Een meerderheid van de gemeenteraad lijkt in te gaan stemmen met de verhuizing van de dagopvang van het Leger des Heils naar de Nieuwe Boteringestraat. Dat bleek woensdagavond tijdens een emotioneel en bij tijden verhit debat in de gemeenteraad.
Jahir Scoop van PRO legde tijdens het debat uit dat een raadslid nooit over één nacht ijs gaat: “Als raadslid moet ik een afweging maken waarbij je alle geluiden tot je neemt. De afgelopen periode heb ik gelezen over de misconcepties over deze doelgroep. Maar de mensen die van deze opvang gebruikmaken, dat zijn bijvoorbeeld ook economische daklozen of seizoensarbeiders die hun werk verliezen. Het is een afweging waarbij aan de ene kant bewoners in de wijk zich veilig moeten kunnen voelen, maar aan de andere kant deze doelgroep ook de ruimte krijgt. Op dit moment is de opvanglocatie aan de Spilsluizen te krap. Door die beperkte ruimte gaan mensen vaker naar buiten om ontprikkeld te raken. Het college heeft gezocht naar andere locaties. De plek aan de Nieuwe Boteringestraat is niet de beste plek, maar het is wel wat we hebben.”
Scoop stelde later in zijn betoog voor om in het nieuwe pand een koffieruimte te realiseren, zodat er ontmoeting kan plaatsvinden tussen gebruikers van de opvang en inwoners. Vanaf de publieke tribune werd daar honend op gereageerd. De voorzitter moest tijdens de vergadering diverse keren ingrijpen en aangeven dat het niet de bedoeling is dat dit gebeurt. Jalt de Haan van het CDA vond de verharding in het debat niet prettig: “In Groningen zijn we hard op de inhoud en zacht op de relatie. Het helpt niet als inwoners borden gaan plaatsen waarbij ze het grasveld rond de Nieuwe Kerk vernoemen naar de wethouder. Politici wegen de belangen; ze zien de zorgen. Maar aan de andere kant: geen besluit nemen is in deze ook onverstandig bestuur.”
“Trap er niet in”
Het debat, dat negentig minuten zou duren maar uiteindelijk zestig minuten uitliep, begon met de inbreng van tien insprekers die gebruikmaakten van hun inspraakrecht. “Trap er niet in; het echte verhaal is heel anders”, waarschuwde Hanneke Heun. “Het college heeft er heel veel belang bij om dit plan erdoor te drukken. Waarom is dat? Terwijl we het over een plan hebben waarbij er alleen maar argumenten tegen zijn. We hebben het over zwaar psychische en verslaafde mensen die in onze woonwijk dagopvang gaan krijgen. Dat brengt alleen maar ellende. Het Leger des Heils kan de zorg niet aan; op de Spilsluizen staan mensen buiten drugs te kopen en kunnen ze niet naar binnen omdat er een gevaarlijkheidsrisico is. Zelfs de politie waarschuwt voor onveilige situaties.”
Heun vervolgde: “Ondertussen maken het college en het Leger des Heils ons wijs dat we deze mensen in de steek laten als we hen niet omarmen. In een recent mediaoptreden beschreef de wethouder de opvanglocatie als een rustplek, waarbij een kop koffie en een goed gesprek mogelijk zijn. Woorden die elke keer opnieuw uit de hoek worden getoverd. Terwijl landelijk de noodklok wordt geluid over de capaciteit in dergelijke opvanglocaties, geweldsincidenten er aan de orde van de dag zijn en medewerkers zelf bedreigd worden. Dat wordt hier allemaal gecamoufleerd. Wie wel eens langs de Spilsluizen loopt, weet wat ik bedoel. Waarom dan toch geloven in dit soort prietpraat?”
