Het nieuwe college van PRO, Partij voor de Dieren, CDA, SP en ChristenUnie is woensdag geïnstalleerd: dit betekent dat de wethouders aan de slag kunnen met hun termijn. De gemeenteraad stemde ook met een grote meerderheid in met het coalitieakkoord, al was er vanuit verschillende partijen wel kritiek op de plannen.
Voor de partijen die na de gemeenteraadsverkiezingen van maart in onderhandeling zijn gegaan, kwam de formatietrein vandaag definitief tot stilstand. Dat intensieve traject, in combinatie met het warme weer en de aanwezigheid van familieleden en vrienden op de volle publieke tribune, die naar het Stadhuis waren gekomen om te zien hoe hun geliefden werden geïnstalleerd, zorgde ervoor dat verschillende wethouders het niet droog konden houden.
“Elke keer als ik mijn familie zo zie zitten, raak ik geëmotioneerd”, vertelde Inge Jongman (ChristenUnie) met tranen in de ogen. “De komende vier jaar wil ik mij met hart en ziel blijven inzetten voor deze gemeente. Wie je ook bent en waar je ook vandaan komt.” Ook Rik van Niejenhuis (PvdA) richtte zich rechtstreeks tot zijn eigen gezin: “Ik vind mezelf een heel geëmancipeerde vader. Maar ik ben wel een vader die door dit werk weinig thuis is. Het gezin wordt gedragen door mijn vrouw.” Na deze woorden hield ook Van Niejenhuis het niet droog. “En dat geeft niet”, voegde hij eraan toe. Ook andere wethouders refereerden aan het feit dat zij hun werk niet zouden kunnen doen zonder de onvoorwaardelijke steun van het thuisfront.
Tekst gaat verder onder de foto’s:
Uiteindelijk stemden 39 van de 43 aanwezige raadsleden in met de benoeming. Daarmee was er een brede meerderheid die groen licht gaf voor de nieuwe coalitie en het bijbehorende akkoord waar de afgelopen maanden aan gesleuteld is.
SP: Stokstraatkwartier in Maastricht
De installatie van de nieuwe wethouders was tevens het moment waarop de raad debatteerde over het coalitieakkoord, dat de titel ‘Eigenzinnig en verbonden: samen voor Groningen’ draagt. Voor Hans de Waard van de SP was het debat aanleiding om een historische vergelijking te maken met Zuid-Limburg: “In Maastricht bevindt zich het Stokstraatkwartier. Eens was dit een wijk voor de elite. Maar de Industriële Revolutie maakte het tot een van de armste buurten, waarbij woningen werden opgekocht door huisjesmelkers. Bewoners maakten lange dagen in de fabrieken voor een hongerloon; er was sprake van kinderarbeid en veel verslaving. De keuze die Maastricht toen kon maken, die ligt nu hier: kijken we weg voor mensen die het moeilijk hebben of helpen we deze mensen juist?”
De Waard vervolgde zijn betoog: “Maastricht keek weg. Tot de franciscaner pater Castorius in actie kwam. Hij richtte een buurthuis op in het kwartier. Hij keek niet weg, maar wilde samen met de mensen iets opbouwen. Door de hele situatie was het vertrouwen van de bewoners in de overheid historisch laag; hij werd in het begin dan ook uitgescholden. Maar langzaam won hij het vertrouwen. Met brieven aan directeuren van scholen en zelfs aan de koningin probeerde hij de inwoners vooruit te helpen. Het liet zien hoe zinvol een opbouwwerker kan zijn. De ellende in het Stokstraatkwartier was geen uniek natuurverschijnsel: onze samenleving is gebouwd op ongelijkheid. Dat systeem veranderen we hier niet zomaar. Maar we kunnen wel kiezen welke overheid we daar tegenover zetten: een overheid die toekijkt, of een overheid die naast de inwoners gaat staan. Wij kiezen voor dat laatste.”
Tekst gaat verder onder de foto’s:
D66 en VVD kritisch op stijgende lasten
Bij een dergelijk debat hoort uiteraard ook kritiek. Jim Lo-A-Njoe van D66: “Mijn fractie zal dit akkoord op de inhoud beoordelen: helpt het inwoners vooruit, maakt het de gemeente sterker en zorgt het voor een vrij, sterk en groen Groningen? Dit nieuwe akkoord is in feite een voortzetting van het oude: het is dezelfde koers met deels nieuwe ambities. Ambities waar wij overigens deels blij mee kunnen zijn, met name op de punten die Groningen bruisender en aantrekkelijker maken.”
