De gemeente gaat onderzoeken of het vergunningsvrij dempen van sloten in de voormalige gemeente Ten Boer gelijkgetrokken kan worden met de rest van de gemeente, waar voor het dichten van watergangen wél een vergunning verplicht is. Dat schrijft het college in antwoord op schriftelijke vragen van de fracties van PRO en D66 over de ecologische en cultuurhistorische waarde van sloten.
De fracties trokken afgelopen voorjaar aan de bel over de ‘scheve’ regeling in het buitengebied. Waar inwoners in de oude gemeenten Haren en Groningen een omgevingsvergunning moeten aanvragen waarbij zaken als waterberging, ecologie en historie zwaar meewegen, mogen er in Ten Boer momenteel nog zonder toetsing sloten worden gedempt. Het college erkent nu dat deze verschillen historisch zijn gegroeid doordat de oude gemeenteraden destijds eigen ruimtelijke afwegingen maakten, maar toont zich bereid om dit recht te trekken. “Wij zijn bereid deze afweging te onderzoeken bij ons gemeentelijke buitengebied en dit tot uiting te laten komen bij de gebiedsgerichte uitrol van het nieuwe Omgevingsplan”, schrijft het college.
Impact op biodiversiteit
Het gemeentebestuur deelt de zorgen van raadsleden Ceciel Nieuwenhout (PRO) en Andrea Poelstra (D66) over de gevolgen van het dempen. Volgens het college vormen sloten en greppels de vitale ‘groenblauwe dooradering’ van het landschap. Het dempen ervan leidt tot versnipperde populaties en een minder biodivers buitengebied. Bovendien waarschuwt het college dat wanneer sloten worden vervangen door ondergrondse drainage, meststoffen sneller in andere watergangen terechtkomen, wat de waterkwaliteit verslechtert.
Nieuwenhout illustreerde de ecologische waarde eerder al aan de hand van haar eigen ervaringen: “Ik fietste onlangs langs een ondiep slootje waar karpers zich verzamelden om te gaan paaien. Dat doen ze op een beschut, ondiep plekje; zoiets doen ze niet in een diep kanaal. Daarom is het behoud van dergelijke sloten voor vissen en tal van andere dieren ontzettend belangrijk”, vertelde het raadslid afgelopen voorjaar.
Daarnaast heeft het verdwijnen van sloten impact op de waterberging, een probleem dat dit jaar extra zichtbaar werd met periodes van droogte en hevige regenval. Het stelsel van sloten vangt dit water normaal gesproken op. Als dit systeem wegvalt, kan het effect hebben op de lokale grondwaterstand, wat in het ergste geval kan bijdragen aan funderingsschade bij huizen. Het college bevestigt dat het dempen altijd effect heeft op de grondwaterhuishouding, al hangt de exacte impact op funderingen af van factoren zoals de bodemsamenstelling en het peilbeheer.
Actiever handhaven is lastig
D66 en PRO pleitten eerder voor actievere handhaving, bijvoorbeeld door satellietbeelden of luchtfoto’s geautomatiseerd te vergelijken met historische waardenkaarten om illegale dempingen op te sporen. Nu grijpt de gemeente pas in na een officiële melding van omwonenden. Het college tempert de verwachtingen op dat vlak: “Wegens een gebrek aan capaciteit en de huidige prioritering binnen het handhavingsbeleid is proactieve controle via luchtkaarten op dit moment niet haalbaar.”
Meanderen? Historisch gezien juist niet
De raadsleden stelden tevens voor om waterlopen in de toekomst weer meer te laten meanderen (kronkelen, red.) om water in droge tijden langer vast te houden. Het college reageert daar opvallend genuanceerd op. “Waar het gaat om het herstel van echte beekdalen, zoals de Drentse Aa, de Hunze en de Fivel, gebeurt dit inderdaad via projecten zoals de Hunzevisie. Het trager stromende water helpt daar tegen droogte en wateroverlast.”
“Voor de meeste kleine sloten en greppels gaat die vlieger echter niet op”, zo legt het college uit. Veel van deze watergangen zijn in de elfde eeuw door de mens gegraven voor de ontginning en ontwatering van veengebieden. Deze sloten zijn van nature kaarsrecht en hebben nooit gekronkeld. Vanuit cultuurhistorisch oogpunt is het laten meanderen van dit type sloten dan ook niet wenselijk; het zou de historische herkenbaarheid van het Groningse slagenlandschap juist aantasten. In plaats daarvan zet de gemeente samen met de waterschappen in op het gebiedsgericht opzetten van het waterpeil (zoals in de Onnerpolder en Oostpolder) en stimulerende Europese subsidies voor agrariërs die hun sloten natuurvriendelijk beheren.
Water prominent in nieuwbouwwijken
De discussie over waterberging is ook direct van belang voor nieuwbouwprojecten. In de nieuwe wijk De Held is er al veel aandacht voor water en ook bij De Suikerzijde wordt de openbare ruimte zo ingericht dat deze extreme regenbuien kan opvangen. Het college benadrukt dat regenwater in bebouwd gebied inmiddels zoveel mogelijk wordt afgekoppeld van het riool om het lokale grond- en oppervlaktewater aan te vullen, zodat de stad is voorbereid op de zware buien van de toekomst.
