Het UMCG heeft belangrijke stappen gezet in het onderzoek naar Acute Myeloïde Leukemie, een agressieve vorm van bloedkanker waar momenteel nog maar weinig patiënten van genezen. Het onderzoek was mogelijk dankzij geld dat Maarten van der Weijden in 2018 ophaalde met het zwemmen van de Elfstedentocht. Daarover schrijft het ziekenhuis op zijn website.
Van der Weijden begon in augustus 2018 aan de poging. Na ongeveer 163 kilometer moest hij door uitputting en gezondheidsproblemen de tocht staken. Desalniettemin haalde hij miljoenen euro’s op om onderzoek te kunnen doen naar kanker. Ruim een half miljoen ging naar het UMCG. Dat geld werd gebruikt voor onderzoek naar AML. Het behandelen van deze vorm van leukemie is uiterst ingewikkeld doordat de ziekte bij iedere patiënt anders is. Het ontstaat door foutjes in het DNA, waarbij inmiddels zo’n 200 verschillende mutaties bekend zijn. Omdat elke patiënt een unieke combinatie van deze foutjes heeft, werkt één standaardbehandeling simpelweg niet voor iedereen.
Nabootsen in laboratorium
Onder leiding van hoogleraar Jan Jacob Schuringa heeft het UMCG-onderzoeksteam dankzij de zwemactie belangrijke stappen gezet. Met een speciale techniek wisten de onderzoekers gezonde bloedstamcellen zo aan te passen dat het ontstaan van leukemie stap voor stap kon worden nagebootst in het laboratorium. Hierdoor werd voor het eerst precies duidelijk welke processen in de cel verstoord raken.
Daarnaast brachten de onderzoekers ruim vijftig unieke eiwitten in kaart die alleen aan de buitenkant van kankercellen zitten en niet op gezonde cellen voorkomen. Deze eiwitten dienen als een herkenningspunt. Hiermee kunnen artsen na een behandeling heel nauwkeurig controleren of er nog zieke cellen zijn achtergebleven.
Al deze kennis vormt de basis voor gerichte therapieën. In plaats van een zware chemokuur die ook gezonde cellen aantast, kunnen medicijnen in de toekomst heel specifiek aangrijpen op de kankercel zelf. Naast de financiële steun benadrukt het UMCG ook het maatschappelijke belang van de actie: het geeft het nodige inzicht in hoe onmisbaar fundamenteel onderzoek is voor het ontwikkelen van betere behandelingen.
Elfstedentocht
In 2019 zwom Van der Weijden opnieuw de Elfstedentocht, die hij toen wel wist te voltooien. De afgelopen dagen probeerde Van der Weijden de 22-stedentocht te volbrengen: een zwemtocht van 270 kilometer om geld op te halen voor het Prinses Máxima Centrum voor onderzoek naar de directe en late gevolgen van kinderkanker. Van der Weijden herstelde zelf volledig van kanker en deed al meerdere extreme zwemacties om aandacht te vragen voor de ziekte. Vrijdag moest hij de zwemtocht definitief staken. Een paar dagen geleden werd hij ziek. Ondanks een rustpauze is hij niet beter geworden waardoor hij nu definitief heeft op moeten geven.