Omwonende Haije Stigter sloot zich daarbij aan: “Tijdens een inspraakbijeenkomst in de Nieuwe Kerk zei de wethouder: ‘Het zal je kind maar zijn dat dakloos is geraakt’. Maar de vraag waar het niet over gaat, is hoe en waar een dergelijke opvang verantwoord mogelijk is. Het vraagt om realiteitszin, draagkracht en veiligheid. Tot op heden ontbreekt er een risico-inventarisatie. De Hortusbuurt is een populaire woonwijk. Noorderzon vindt er plaats. De Nieuwe Kerk is in gebruik als één van de locaties tijdens Eurosonic. En op de Ossenmarkt vindt bijvoorbeeld de kermis plaats. Een opvang in dezelfde buurt betekent drukte op de openbare ruimte. Er wonen bewoners, er is horeca en er zijn ondernemers. De risico’s van een dagopvang op dit geheel zijn onvoldoende meegenomen. Ik vraag hier vanavond om pas op de plaats te maken en om dit project te stoppen vanuit verantwoordelijkheid: compassie vraagt om verstandig bestuur.”
Tekst gaat verder onder de afbeelding:
Angst
Hanne-Rinck Jeltema woont in de Nieuwe Boteringestraat en is in het dagelijks leven werkzaam in het UMCG, waar ze werkt met de doelgroep die wordt opgevangen: “Het is belangrijk dat deze mensen zorg krijgen. Om die reden doneer ik ook aan het Leger des Heils. Maar er is ook een keerzijde. Het zijn deze mensen die verpleegkundigen zowel fysiek als verbaal bedreigen. Het zijn ook deze mensen die ervoor zorgen dat beveiligers naar de verpleegafdeling moeten. De keuze voor deze dagopvanglocatie in onze woonwijk is een gemakzuchtige keuze. Onder tijdsdruk is er gekozen voor een groot pand, terwijl je bij dit soort opvang voor de minste veiligheidsrisico’s moet gaan: deze plek is dat niet. In de politiek heeft men de mond vol over femicide. In een woonwijk waar kinderen en studenten wonen, waar portieken en hofjes zijn, is de opvang van deze doelgroep op deze plek een onverstandige combinatie. Er is ook te weinig aandacht voor de langetermijngevolgen: gezinnen zullen de woonwijk verlaten. Laat ons behoeden voor foutieve beslissingen.”
Elles van der Heiden vertelde dat ze al 46 jaar in de buurt woont: “Het idee dat wat er nu aan de Spilsluizen gebeurt straks bij mij voor de deur gebeurt, dat beangstigt mij. Ik denk er al over na welke route ik straks moet gaan lopen om boodschappen te halen.” Een inwoner die niet met naam genoemd wil worden, vertelde dat het college een onveilige situatie creëert. “Het gevolg is dat kinderen straks niet meer buiten kunnen spelen, ouderen achter hekken in de hofjes vertoeven, vrouwen op zomerdagen niet meer kunnen zonnen en wijkbewoners de gordijnen dicht houden. Omwonenden hebben zelf een risicoanalyse uitgevoerd: het is onverantwoord, ongeschikt en niet beheersbaar.” Daarbij werd onder andere verwezen naar een situatie op de Spilsluizen waarbij recent een bewoner vijftig keer melding heeft gedaan van een onveilige situatie.
Floor Velthuis voegde toe: “We wonen in een mooie woonwijk: de buren kennen elkaar; er wordt naar elkaar omgekeken. Studenten, senioren en werkenden wonen door elkaar heen. We zijn geen vaag verlengstuk van de binnenstad: het is een woonwijk die om elkaar geeft. Als je dit in welke andere woonwijk zou plaatsen, zou het volstrekt ongeloofwaardig zijn. De leefbaarheid wordt aangetast, de opvang trekt dealers aan en er zal in de openbare ruimte meer drugs- en alcoholgebruik plaatsvinden.” Leontine Wagter: “Als deze opvang er komt, dan ga ik verhuizen.” Op een vraag van één van de raadsleden of dat niet een heel groot offer is, zei Wagter: “Dat is het ook. Tijdens mijn jeugd ben ik vaak verhuisd. Sinds oktober 2004 woon ik op deze plek. Ik heb nog nooit zo mooi gewoond. Dus ja, een groot offer,” zei Wagter met tranen in de ogen terwijl ze naar haar zitplaats liep.
