Het gaat een lastige kluif worden om in 2030 volledig afvalvrij te zijn in de gemeente. Toch zien fracties in de gemeenteraad geen reden om af te wijken van de ambitie.
“De afdronk van deze vergadering is dat ik vanavond veel steun zie voor de pijlers om in 2030 afvalvrij te zijn”, vertelt wethouder Mirjam Wijnja (GroenLinks) van Stadsbeheer aan het einde van de vergadering. “Toen we dit traject begonnen, was er vanuit bepaalde hoeken flink wat cynisme over onze doelstellingen. Maar in de afgelopen jaren hebben we gezien dat er veel is veranderd. Veranderingen waar ik trots op ben. We willen ervoor zorgen dat afval niet meer bestaat, wat belangrijk is in het grondstoffenvraagstuk. Ook het verbranden van restafval is gestoord; dat is heel slecht voor de luchtkwaliteit en het kost veel geld.” Wijnja geeft aan dat door in te zetten op een afvalvrije gemeente, de afvalstoffenheffing kan dalen, wat uiteindelijk positief is voor de inwoners.
VVD: “2030 is niet realistisch”
Vanwege internationale ontwikkelingen, zoals de lage olieprijs en de dumping van goedkope kunststoffen uit China, is het echter lastig om een afvalvrij Groningen in 2030 te realiseren. “Wat ons betreft hoeven we in 2030 niet koste wat kost afvalvrij te zijn”, betoogt Rik Heiner van de VVD. “Dat is onrealistisch. We kunnen ook streven om dit in 2050 voor elkaar te hebben. Dat geeft bedrijven de tijd om slimme ideeën te ontwikkelen om dit mogelijk te maken. Daardoor kunnen wij ons als gemeente ook richten op de kerntaken en de daarbij horende realistische doelen. Ik verbaas me echter over de prioriteiten die dit college stelt.”
Daar reageert Terence van Zoelen van de Partij voor de Dieren op: “U heeft het over kerntaken. Maar als we zo snel mogelijk afvalvrij worden, dan hebben we toch geen taken meer?” Heiner: “Weet u wel wat afvalvrij is? Er zal dan nog steeds afval opgehaald moeten worden. Maar dit kunnen we dan hergebruiken.” Van Zoelen: “Uiteraard. Waarbij de ondernemer dan een grote rol heeft bij de recycling. Dat is toch goed voor de ondernemer?” Heiner: “Jazeker, dat is goed. Maar het moet realistisch zijn. In de stukken staat dat het niet binnen vier jaar gaat lukken. Als we daar dan toch extra middelen voor vrij gaan maken, dan is dat toch kapitaalvernietiging? 2030 is niet realistisch.”
Wiskunde-metafoor van de PvdA
Rita Pestman van de PvdA is het niet met de VVD eens: “Mijn partij is heel trots dat we het beter doen dan we dachten dat we het zouden doen. Wij zijn ook niet van de club die zegt dat je nu de doelstellingen naar beneden bij moet stellen. Stel, je hebt op school heel veel problemen met wiskunde en je denkt: ik heb er zoveel moeite mee, ik ga voor een zesje. Dan kom je, meneer Heiner, waarschijnlijk op een vijf uit. Op het moment dat je zegt: ik ben hartstikke slecht in wiskunde, maar ik ga er werkelijk alles aan doen, dan moet je kijken; dan krijg je een zeven.”
Daar reageert Heiner op: “Stel dat je in de tweede klas zit en het gaat niet goed. Dan kun je zeggen dat je het jaar over gaat doen, zodat je er later profijt van hebt.” Pestman: “Het is duidelijk dat meneer Heiner geen verstand heeft van onderwijs. Alle instellingen zeggen dat zitten blijven geen zin heeft, dat je eigenlijk zoveel mogelijk door moet stromen. En dat geldt ook voor afval: dat moet ook doorstromen. En bewustwording is in deze alles: als je mensen positief benadert en zegt: dit hebben we al bereikt, wat kunnen we nog meer doen? Dat is de insteek: een positieve campagne.”
Dweilen met de kraan open
René Staijen van Groep Staijen schetst een realistisch beeld: “Het is dweilen met de kraan open. We hebben nu veel projecten lopen op het gebied van afval en qua resultaten lopen we voor op onze doelstellingen. Maar hoe hoger je op de ladder komt te staan, hoe moeilijker het wordt om resultaat te boeken. Ook omdat je steeds meer afhankelijk wordt van externe factoren. De afgelopen periode heeft een grote groep mensen meegedacht en meegesproken in een Burgerberaad over hoe je de doelstellingen van afvalvrij kunt realiseren. Dat heeft veel nieuwe ideeën opgeleverd. Deze punten zullen de situatie procentueel nog wat verbeteren. Maar ondertussen leven we nog altijd in een wegwerpmaatschappij.”
Staijen vervolgt: “Ik ben van een generatie die groot is gebracht met het principe dat je voedsel niet weggooit. Je koopt passend in. Dat zouden we jonge generaties mee moeten geven. Ik zei al: het is dweilen met de kraan open. Alles wat we weggooien, is eerst naar ons toegekomen. Rommel uit China komt goedkoop binnen; materialen die snel kapot gaan. Willen we afvalvrij worden, dan moeten we die instroom indammen. Daar hebben we Europese regelgeving voor nodig.”
Strategische inleverpunten en circulariteitshubs
Ceciel Nieuwenhout van GroenLinks is het daarmee eens: “Die instroom moet stoppen. Het zorgt er niet alleen voor dat de kosten van afvalstoffenheffingen hoger worden, maar een instroomverbod betekent ook dat we iets doen aan het behoud van grondstoffen. Voor de komende periode is het belangrijk dat we de punten die genoemd zijn in het Burgerberaad goed gaan uitvoeren. En dat we ook de betrokkenheid van inwoners verder vergroten. Commitment zorgt ervoor dat mensen achter de doelen gaan staan.”
Andrea Poelstra van D66 onderbreekt Nieuwenhout: “We zien dat er nog altijd veel papier en gft bij het restafval wordt ingeleverd.” Nieuwenhout: “En dat is heel jammer. Dit zijn grondstoffen die hergebruikt kunnen worden. Daarom zijn wij ook voorstander om inleverpunten strategisch te plaatsen, zodat je het inwoners makkelijk maakt als zij hun afval gescheiden willen inleveren.” GroenLinks denkt ook dat het goed is om het mbo, hbo en wo intensiever te laten samenwerken op dit gebied.
Heiner vraagt: “Denkt GroenLinks dat 2030 haalbaar is als doel?” Nieuwenhout: “Dat hangt af van de landelijke politiek. Mijn partij gaat er vol voor, waarbij we, als het aan ons ligt, minder afhankelijk worden van fossiele brandstoffen.” Heiner: “Maar u zegt nu eigenlijk ook dat 2030 heel lastig gaat worden. Is een realistisch doel dan niet beter?” Nieuwenhout: “Als er landelijk niet goed geregeerd wordt, dan halen we 2040 niet, en dan gaan we 2050 ook niet halen. Dan blijven we in deze shit zitten.” Heiner: “Maar is dit niet gewoon symboolpolitiek?” Nieuwenhout: “We doen wat we hier kunnen. We proberen het inwoners zo makkelijk mogelijk te maken om hun afval te scheiden. Echter, over het maken van afspraken met supermarkten en de verpakkingsindustrie gaan wij niet. We moeten ervoor zorgen dat dit onderwerp landelijk serieus genomen gaat worden.”
D66 sluit zich daarbij aan. Poelstra: “De aandacht voor dit onderwerp is belangrijk. Het zou goed zijn als er meer fysieke plekken in de gemeente komen; dat het makkelijker en duidelijker wordt waar je afval naartoe kunt brengen. De inzameling is namelijk fragmentarisch: de papierbak staat op een bepaalde plek, de batterijen moeten in de supermarkt worden ingeleverd. Het realiseren van circulariteitshubs zou misschien een mooie oplossing zijn. En ook zouden we kunnen inzetten op het realiseren van meer milieustraten, zodat inwoners de mogelijkheid hebben om grofvuil vaker dicht bij huis weg te brengen.”
Afval-app en milieustraten in de wijken
Andere partijen sluiten zich daarbij aan, zoals de ChristenUnie en Student & Stad. Wieke van Heteren sprak namens deze partijen: “Het moet makkelijker worden om afval weg te gooien, waarbij er geïnvesteerd kan worden in het vaker inzetten van milieustraten in wijken. Daarnaast zijn wij niet blij met de afval-app. Dit is nu een aparte app en dat maakt het niet overzichtelijker. Wij zouden het liever willen integreren in de andere app van de gemeente, zodat informatie makkelijker is te vinden.”
Wethouder Wijnja is blij met de steun vanuit de raad. “Het is belangrijk om realistische doelstellingen te hebben. We moeten goed onderscheid maken tussen de punten waar we invloed op hebben en waar we dat niet op hebben. En als dat laatste het geval is, dan kunnen we inzetten op verandering, bijvoorbeeld door middel van lobbyen. Het is daarom ook goed dat we de doelstelling van 2030 niet veranderen.” Over de milieustraten is de wethouder duidelijk: “Het is een sociaal evenement; wat is erop tegen om er meer te organiseren? Dit jaar gaan we er 25 doen. Daarnaast gaan we er zes extra doen samen met de woningbouwcorporaties. De vraag is wat realistisch is in wat we hier nog meer in kunnen doen. Dus een winstwaarschuwing is wel op zijn plaats.”
D66 geeft aan bij de eerstvolgende raadsvergadering een motie in te willen dienen die oproept om te onderzoeken of er meer mogelijkheden gerealiseerd kunnen worden om de verschillende soorten afval dichterbij huis in te kunnen leveren.