“Waar wij echter absoluut niet blij mee zijn, is de financiële positie”, vervolgde Lo-A-Njoe. “De al hoge woonlasten gaan nog verder omhoog en de ozb wordt met 5 procent verhoogd.” Dit was voor de SP het sein om te interrumperen. Hans de Waard wierp tegen: “Gemeenten elders in het land kiezen voor veel forsere verhogingen: Utrecht 15 procent, Hattem ruim 20 procent en De Ronde Venen zelfs 23 procent.”
Lo-A-Njoe reageerde: “U heeft het over percentages. Maar een percentage van heel weinig zorgt voor een aanmerkelijk minder grote verhoging dan wanneer het basisbedrag al heel hoog is. Daarnaast accepteert de coalitie met dit akkoord dat de begroting vanaf 2028 niet sluitend zal zijn. Vanaf dat moment zijn verdere ozb-verhogingen dus niet uitgesloten. Dit vinden wij onwenselijk.” Om kosten te besparen, zou D66 graag zien dat de gemeente stopt met ‘meespelen op de markt’ met bijvoorbeeld het warmtebedrijf. Ook het schrappen van een wethouderszetel is volgens de partij een goede optie: “Dan kun je tegen de inwoners zeggen: we vragen wat extra van u, maar we beginnen bij onszelf.”
Links bestuur maakt Groningen duur
Ook de VVD constateerde dat het nieuwe bestuur dezelfde weg bewandelt als de afgelopen vier jaar. Rik Heiner: “Met als grote verschil dat het geld nu écht op is, waardoor de lasten omhoog gaan. Als het aan de VVD ligt, was dit nooit gebeurd.” Heiner wees de raad er fijntjes op dat de ozb de afgelopen jaren, onder het mom van een inflatiecorrectie, ook al herhaaldelijk is verhoogd. “Wat wij zouden willen, is de reclamebelasting afschaffen, de openingstijden voor ondernemers verruimen en focussen op de kerntaken, zodat je van de ozb af kunt blijven. Het is nog altijd zo dat je eerst geld moet verdienen en dat je het pas daarna kunt uitgeven.”
Peter Rebergen van de ChristenUnie vroeg daarop via een interruptie: “Op welke manier denkt de VVD dat de gemeente dan geld kan verdienen?” Heiner reageerde: “Je moet ervoor zorgen dat het vestigingsklimaat beter wordt, zodat meer bedrijven zich in de gemeente gaan vestigen. Daarmee wordt de ozb-taart groter, waardoor je meer inkomsten genereert. Daarnaast moet je kritisch kijken naar bepaalde uitgaven; wij zouden bijvoorbeeld geen geld uit willen geven aan de eiwittransitie. Als ik dit akkoord samen moet vatten, dan zeggen wij: links bestuur maakt Groningen duur. De betutteling druipt van het akkoord af. In plaats van een snackbar te verbieden bij een school, zouden wij liever echte oplossingen zien door bijvoorbeeld op plekken met veel overlast te kiezen voor een veiligheidsrisicogebied.” Daarnaast maakt de VVD zich grote zorgen over de plannen om tien procent van de ambtenaren weg te bezuinigen, terwijl het aantal taken voor lokale overheden de komende jaren juist stijgt.
Tekst gaat verder onder de foto’s:
Student & Stad: Van licht via schemer naar donker
Student & Stad hing haar betoog op aan het liedje ‘Licht en donker’ van Froukje. Wieke van Heteren legde uit: “Er zitten mooie plannen in het akkoord: het licht. Bijvoorbeeld door in te blijven zetten om Groningen in 2025 CO2-neutraal te krijgen, door voor meer openbare toiletten te zorgen en door miljoenen te investeren in cultuur. Maar van het licht belanden we al snel in de schemer: nog te vaak worden studenten puur gezien als decor of als economische motor. Het gaat om halve keuzes. Vier jaar geleden werden studenten in het akkoord twee keer genoemd. Nu komen we nauwelijks verder, terwijl één op de vier inwoners hier student is. Een gemeente als Den Haag, wat toch geen typische studentenstad is, noemt studenten in haar beleid vaker. In Groningen zijn studenten overal in het straatbeeld te zien, maar ze komen nauwelijks terug in het beleid. Je zult deze groep veel meer als volwaardige inwoners voorop moeten stellen.”
