Grafisch Museum GRID moet zo snel mogelijk een dak boven het hoofd krijgen. Dat vindt de volledige gemeenteraad. Toch wordt een oproep tot extra urgentie op dit moment niet gesteund, omdat de wethouder stelt al het mogelijke te doen en er in de binnenstad een groot gebrek aan ruimte is.
“Twee jaar geleden kregen we van de Kunstraad een mooie beoordeling”, vertelt algemeen directeur Bart Breman van het GRID. “Het onderscheidende karakter van ons museum en het aanschouwelijk maken van de grafische sector werd geroemd. Op dat moment waren we echter al anderhalf jaar dakloos. Momenteel werken we vanuit een antikraakpand. Toch is het ons gelukt om de afgelopen jaren vier verschillende exposities op te tuigen en via onderwijsprogramma’s vijftien verschillende scholen te bezoeken. Ook stonden we op meerdere festivals en leiden we momenteel twee mensen op. Dat hebben we bereikt ondanks 3,5 jaar tegenwind. Wat zouden we wel niet kunnen bereiken met de wind in de rug? Eerlijk is eerlijk: de rek is er nu uit. Zonder eigen locatie is het bedrijfsmatig en operationeel bijna niet vol te houden.”
Breman legt uit dat de hoop was gevestigd op het Niemeyer-pand: “Er is echter anders besloten. Maar waar kunnen we nu wél terecht? We staan voor veel open, want wij willen bestaan en vooruit; GRID doet ertoe. Met onze drie bestuursleden werken we momenteel aan een hernieuwde koers, waarbij we ons als museum meer gaan toeleggen op de geschiedenis van de mediacultuur. Woorden en beelden die via de media verspreid worden, zijn immers belangrijker dan ooit.”
Eisenpakket en stabiliteit
Het onderwerp was op de agenda gezet door de fractie van Partij voor het Noorden. Leendert van der Laan vroeg Breman naar de specifieke eisen: “Wat zoekt u precies?” Breman: “Vooral rust en stabiliteit. We hebben een plek nodig van waaruit we goed kunnen werken. Het pand moet een galeriefunctie hebben, maar ook ruimte bieden voor kantoren en het ontvangen van schoolklassen. Het is lastig daar direct een exact aantal vierkante meters aan te verbinden, maar ik denk dat het toekomstige GRID niet zo groot hoeft te zijn als eerder is voorgesteld.”
Wethouder Janette Bosma (Partij voor de Dieren) van Cultuur reageerde positief: “Dit college hecht grote waarde aan cultuur en GRID is daar een mooi voorbeeld van. Het verdient een compliment dat er al ruim drie jaar een succesvol educatieprogramma staat terwijl het museum geen vaste plek heeft. We werken als college goed samen met het museum en ik voelde onlangs in een digitaal overleg heel duidelijk het enthousiasme over de toekomstplannen. Tegelijkertijd is huisvesting in deze tijd niet makkelijk. Het museum heeft een vrij complex programma van eisen en wil graag in het centrum zitten. Dat is lastig, zeker omdat er momenteel tal van huisvestingsvraagstukken spelen.”
Strijd om de ruimte
Van der Laan (PvhN) ziet echter kansen als de gemeente meer gas geeft: “Ruimte in de stad is kostbaar, maar onze gemeente heeft grote behoefte aan culturele trekkers. Moet dat pal in het centrum? Misschien is een plek vlakbij het centrum ook een optie.” Ronan van Langen (Partij voor de Dieren) vroeg daarop of een expliciete roep om haast zou helpen, maar daarover verschilde de raad van mening. Waar Van der Laan gelooft dat de molens gaan draaien zodra de raad urgentie uitspreekt, wees Jalt de Haan (CDA) op de harde realiteit van de ‘strijd om de ruimte’. “Ten koste van wat gaat het dan? De Partij voor het Noorden heeft niet het totale plaatje voor ogen.”
