Het oudste repaircafé van Groningen bestaat vijftien jaar. Adri Groenendal was vijftien jaar geleden de initiatiefnemer van het Repair Café en is vandaag de dag er nog altijd bij betrokken. Hij vertelt dat er tegenwoordig in Nederland 780 repaircafés zijn. Wereldwijd zijn er 4.000. En Groningen heeft er zestien.
Adri, van harte gefeliciteerd! Een repaircafé is veel meer dan alleen het repareren van elektrische apparaten, hè?
“Dat klopt absoluut. Het zijn laagdrempelige ontmoetingsplekken waar mensen naartoe kunnen met spullen waar een krasje of een kink in de kabel is gekomen. Dat kan een stofzuiger of een broodrooster zijn, maar net zo goed kleding, textiel of een naaimachine. Mensen komen bij ons omdat ze hun spullen simpelweg niet willen weggooien; ze voelen dat reparatie vaak best nog mogelijk is. Vaak hebben ze eerst contact gezocht met de fabrikant of een commerciële reparateur, maar als daar extreem hoge kosten tegenover staan, krabben mensen zich achter de oren. Eigenlijk kun je zeggen dat wij als Repair Café precies in dat gat zijn gesprongen.”
Hoe is het idee vijftien jaar geleden naar Groningen gehaald?
“In 2009 begon het allereerste repaircafé in Amsterdam. In diezelfde periode was ik betrokken bij Transition Town. Dit is een beweging die nadenkt over hoe we minder afhankelijk kunnen worden van fossiele brandstoffen. Ondertussen zag ik in die periode ook de documentaire ‘The Story of Stuff’ van Annie Leonard. In die film van twintig minuten wordt de lineaire levenscyclus van consumptiegoederen uitgelegd: van de winning van grondstoffen tot consumptie en uiteindelijk de afvalberg. Je ziet hoeveel energie en processen er nodig zijn voordat een product bij jou in de huiskamer staat. Dat bracht mij tot het inzicht dat we als samenleving veel zorgvuldiger met onze spullen moeten omgaan. Niet alleen praten over duurzaamheid, maar het gewoon dóén. En zo is het bal gaan rollen om het concept naar Groningen te halen.”
Hoe herinner je je de beginperiode nog?
“De gemeente Groningen heeft ons destijds geholpen met een startsubsidie van 1.200 euro. Daar hebben we onder meer ons eerste gereedschap en basismaterialen van gekocht. Vervolgens zijn we op zoek gegaan naar handige vrijwilligers en een geschikte locatie, en zijn we simpelweg begonnen. Door de jaren heen is het Repair Café een paar keer verhuisd, maar we hebben tegenwoordig een prachtige plek bij Humanitas aan het Akerkhof.”
Wat maakt het werk in het repaircafé zo bijzonder?
“Het sociale aspect is minstens zo belangrijk als het technische kunstje. Bezoekers komen hier niet alleen om geld te besparen, maar ook uit liefde voor hun spullen en voor de gezelligheid. En ze zijn vaak heel erg geïnteresseerd. Als iemand met een kapotte stofzuiger binnenkomt, gaan we samen kijken wat er aan de hand is. Dat levert soms bijzondere situaties op. Moderne apparaten zijn vaak zo ontworpen dat je ze eigenlijk niet meer open kunt maken. Dan moet je met de eigenaar overleggen om een klein beetje ‘gecontroleerd geweld’ te gebruiken. Soms ontstaat er dan een krasje op het plastic, maar bezoekers vinden dat vrijwel nooit een probleem: ze zijn al lang blij dat iemand de tijd neemt om te kijken of het nog te redden is. En hetzelfde enthousiasme en die creativiteit zie je aan de handwerktafels bij de textielgroep, waar versleten kleding soms een heel nieuw, artistiek leven krijgt.”
Inmiddels telt Groningen zestien locaties. Is de missie geslaagd?
“Er heeft zich echt een mooie ontwikkeling voltrokken. Of je nu in Hoogkerk, Haren, Ten Boer of de binnenstad woont: er is voor vrijwel iedere inwoner wel een repaircafé in de buurt te vinden. Op de website van Groningen Afvalvrij vind je een overzicht. Zelfs als een reparatie een keer niet lukt, zie je dat mensen de moeite enorm waarderen. Voor de toekomst hoop ik dat we deze plekken goed gefaciliteerd houden en dat meer mensen bestuurlijke taken willen overnemen, zodat het werk mooi verdeeld blijft. Maar de behoefte om elkaar te ontmoeten, kennis door te geven en samen spullen een tweede leven te geven is alleen maar gegroeid. Wat mij betreft: op naar de volgende vijftien jaar.”
Luister hieronder naar het gesprek met Groenendal die dit weekend te gast was in het radioprogramma ‘Goedemorgen Groningen’:
