De fatbike is niet meer weg te denken uit het Groningse straatbeeld en dat stuit op steeds meer weerstand. Meer dan driekwart van het OOG Panel is voorstander van fatbike-vrije zones in de gemeente.
Wil jij ook meedoen aan het OOG Panel? Meld je dan hier aan.
Het nieuwe kabinet wil gemeenten de mogelijkheid geven om de regels rondom de fatbike aan te scherpen. In Amsterdam is het Vondelpark per 11 mei verboden terrein voor de fatbike en in Enschede geldt een verbod voor het gehele centrum. Als het aan de Groningers ligt, volgt de stad snel. Zo’n 77 procent van het OOG Panel steunt het idee om de fatbike in bepaalde gebieden van de gemeente te verbieden.
”Heb er elke dag bijna 1 op de motorkap omdat ze de regels niet kennen en ik krijg een middelvinger van fatbikers als ze de regels overtreden. Er lijkt een samenhang te zijn met dit gedrag en de keuze voor een fatbike in plaats van een andere elektrische fiets”, aldus één van de ondervraagden.
Ergernis aan de fatbike is groot
De ergernis onder de panelleden is groot: slechts 6 procent geeft aan zich niet te ergeren aan de fiets met dikke banden. ’’Voorheen reden fatbike-bestuurders op vervuilende scooters of brommers. Het gaat niet zozeer om het type vervoersmiddel, maar meer over het type volk dat erop rijdt’’, aldus een van de mensen die aangeeft zich niet te irriteren.
Veruit de grootste groep, zo’n 94 procent, ergert zich aan de fatbike. Veel panelleden wijzen op het gedrag van de gebruikers: te hard rijden, geen voorrang verlenen en het veroorzaken van gevaarlijke situaties in drukke gebieden.
“De vaak kinderen, die nu op een fatbike rijden kunnen de verantwoordelijkheid voor hun gedrag niet aan. Dit gaat ten koste van hun eigen veiligheid en die van anderen”, zegt één van hen.
Binnenstad bovenaan, Noorderplantsoen op twee
Dat er volgens de meerderheid fatbike-vrije zones moeten komen is duidelijk. Het gebied wat door de voorstanders van fatbike-vrije zones het meest werd aangewezen is de binnenstad.
93 procent van deze groep heeft de binnenstad gekozen uit de lijst van gebieden waarvan zij vinden dat de fatbike geweerd zou moeten worden.
In de vragenlijst kregen alleen de mensen die voor fatbike-vrije zones waren een lijst te zien met verschillende opties waaruit ze konden kiezen. Hierbij konden ze meerdere gebieden aanwijzen, tenzij ze kozen voor de optie ”gehele gemeente”.
Het percentage van de respondenten die hebben gekozen voor de optie ”gehele gemeente” is in de tekst opgeteld bij het percentages van de gebieden.
Op de tweede plek staat het Noorderplantsoen, aangewezen door 79 procent van de voorstanders. Het Noorderplantsoen is voor Groningen wat het Vondelpark is voor Amsterdam, een drukbezochte plek waar voetgangers en fietsers de ruimte moeten delen. De gemeente Amsterdam kreeg regelmatig meldingen van overlast en (bijna) botsingen, wat mede aanleiding was voor het verbod daar. Het verbod in Amsterdam geldt voor alle fatbikes met trapondersteuning en banden breder dan 7 centimeter.
Meer dan een kwart van de mensen die voor fatbike-vrije zones is, 28 procent, wil dat de fatbike in de gehele gemeente verboden wordt.
“Begin eerst maar eens met handhaven”
Er zijn op dit moment al plekken in het centrum waar fietsen niet is toegestaan of waar speciale regels gelden. Zoals bijvoorbeeld de Herestraat en de fietsroutes op de Grote Markt. Toch wordt hierop weinig gehandhaafd volgens het panel. Wat een terugkerend geluid is bij de voorstanders van de fatbike-vrije zones, is dat het enkel zin heeft als de gemeente actief gaat handhaven en niet de boel de boel laat.