Dit dilemma tussen goede bedoelingen en praktische beperkingen liep als een rode draad door het debat. Ronan van Langen omschreef GRID treffend als een “dakloos museum op wielen dat onvermoeibaar doorgaat”, en noemde het museum de beleefbare kijkdoos van de geschiedenis. Toen Van der Laan een vraag stelde over het mislopen van een plek voor GRID in de Niemeyer-fabriek was Van Langen duidelijk: “de raad stelt de kaders voor culturele ruimte vast, maar de uitvoering wordt aan experts overgelaten.”
Duidelijkheid
Andere partijen, zoals PRO en het CDA, waarschuwden voor het stellen van loze deadlines. Jeffry van Hoorn (PRO): “Er is in deze raad geen tekort aan urgentie, maar in onze gemeente is er een tekort aan locaties. Een deadline gaat geen wezenlijk verschil maken om dit probleem op te lossen.” Wel hoopte Van Hoorn dat een soepeler eisenpakket van GRID de zoektocht zou vergemakkelijken. Die roep om realisme klonk ook bij de VVD. Lisa Middelbos hamerde vooral op duidelijkheid voor de culturele partners: “Zij moeten weten waar ze aan toe zijn. Welke locaties zijn er tot nu toe onderzocht en welke criteria worden er precies gehanteerd?”
Deze vraag van de VVD naar overheidsregie lokte een scherpe interruptie uit van Ronan van Langen. Die kende de VVD immers vooral als een partij die gelooft in de markt en vroeg zich hardop af of de VVD het huisvesten van een museum nu ineens als een pure overheidstaak zag. Middelbos gaf daarop toe dat dit in dit specifieke geval “wel een beetje” zo is.
Ondertussen probeerden partijen als VOLT, Student & Stad en D66 het college wel in beweging te krijgen. Robin Twickler (VOLT) vond dat de stappen actiever mochten. Morris Wouters (D66) illustreerde de situatie met een knipoog naar een quizvraag van een voormalig raadslid: “Wat hebben Noordbroek en Groningen gemeen? Dat ze samen slechts vier operationele musea in hun gemeente hebben.” Voor D66 is het een duidelijke ambitie om dat aantal in Groningen uit te breiden, waarbij de huisvesting van GRID een essentiële toevoeging zou zijn. “Dat Niemeyer geen plek biedt, snappen we, maar dat moet geen eindpunt zijn; het moet juist het beginpunt van de zoektocht zijn,” aldus Wouters.
Deze ambitie riep vragen op bij Jalt de Haan (CDA): “Iedereen in deze zaal deelt die ambitie, maar het blijft een strijd om ruimte. Wat wil D66 dan concreet anders doen?” Wouters erkende dat het een ingewikkelde vraag is, maar bleef erbij dat de raad gezamenlijk de ambitie moet uitspreken om die eerste stap naar een oplossing te zetten. Wieke van Heteren (Student & Stad) benadrukte echter dat de schaarste niet ‘1, 2, 3’ is opgelost.
Toekomstperspectief
Wethouder Bosma sloot het debat af door de positieve grondhouding van de raad te prijzen: “Het is positief als raadsleden zich uitspreken over cultuur. Dat is geen vanzelfsprekendheid, maar wel een mooie gewoonte in deze gemeente.” Ze benadrukte dat de gemeente al langdurig in overleg is met GRID en dat de nieuwe koers van het museum, weg van de puur grafische techniek en meer richting mediacultuur, nieuwe deuren kan openen. “Dat kan leiden tot een ander programma van eisen, wat zomaar eens het ‘duwtje’ kan zijn waar D66 naar zoekt.”
Over de eerdere afwijzing van het Niemeyer-pand was de wethouder tegenover de VVD helder: “GRID past simpelweg niet binnen het dynamische concept dat voor de Niemeyer-fabriek voor ogen staat.” Bosma herhaalde dat het uitspreken van ‘extra urgentie’ door de raad geen verschil zal maken in de voortvarendheid van het college. “Wij voelen die urgentie al en blijven het gesprek met GRID voeren om tot een oplossing te komen.”
Hoewel er direct geen moties werden ingediend, hield de Partij voor het Noorden een slag om de arm: als het museum later dit jaar vier jaar dakloos is, overweegt de fractie alsnog met een ‘motie vreemd’ te komen om de druk op de ketel te maximaliseren.
