Verkenner Ineke van Gent kan officieel aan de slag met de vorming van een nieuwe coalitie in de gemeente Groningen. Woensdagavond stemde de kersverse gemeenteraad, direct na de installatie van 45 raadsleden, in met een uitgebreide opdracht voor de verkenner om te zoeken naar een stabiele samenwerking.
Na het ontslag van de oude gemeenteraad op dinsdagavond, vond woensdag de beëdiging plaats van de nieuwe raad. In totaal legden 45 raadsleden de eed of de belofte af, waaronder 22 nieuwkomers in de raadszaal. “Vanavond is een bijzonder moment”, sprak burgemeester Roelien Kamminga (VVD) de aanwezigen toe. “We staan aan het begin van een nieuwe termijn van vier jaar. Ik zie vertrouwde gezichten, maar ik zie ook veel nieuwe mensen. Bijna de helft zat hier niet eerder; ik denk dat het een mooie samenstelling is waarmee we de komende vier jaar aan de slag kunnen.”
Groningse democratie
Voor de installatie was er veel belangstelling van familie en vrienden die de bijzondere vergadering bijwoonden. Volgens de burgemeester is de raadszaal dé plek om de toekomst van de gemeente vorm te geven. “Het Stadhuis is een bijzondere plek: het is de locatie waar veel inwoners trouwen of waar ze onlangs hun stem uitbrachten. Het gebouw is een ankerpunt in de stad. Het heeft een link naar het verleden, maar staat tegelijkertijd aan de basis voor ideeën die in de toekomst gevormd gaan worden. Het is het hart van de Groningse democratie.”
Kamminga benadrukte dat de raadsleden er zijn voor iedereen: “Ook voor diegenen die niet naar het stembureau zijn gegaan of nog niet mochten stemmen. De komende jaren gaan we beslissingen nemen die alle inwoners aangaan. Soms zijn die makkelijk, maar vaker zijn ze ingewikkeld.” Ze wees daarbij op de groei naar mogelijk 300.000 inwoners. “Hoe gaan we ervoor zorgen dat iedereen hier fijn kan wonen? Hoe zorgen we dat de gemeente goed bereikbaar blijft en dat je ’s nachts en overdag veilig over straat kunt, of je nu man of vrouw bent? En hoe borgen we de eigenheid van onze dorpen?”
Raketgeleerden
De uitdagingen zijn volgens de burgemeester fors door de ingewikkelde internationale context, klimaatverandering en conflicten. “Je hoeft geen raketgeleerde te zijn om te begrijpen welke uitdagingen op ons afkomen, maar je moet zo langzamerhand wel een raketgeleerde zijn om alle problemen op te kunnen lossen.” Ze riep op tot actie: “De relaties houden we goed: het hoofd koel, het hart warm. Als raad kunnen we het verschil maken, maar moeilijke keuzes gaan niet makkelijker worden.”
Opdracht voor verkenner
Na de installatie stemde de raad in met de opdracht voor verkenner Ineke van Gent. Van Gent, momenteel bestuurder van het Instituut Mijnbouwschade Groningen (IMG) en oud-burgemeester van Schiermonnikoog, is een bekende in het proces; in 2018 begeleidde zij ook de formatie na de herindeling. Vorige week vond er op het Stadhuis een duidingsgesprek plaats waarbij de partijen opdrachten konden meegeven aan de verkenner. Deze zijn door PRO (GroenLinks-PvdA) geïnventariseerd en verwerkt in een opdracht.
De belangrijkste standpunten zijn dat de verkenner op zoek moet gaan naar een coalitie die zowel getalsmatig als inhoudelijk stabiel is, met een vergaande bereidheid tot onderlinge samenwerking. Ook moet onderzocht worden hoe een coalitie, ondanks moeilijke financiële omstandigheden, verder kan werken aan een duurzame, sociale en inclusieve toekomst. Ook moet geïnventariseerd worden hoe inwoners een plek krijgen in het formatieproces en hoe de relatie tussen overheid en inwoners versterkt kan worden, met name in wijken en dorpen waar de opkomst laag was. De belangrijkste punten uit de opdracht zijn: aandacht besteden aan de thema’s uit het duidingsdebat zoals de wooncrisis, de samenhang tussen groene en sociale opgaven, het tegengaan van ongelijkheid en tweedeling, betrokkenheid van inwoners en verbinding in tijden van polarisatie.
Verkenner
Van Gent gaat de komende tijd de verschillende mogelijke coalities in kaart brengen, waarbij ze de voor- en nadelen van elke combinatie afweegt. Voordat zij haar definitieve advies uitbrengt, organiseert ze een gezamenlijke bijeenkomst met de beoogde partners. Tijdens dit overleg wordt getoetst of er voldoende draagvlak en onderling vertrouwen is om daadwerkelijk met elkaar in zee te gaan. Gedurende het proces zal de verkenner de raad en de inwoners regelmatig op de hoogte houden van de voortgang. Het traject wordt afgerond met een schriftelijk advies en een mondelinge toelichting in een openbare raadsvergadering. De gesprekken met de politieke partijen gaan nog deze week van start.
Bij de gemeenteraadsverkiezingen van twee weken geleden werd PRO met dertien zetels de grootste partij in de gemeente. D66 werd de tweede partij met zes zetels, gevolgd door de VVD die nu vier zetels heeft. De huidige coalitie bestaat uit GroenLinks, PvdA, Partij voor de Dieren, SP en de ChristenUnie. Zij raakten bij de verkiezingen hun meerderheid kwijt.