“Wel eens, maar begin eens met handhaven. Het stikt van de opgevoerde e-bikes en ze rijden veel in het centrum waar het niet eens mag”, schrijft een panellid.
De 17 procent die geen voorstander is van fatbike-vrije zones deelt de twijfels over de handhaafbaarheid. Maar zij voegen daar een principieel bezwaar aan toe: het zou niet eerlijk zijn om fatbikes anders te behandelen dan scooters of andere fietsen.
“Het zijn niet de fatbikes die problemen geven, maar bepaald gedrag dat problemen geeft. Er zijn ook tal van fatbike-gebruikers die wel correct zijn in het verkeer, een aangepaste snelheid hanteren en geen hufter zijn. Kijk niet naar de fiets, maar naar de persoon”, aldus een respondent.
Brede steun voor helmplicht onder de 18 jaar
Een andere maatregel die het kabinet wil invoeren is de helmplicht voor fatbike-gebruikers onder de 18 jaar, die medio 2027 in moet gaan. Die maatregel kan rekenen op brede steun, 87 procent van het OOG Panel is voor.
Het voornaamste argument is veiligheid. De combinatie van hoge snelheid en beperkte rijervaring bij jonge bestuurders baart veel panelleden zorgen. ”De snelheid is te groot en de meeste gebruikers zitten er te nonchalant en onoplettend op, wat ongelukken uitlokt. Onaantrekkelijk maken en veiligheid vooropstellen is een goed idee”, laat iemand weten in de open antwoorden.
Die bezorgdheid lijkt niet ongegrond. Uit onderzoek van het Frisius Medisch Centrum in Leeuwarden blijkt dat jonge e-bikegebruikers twee keer zo vaak hersenletsel oplopen bij een ongeluk als traditionele fietsers.
Helmplicht voor alle e-bikes?
Dat roept meteen de vraag op of de helmplicht verder zou moeten gaan. Een ruime meerderheid van 71 procent van het panel is voor een helmplicht onder de 18 jaar voor alle elektrisch aangedreven fietsen. Maar bijna de helft van de respondenten wil helemaal geen leeftijdsgrens en pleit voor een helmplicht voor iedereen op een e-bike.
“Het is dan makkelijker te handhaven dan een helmplicht voor alleen onder de 18. Veel ouderen rijden ook op de elektrische fiets en die zijn daarop ook heel kwetsbaar zonder helm”, aldus één van hen.
Tegenstanders zien een helmplicht juist als een drempel die mensen van de fiets af houdt. “De drempel voor (elektrisch) fietsen moet zo laag mogelijk blijven, anders gaan mensen de auto pakken in plaats van de fiets”, laat één van hen weten.
Verantwoording
De vragenlijst over het verkeer in Groningen is verspreid onder de leden van het OOG Panel en gedeeld via de social media kanalen en website van OOG. In totaal resulteerde dit in 1862 respondenten die aangeven dat ze in de gemeente Groningen wonen en de vragenlijst volledig hebben ingevuld. OOG kan niet controleren of de respondenten daadwerkelijk uit de gemeente komen.
Van de respondenten geeft meer dan drieënzestig procent aan zich te identificeren als man. Ongeveer drieendertig procent geeft aan een vrouw te zijn. Daarnaast zien we dat de oudere leeftijdscategorieën oververtegenwoordigd zijn. Zo geeft meer dan vijfenzestig procent aan vijftig jaar of ouder te zijn. De demografische gegevens komen niet overeen met de demografie van de gemeente Groningen. De uitslagen van deze vragenlijst zijn dan ook niet volledig representatief voor de gehele bevolking van de gemeente.
Deze vragenlijst is mede mogelijk gemaakt door de tool van Onderzoekdoen.nl.
Dit artikel/project is mede tot stand gekomen dankzij een financiële bijdrage van het Stimuleringsfonds voor de Journalistiek.
