informatie moet direct zichtbaar worden in elektronische voorschrijfsystemen. Zo kunnen zorgverleners duurzaamheid meewegen zonder dat het een extra administratieve stap wordt.”
Daarnaast is er volgens de UMCG-onderzoeker actie nodig op nationaal en Europees niveau, bijvoorbeeld bij de toelating van nieuwe geneesmiddelen en transparantie in de hele productieketen. Ook wijst hij naar de zorgverzekeraars: “Zij moeten niet meer uitsluitend sturen op de laagste prijs, maar duurzaamheid als criterium meenemen bij vergoedingen.”