De partij belandde in haar betoog uiteindelijk in het donker: “Neem het wonen op Zernike. Daar zitten goede kanten aan, maar op Zernike komen straks puur studenten en onderwijzend personeel te wonen. Wil je nu echt naast je eigen hoogleraar gaan wonen? Waar we daarnaast van balen, is het beperken van de mogelijkheid om kamers om te bouwen tot studio’s. De huidige coalitiepartijen hebben die versoepeling destijds zelf in werking gezet; het probleem is dus zelf veroorzaakt. Nu moet dat plotseling worden teruggedraaid, waardoor het aantal studentenkamers alleen maar verder is afgenomen. Dat is in feite zelf het licht uitdoen en dan trots vertellen dat je een kaars hebt meegenomen.”
‘Rupsje Nooit Genoeg’ en de zondagsopenstelling
Ook Stadspartij 100% voor Groningen toonde zich kritisch. Yaneth Menger: “Het coalitieakkoord leest prettig, maar politiek gaat niet over opschrijven wat wenselijk is. Het gaat over prioriteren en over eerlijk zijn over wie de rekening betaalt. Daar blijft het akkoord te vaag over. Als alles prioriteit is, dan is in feite niets meer prioriteit. We lezen over meer woningen, sterkere wijken, leefbare dorpen, meer duurzaamheid en meer participatie: het is een politiek van ‘rupsje nooit genoeg’. Waar zijn de harde keuzes? Waar staan de garanties? Wat gaat een inwoner in Ten Boer, Beijum, Hoogkerk, Selwerd of Glimmen volgend jaar concreet terugzien in zijn of haar straat? Waar staat de tastbare uitkomst van dit akkoord? Immers, daar draait het om. Dit akkoord is te veel geschreven vanuit de positie van het Stadhuis en te weinig vanuit het dagelijks leven van de inwoners. Wij zeggen dan ook: begin bij de basis. Laat mensen meepraten, en dan niet pas aan het einde, maar direct vanaf het begin.”
De Partij voor het Noorden zoomde specifiek in op de zondagsopenstelling. De partij noemt het een goede zaak dat bakkers nu op zondag open mogen, maar vindt dat deze regeling eigenlijk zou moeten gelden voor alle bedrijven die actief zijn binnen de levensmiddelenbranche. Daarnaast uitte ook Leendert van der Laan zijn zorgen over het afvloeien van tien procent van de ambtenaren. Wel deed hij een handreiking: “Mijn partij sluit in de samenwerking geen enkele partij uit, zowel de coalitie als de oppositie niet. Voortaan zullen wij ook netjes al onze moties vooraf doorsturen. Mocht de komende tijd echter blijken dat we op onze moties totaal geen respons krijgen, dan stoppen we hier ook weer mee. Ook oppositiemoties hebben immers politieke waarde en betekenis.”
Voor de PVV was het debat aanleiding om te focussen op het migratiebeleid, waarbij de partij hard uithaalde naar het plan om statushouders versneld aan een woning te helpen. “Terwijl duizenden Groningers al jaren wachten op een betaalbare woning en vaak tot op latere leeftijd noodgedwongen bij hun ouders moeten blijven wonen”, aldus Kelly Blauw.
Robin Twickler van Volt vatte tot slot haar wensen samen: “Wij zouden heel concrete stappen willen zien in het behoud van culturele broedplaatsen zoals Trav12 en de Biotoop. Ook willen we dat er serieus wordt ingezet op digitale veiligheid. En wat we echt missen, is het fatsoenlijk inpassen van de Lelylijn op het Hoofdstation, en dat vrouwen op feestdagen geen vier euro hoeven neer te tellen om ergens te kunnen plassen. Laten we van Groningen een eigenzinnige en verbonden koploper maken, waar we allemaal trots op kunnen zijn.”
Tekst gaat verder onder de foto’s:
PRO: In Groningen kiezen we voor vertrouwen
De coalitiepartijen toonden zich daarentegen juist trots op het gepresenteerde akkoord. Jeffry van Hoorn van PRO: “We kiezen in Groningen voor vertrouwen. We waarschuwen voortaan eerst, in plaats van dat we inwoners direct een boete geven. We vergoeden tandarts- en dierenartskosten voor mensen die dit zelf echt niet kunnen betalen. We helpen minima met basisbanen, goede kinderopvang en er komt een brugfunctionaris op scholen. Daarnaast investeren we fors in buurthuizen, lokale voedseltuinen en onze vrijwilligers.” Ook benoemde Van Hoorn de introductie van een speciaal fonds om meer bos aan te kunnen leggen, de realisatie van meer inclusieve speelplekken voor kinderen en het leefbaarder maken van de Bedumerweg.
