‘Come from away’. Dat is de titel van de musical die muziektheater GOOV volgend jaar zomer op de planken gaat brengen in de Stadsschouwburg. Met het stuk gaat men terug naar de terroristische aanslagen op 9/11 in Amerika, afgelopen vrijdag precies 25 jaar geleden.
De aanslagen op de Twin Towers en het Pentagon, waarbij vliegtuigen overgenomen door kapers zich in de gebouwen boorden, schokten en veranderden de wereld. Afgelopen week werd er uitgebreid bij de tragedie stilgestaan door middel van verschillende herdenkingsdiensten in Amerika. Maar die dag herbergt ook onbekende en nog niet zo vaak vertelde verhalen. Als in Amerika duidelijk wordt dat de aanslagen met de vliegtuigen geen ongeluk zijn, wordt het luchtruim volledig gesloten. Dit betekent dat vliegtuigen uit moeten wijken naar vliegvelden in de buurt. Zo komt het dat het kleine stadje Gander, aan de uiterste oostkust van Canada, ineens plek moet geven aan 38 vliegtuigen vol passagiers en bemanningsleden.
Vergane glorie
“Bij het stadje ligt een groot vliegveld dat nog maar nauwelijks wordt gebruikt”, laat Philip van Heemstra van GOOV weten. “Je zou het vergane glorie kunnen noemen. Vroeger landden er trans-Atlantische vluchten om er te kunnen tanken. Maar de ontwikkeling staat niet stil: er kan steeds meer brandstof mee en de faciliteiten op Gander werden overbodig. Wanneer in de ochtend van 11 september een tweede vliegtuig in het World Trade Center in New York vliegt, wordt het volledige luchtruim gesloten. Iets wat nog nooit eerder was gebeurd. Vliegtuigen moesten zo snel mogelijk landen of werden omgeleid buiten de Verenigde Staten, en zo kreeg Gander een telefoontje dat er 38 vliegtuigen aankwamen die er een plek moesten krijgen.”
Het gaat om een gigantische operatie: “In eerste instantie gaat het dan over het stallen van de vliegtuigen: past dat en lukt dat? En je moet je voorstellen: Gander had op dat moment ongeveer 6.500 inwoners. In de vliegtuigen zaten gezamenlijk 7.000 passagiers. Deze mensen moesten in eerste instantie aan boord blijven. Het was namelijk onbekend of er zich nog meer terroristen in vliegtuigen bevonden. Tegenwoordig zijn we via onze smartphones snel op de hoogte van wat er zich afspeelt. In die tijd was dat anders. Het was niet direct helder wat er zich in Amerika afspeelde. Pas na 24 uur mochten de passagiers van boord. Het was echter onbekend hoe lang ze in Gander zouden moeten verblijven.”
Verbinding zonder woorden
In de voorstelling is te zien dat de mensen in Gander letterlijk de schouders eronder zetten. “Wie de passagiers ook waren, waar ze ook vandaan kwamen, er ontstond een drive van: we gaan dit fixen. Oude kleren werden van zolders gehaald en eten en drinken werd geregeld. De inwoners hebben de passagiers opgevangen alsof het hun medebewoners waren. En er ontstaan ook heel bijzondere situaties. Eén van de vliegtuigen was onderweg naar een Afrikaans land. Een groot deel van de passagiers sprak geen Engels. Zij stappen het vliegtuig uit en zien allemaal mensen in uniform staan. Dat waren mensen van het Leger des Heils die in allerijl waren opgetrommeld om te komen helpen. Maar leg dat maar eens uit aan Afrikanen die geen Engels spreken. Eén van de mensen van het Leger des Heils ziet een passagier een bijbel vasthouden. Hij wijst in die bijbel naar een vers dat draait om ‘het niet bang hoeven zijn’. En zo wordt er verbinding gelegd. Je kunt spreken over hele bijzondere lijnen.”
Uiteindelijk duurt de situatie op Gander vier dagen: “We laten zien dat het dagelijkse leven zijn beslag krijgt, maar dat er ook grote zorgen zijn. We zullen bijvoorbeeld hele mooie muzikale stukken spelen. Gander heeft van oudsher een link met Ierland. De Ierse roots zullen aan bod komen met de Irish folkmuziek. Er zijn momenten dat er een feestelijk kroeggevoel ontstaat, maar dus ook de zorgen. Eén van de passagiers heeft bijvoorbeeld een zoon die werkzaam is bij de brandweer van New York. Leeft hij nog? Je hebt het over een levensbedreigende onzekerheid. En de hele setting: wildvreemde mensen die slapen bij de mensen in Gander thuis. Het is een ontzettend inspirerend verhaal dat mensen heeft samengebracht en ontzettend krachtig is. En nog steeds: door die situatie toen zijn er vriendschappen ontstaan die tot op de dag van vandaag duren.”
GOOV gaat het stuk spelen met ruim veertig spelers, waarbij zij begeleid worden door een live-orkest. De musical zal te zien zijn van 23 tot en met 26 juni in de Stadsschouwburg. De kaartverkoop is inmiddels gestart. Meer informatie vind je op de website van GOOV Muziektheater.