Leger des Heils
Marc Stallinga sprak namens het Leger des Heils, maar ook namens de mensen die niet aanwezig konden zijn: “Voor hen is de dagopvang erg belangrijk omdat zij er met grote nood en op een dieptepunt in hun leven een plek vinden. Door samen met ze op te trekken en te kijken hoe ze mee kunnen doen in een samenleving die niet altijd op hen zit te wachten. Voor hen is de opvang niet zomaar een gebouw, maar een plek waar ze rust kunnen ervaren, waar iemand hen zit en waar er geen oordeel is en een kop koffie en een luisterend oor het verschil kunnen maken. Voor deze mensen is de dagopvang een onmisbare schakel, geen eindstation maar een beginpunt.” Volgens Stallinga is de ruimte aan de Spilsluizen te krap, waardoor er niet het verschil kan worden gemaakt. De Boteringestraat biedt wel de mogelijkheid om mensen in een rustige, ruime en veilige omgeving te verwelkomen: “Met volop ruimte voor ketenpartners en hulpverleners.”
Stallinga zegt niet aan de zorgen van omwonenden voorbij te willen gaan: “Vanuit een goede burenrelatie trekken wij graag samen met hen op door te denken in oplossingen.”
Politiek verzet
Verschillende partijen waren tijdens het debat duidelijk: de opvang moet niet op deze plek komen. Leendert van der Laan van Partij voor het Noorden: “Het is onverantwoordelijk en roekeloos. Het plaatsen van een dagopvang in deze woonwijk is als het plaatsen van een bom en hopen dat het allemaal goed gaat.” Van der Laan pleitte voor kleinschalige zorglocaties: “Een grootschalige locatie als deze werkt als een snoeplocatie waarbij er op elke hoek drugs te koop is.” De SP vroeg Van der Laan hoe kleinschalige locaties gerealiseerd kunnen worden: “Het college vraagt 4,2 miljoen euro om het pand geschikt te maken voor opvang. Voor dat bedrag kun je heel wat huizen bouwen waarmee je kleinschalige opvang kunt aanbieden.”
Van der Laan stelde verder: “Wekelijks bereiken ons signalen van overlast op de huidige locatie aan de Spilsluizen. Omwonenden die het 0900-nummer van de politie bellen, moeten vaak meerdere minuten wachten voordat ze te woord worden gestaan. Als dat lukt, is het maar afwachten of er actie wordt ondernomen. En dan de participatie. Dit pand is in handen van de gemeente: daar moest en daar zou het gaan gebeuren. Participatie was eenrichtingsverkeer. Het college dicteert de spelregels en bepaalt zelf welke vragen wel en niet beantwoord worden. De participatie is failliet.”
Yaneth Menger (Stadspartij 100% voor Groningen) wilde het niet eens hebben over de mogelijkheid om opvang op deze plek te realiseren vanwege het voorafgaande traject: “Welke participatiestappen zijn doorlopen? Is er gekeken naar de impact op de buurt? Waarom is er voor deze locatie gekozen? De volgorde deugt niet. Toch is er 4,2 miljoen euro mee gemoeid. Wij kunnen hier niet mee instemmen.” Het leidt tot een scherpe vraag van Peter Rebergen van de ChristenUnie: “De locatie aan de Spilsluizen gaat sluiten. Het contract op deze plek loopt af. Wat zegt u tegen deze mensen?” Menger: “Wij willen weten waarom déze locatie? Er zijn door het college ook andere locaties onderzocht. Waarom waren die niet goed? Dat weten we niet. Terwijl het wel gaat om een investering van heel veel gemeenschapsgeld.”
Tekst gaat verder onder de foto:
“Het is geen bedrijventerrein of zorgcampus”
De verhalen raken Kelly Blauw van de PVV: “Ik was een jaar of 23 toen ik in de stad kwam wonen. In de Tuinstraat, vlakbij de methadonpost. De nachten daar waren nooit fijn. In die tijd is mijn fiets daar ontelbaar vaak gestolen. Inmiddels woon ik daar allang niet meer. Tegenwoordig heb ik een dochter die 17 jaar oud is. Ik krijg het benauwd als ik mij ga verplaatsen in wat de bewoners in de Hortusbuurt voor de kiezen gaan krijgen. De Nieuwe Boteringestraat is geen bedrijventerrein of zorgcampus: het is een woonwijk. Dit is niet de meest geschikte plek voor de mensen die we hier op willen vangen.” Hans de Waard van de SP vraagt daarop: “Zegt u dat we deze mensen maar weg moeten stoppen op een bedrijventerrein?” Blauw: “Mijn voorstel is om te kijken naar het Finse model: kleinschalige locaties waarbij mensen dag en nacht begeleiding krijgen.”
Ook Rik Heiner van de VVD is kritisch: “Het is niet de eerste keer dat participatie niet op de juiste manier wordt toegepast. Er wordt gezegd dat dit de enige plek is om daklozen op te vangen. Maar daarbij gaat het om de eisen die gesteld worden aan het gebouw. Iedereen is bekend met de overlast op de Spilsluizen. Waarom kiezen we niet voor een locatie die op grotere afstand van de binnenstad ligt, waardoor er minder overlast is?” Jalt de Haan van het CDA interrumpeert: “Welke locatie?” Heiner: “Je kunt kiezen voor verschillende kleinere locaties waardoor de overlast zich over een groter gebied verspreidt.” Linda Wijnalda van Partij voor de Dieren brengt daar tegenin: “Een dergelijke opvang moet rond de binnenstad gerealiseerd worden, omdat anders de doelgroep er niet arriveert.” Heiner reageert: “Het is de balans. Dat je zoiets niet in Ten Boer kunt plaatsen, dat snap ik. Maar je moet zoeken naar een balans en niet naar een plek midden in een woonwijk. Daarnaast vraagt mijn fractie hoe het qua participatie opnieuw zo mis heeft kunnen gaan. Waarom praat de buurt alleen nog via advocaten met het college?”
Noodzaak van opvang
Andere partijen noemen de keuze ook lastig, maar wegen op een andere manier. Peter Rebergen van de ChristenUnie: “Het gaat om een ingrijpend besluit voor zowel de buurt als voor de mensen die gebruikmaken van de opvang. We hebben de zorgen van bewoners gehoord. Zorgen als rondhangen, drugsgebruik en verloedering die wij ons goed voor kunnen stellen. Aan de andere kant is de dagopvang een onmisbaar onderdeel. Er is een onderzoek geweest naar verschillende locaties. De Boteringestraat is de beste locatie. Wat mijn fractie betreft, is er daarom geen discussie nodig over de noodzaak of de locatie.”
Hans de Waard van de SP laat een geluid horen dat meer partijen ter berde brengen: eigenlijk zou dagopvang helemaal niet nodig moeten zijn. “Bij dit onderwerp komen heel veel thema’s samen. Dakloosheid, de wooncrisis, de zorg die vastloopt en de ongelijkheid. Want waar gaat het over? Het gaat over mensen die het zelf niet meer kunnen redden. Het gaat over een groeiende groep mensen die niet meer mee kan komen in de huidige maatschappij. Het neoliberalisme is daar voor een groot deel de oorzaak van. Mijn partij vecht voor het bestrijden van armoede en om betaalbaar te kunnen wonen. Maar hoe graag mijn partij ook wil, het lukt ons op dit moment niet om die problemen op te lossen. Ondertussen hebben we wel een plicht om mensen bij te staan die hulp nodig hebben.”
Ook de Partij voor de Dieren denkt dat de Boteringestraat de juiste plek is. Linda Wijnalda: “Mededogen is één van de basisbeginselen waar mijn partij voor staat: dat er genoeg opvangplekken zijn. Het is belangrijk dat we deze mensen een plek bieden waar ze een kop koffie kunnen drinken, waardoor ze verder kunnen komen. En ja, het heeft impact in de wijk. Inwoners zullen geconfronteerd worden met dakloosheid in hun omgeving. Om de veiligheidsrisico’s te beperken, lijkt het ons goed dat er een integraal veiligheidsplan gaat komen als voorwaarde voor de verhuizing.”
Verduurzaming
Robin Twickler van VOLT: “Het is oprecht jammer dat de mensen om wie het hier vanavond gaat, de weg naar de publieke tribune niet hebben weten te vinden. Het plaatsen van te veel mensen op te weinig vierkante meters, zoals nu aan de Spilsluizen gebeurt, zorgt voor frictie. Er is nu een grotere vervangende locatie gevonden. Een bedrag van 4,2 miljoen euro is nodig om het gebouw te verduurzamen en te verbouwen. Alle voorstellen die gericht zijn op verduurzaming kunnen op onze steun rekenen. De verbouwing moet echter wel toekomstgericht zijn.”
Wieke van Heteren van Student & Stad: “Groningen moet een plek zijn voor iedereen. Dat door ruimtegebrek de locatie aan de Spilsluizen verlaten wordt, dat begrijpen we. De Boteringestraat is een verbetering. Wel denken wij dat het college deze verhuizing heeft onderschat. Dingen hadden beter gekund. Zo was het onduidelijk waar wijkbewoners wel en niet over mee konden praten. Dit voorstel dat er nu ligt is in ieder geval veel sterker dan wat er eerst lag. Ook het gebruikmaken van de nieuwe route (participatietraject, red.) om samen met de buurt tot afspraken te komen, is de juiste richting. We zijn er nog niet, maar dit is een stap in de juiste richting.”
Reactie wethouders
Wethouder Inge Jongman (ChristenUnie) van Zorg geeft aan het einde van de vergadering aan dat voor haar duidelijk is geworden dat er twee punten spelen: “Voor de maatschappelijke en complexe opgave kunnen we onze ogen niet sluiten. Het is belangrijk dat we zorg bieden aan deze inwoners. Maar het andere is ook waar: de zorgen van bewoners, daar moeten we ook oog voor hebben.” Voor Jongman is duidelijk dat de dagopvang een nieuwe plek nodig heeft. Volgens haar is de participatie daarbij op een goede manier doorlopen: “We hebben de participatieverordening gevolgd. Precies volgens de richtlijn. Dat er een gerechtelijke uitspraak aan te pas kwam, had niets te maken met de manier van participeren, maar met de tijd die er onvoldoende was om erop te reageren. Dit hebben we hersteld. Ook de komende tijd blijft er alle ruimte voor participatie. Met omwonenden willen we gaan bekijken hoe we deze opvang kunnen inbedden.”
Jongman kreeg tijdens het debat het verwijt niet open te staan voor gesprekken. Zo zou ze een uitnodiging om in gesprek te gaan door hebben verwezen naar een andere afdeling: “Het is heel snel juridisch geworden. En dat betreur ik. Ik heb in een kamer in de wijk gezeten om met bewoners in gesprek te gaan. Ik houd van het goede gesprek. Maar mensen wilden niet met mij in gesprek gaan. Er zijn dreigementen geuit, waarbij er bijvoorbeeld gezegd is naar de pers te zullen gaan stappen. Nogmaals, het is heel jammer dat het juridisch is geworden.” Een voorstel van de VVD om het gras rond de Nieuwe Kerk tot verboden gebied te verklaren bij ernstige overlast zal door de wethouder onderzocht worden of bestuurlijke maatregelen hierin opgelegd kunnen worden.
De wethouder richt zich ook specifiek tot Menger van de Stadspartij: “Het hele jaar door krijg ik van u appjes dat ik goed voor de daklozen moet zorgen. Nu maken wij een keuze en komt u met deze reactie. Dat stelt mij teleur.” Menger reageert daarop verontwaardigd: “Ik ben ook teleurgesteld in u. Mijn betoog ging over het stuk participatie dat in onze ogen niet goed is gegaan. Het college heeft hier haar eigen ideeën bij. Vlak voor de start van dit debat krijgen wij nog brieven van inwoners en experts die wij niet goed hebben kunnen toetsen. Daar zeg ik iets over. Daarom kan ik op dit moment niet achter dit voorstel staan. Het heeft niks te maken met de doelgroep. Dus ga dit niet op een andere manier bij mij terugleggen.” Jongman maakt daarop excuses en zegt dat ze het raadsbreed had bedoeld.
Wethouder Rik van Niejenhuis (PRO) van Wonen: “Er wordt gezegd dat het college de regels rond participatie dicteert: dat is niet zo. De raad beslist. Het idee van de VVD om te gaan voor veel meer kleine locaties zou heel ingewikkeld zijn. We hebben een acuut probleem op de Spilsluizen. Ga je die opvang op meerdere plekken verspreiden, dan heb je de problemen en de zorgen die vanavond naar voren komen op veel meer plekken. Daarnaast: als de afstand te groot wordt, dan bereiken daklozen de opvang niet meer.”
Hoewel in grote lijnen duidelijk is hoe er binnenkort gestemd gaat worden, geven verschillende partijen niet op. Partij voor het Noorden, Stadspartij 100% voor Groningen en de VVD hebben aangekondigd moties te zullen gaan indienen.
