De gemeenteraad wil dat het college alles op alles zet om het rookprobleem in de stad aan te pakken, nu Groningen bovenaan staat in de landelijke ‘Rookatlas’. Tijdens een debat eisten zeven partijen opheldering over de effectiviteit van het huidige beleid. Wethouder Jalt de Haan (CDA) noemde de koploperpositie “een lijstje waarop je absoluut niet wilt staan”, maar wijst ook op uitdagingen: “Het hangt nauw samen met armoede en een grote jonge studentenpopulatie.”
“Nergens in Nederland rookt een groter deel van de inwoners dan in onze gemeente”, sprak woordvoerder Saskia Wiegant (D66). Meer dan één op de vijf van onze inwoners steekt weleens een sigaret op. Roken raakt echter heel veel thema’s: de gezondheid, armoede en ook het milieu. Het is een groot probleem dat we kunnen voorkomen. Op het gebied van roken wordt er veel landelijk bepaald, maar ook lokaal kunnen we dingen doen. Wij willen dat de gemeente alle zeilen bij gaat zetten op dit thema. We vragen om acties die het roken de goede kant op laten bewegen.”
Debat
In de raad ontstond er vervolgens een discussie. Hans de Waard van de SP: “Het college wordt nu gevraagd naar nieuwe ideeën, maar heeft D66 zelf ook ideeën over wat er zou moeten gaan gebeuren?”
Wiegant antwoordde: “Ik denk dat je een heleboel dingen kunt organiseren. Het Trimbos Instituut zegt bijvoorbeeld dat de gemeente een campagne kan financieren waarbij er meer aandacht komt voor de bekendheid van de effecten van roken. Maar we zouden als gemeente ook het goede voorbeeld kunnen nemen: dat we medewerkers en raadsleden gaan stimuleren om te stoppen met roken om op die manier draagvlak te creëren.”
Tiemen Sturm van het CDA sloot zich aan bij de zorgen: “De cijfers zijn best wel schokkend. Ondertussen is het zo dat we niet niks doen: we nemen allerlei maatregelen om het tij te keren. Maar in reflectie op wat we nu doen, zijn er mogelijk extra maatregelen nodig.”
Daar is De Waard van de SP het niet helemaal mee eens: “Ik ben niet tegen maatregelen. Maar wat ik hieruit haal, is dat de interventies die de gemeente nu uitvoert dus klaarblijkelijk ineffectief zijn, want het roken neemt toe. Nu zijn er verschillende partijen die zeggen: college, ga andere dingen doen. Maar dat is te kort door de bocht. Achter het roken zit een wereldwijde industrie waar miljarden in omgaan, waarbij het doel is om juist zoveel mogelijk mensen te verleiden om te gaan roken. En nu zeggen wij: gemeente, ga het beter doen?”
Sturm (CDA) verduidelijkte daarop zijn punt: “Dat is niet de vraag. We willen weten wat het effect is van de huidige maatregelen. Mogelijk is het zo dat het zonder de huidige maatregelen nog erger was geweest. Het vraagt om duiding en toelichting.”
De rol van armoede
Wiegant (D66) haalde vervolgens de landelijke verschillen aan: “Wat we ook zien, is dat er grote verschillen zijn tussen gemeenten onderling. Neem bijvoorbeeld de gemeente Westerwolde. Daar is het aantal mensen dat rookt in de afgelopen veertien jaar twee keer zoveel afgenomen als hier in onze gemeente. Wij zijn benieuwd hoe het college hierop reflecteert.”
SP-raadslid De Waard vond die vergelijking mank gaan: “Die vergelijking vind ik moeilijk, omdat de bevolkingssamenstelling in Westerwolde heel anders is dan hier in onze gemeente. Een goede indicator is wel het opleidingsniveau en armoede: als er armoede is en het opleidingsniveau ligt lager, dan wordt de kans groter dat je gaat roken. De beste interventie om roken tegen te gaan is daarom het bestrijden van armoede.”
Robin Twickler van Volt voegde daar nog een praktisch voorstel aan toe: “De beste interventie is door inwoners te wijzen op het feit dat stoppen tegenwoordig in de basisverzekering zit. Het zou daarom een goed idee zijn om hier een campagne op te starten, omdat veel mensen niet weten dat deze mogelijkheid bestaat.”
Wethouder De Haan: “Studenten, armoede en grensverkeer”
Wethouder Jalt de Haan (CDA) was in zijn reactie duidelijk: “Dit is een lijstje waarvan je niet wilt dat je bovenaan staat. Het baart het college dan ook zorgen dat er veel gerookt wordt. We hebben er wel verklaringen voor: het hangt samen met het armoedeprobleem. Uit de cijfers blijkt dat als mensen moeilijker rond kunnen komen, er meer gerookt wordt. In onze gemeente ligt het percentage minima hoger dan het landelijk gemiddelde.”
Daarnaast wees De Haan specifiek naar de jonge bevolking in de stad: “Ik denk dat Student & Stad zendingswerk heeft te doen, want met name in de groep onder de 35 jaar is de groep hardnekkige rokers groot. Hier rookt 30 procent van die groep, terwijl dit landelijk 25 procent is.”
De wethouder benadrukte dat er de afgelopen jaren wel degelijk effectieve methoden zijn toegepast: “Twee methoden hebben goed gewerkt: dat zijn de prijzen van sigaretten die verhoogd zijn, maar ook het aantal verkooppunten dat minder zichtbaar is geworden in het straatbeeld. We zien dat het aantal rokers dalende is. Dat is landelijk zo en wij als gemeente volgen deze trend. Maar omdat het percentage jongeren in onze gemeente hoog is, en ook de armoede hoog is, staan we bovenaan dit lijstje.”
Ondertussen neemt de gemeente volgens De Haan wel extra maatregelen: “Bijvoorbeeld het inrichten van rookvrije openbare ruimtes. Ook investeren we veel in preventie door bijvoorbeeld actief te zijn op scholen, waar we aandacht hebben voor het bredere kader aan middelengebruik, waar sigaretten ook onder vallen. Helaas zien we ook andere ontwikkelingen: via bepaalde sociale media is het heel eenvoudig om tegen lage prijzen sigaretten te verkrijgen. Daarnaast moet ook opgemerkt worden dat Duitsland vlakbij ligt, waar de prijzen van sigaretten lager liggen. Dit college is in ieder geval helder: roken ontraden wij ten strengste.”