De VVD vroeg PRO tijdens het debat herhaaldelijk wat er nu concreet gaat gebeuren als tien procent van de ambtenaren verdwijnt. Van Hoorn reageerde: “Het gaat hierbij om natuurlijk verloop. Daarbij gaan we kritisch kijken op welke manier we de vraagstukken en dossiers met de resterende mensen efficiënter in kunnen vullen. Het is echt niet zo dat als mensen op dag één met project A bezig zijn, ze op dag twee niet met project B aan de slag kunnen.”
Bart Hekkema van de Partij voor de Dieren keek vooral naar de ecologische toekomst van de gemeente: “De grote vraag die ons tijdens de coalitieonderhandelingen voortdurend heeft beziggehouden, is welke gemeente wij achter willen laten voor toekomstige generaties inwoners. De uitdagingen zijn immers gigantisch. Denk aan de enorme woningbouwopgave, de ingrijpende gevolgen van het klimaat en de biodiversiteit die zwaar onder druk staat. Dit akkoord is dan ook veel meer dan een droge verzameling afspraken. We gaan extra investeren in biodiversiteit en de ecologische structuur van onze gemeente. Er komt fors meer ruimte voor bloemen en kruiden, er worden verbindingen aangelegd tussen verschillende ecologische zones en we gaan de loop van De Hunze verder versterken. Daarnaast zijn we blij met de plannen voor het Meerbos, waarbij het ook op andere locaties mogelijk wordt om nieuw bos aan te planten. Tot slot investeren we extra in de voedseltransitie, waardoor duurzame boeren weer echt perspectief krijgen, we plantaardige eiwitten actief ondersteunen en we het gebruik van schadelijke bestrijdingsmiddelen flink terugdringen.”
Tekst gaat verder onder de foto’s:
Investeringen in sport en woningbouw
Het CDA toonde zich bij monde van Jalt de Haan met name verheugd over de plannen voor de sportwereld. “Sport brengt mensen samen en zorgt voor waardevolle ontmoetingen. Onze sportverenigingen worden volledig gedragen door hardwerkende vrijwilligers, maar tegelijkertijd komt er steeds meer af op de besturen van deze clubs. Daarom is het prachtig dat er nu speciale clubondersteuners komen. Ook wordt het masterplan Sport voortgezet, omdat veel clubs momenteel kampen met acute capaciteitsproblemen. Hier gaan we hard aan werken, net zoals we fors gaan investeren in de ijsbaan op Kardinge.”
Dat laatste standpunt kon direct rekenen op een kritisch tegengeluid vanuit D66. Jim Lo-A-Njoe interrumpeerde: “Het CDA streed de afgelopen jaren fel voor een 50-meterbad op Kardinge. Ook waren er volgens het CDA destijds veel te weinig sporthallen in de gemeente. Gaan we al die harde beloftes nu ook daadwerkelijk terugzien in dit akkoord?” De Haan reageerde nuchter: “Zo werkt dat natuurlijk niet in een coalitie. We hebben nu in elk geval miljoenen euro’s uitgetrokken voor sport in de breedte, en we zullen er alles aan doen om onze sportverenigingen weer voldoende capaciteit en ademruimte te geven.”
Tot slot toonde ook de ChristenUnie zich zeer tevreden met het uiteindelijke resultaat van de onderhandelingen. Peter Rebergen sloot het debat namens zijn partij af met een blik op de volkshuisvesting: “De komende jaren gaan we in deze gemeente maar liefst zesduizend nieuwe woningen bouwen, waarbij er gerichte maatregelen worden getroffen om de woningbouw flink te versnellen. Van deze nieuwe woningen zal dertig procent gegarandeerd uit sociale huur bestaan. Daarnaast gaan we actief sociale huurwoningen toevoegen in de zuidelijke wijken van de stad. We zetten bovendien stevig in op de bouw van seniorenwoningen en gaan ook specifiek woningen toevoegen in de omliggende dorpen. Daarnaast maken we ons hard voor het behoud van cruciale gemeenschappelijke voorzieningen en het openhouden van kleine scholen in het buitengebied. Ook gaan we de sociale verbindingen in de wijk, bijvoorbeeld rondom onze mantelzorgers en actieve netwerkers, de komende vier jaar flink versterken.”
