Met een volle auto begon een Duits echtpaar vrijdag aan hun reis naar Nederland. Met hun net aangeschafte boot zou hun eerste vaartocht beginnen: van Woudbloem net boven Meerstad, via het Slochterdiep naar het Eemskanaal en dan verder via Friesland naar Overijssel. Maar het stel slaapt vrijdagnacht in hun boot op de winteropslag bij de scheepswerf in het dorp. De reden: de Slochtersluis ging woensdag spontaan dicht. Niemand weet waarom en niemand weet wanneer de sluis weer opent.
Het Duitse echtpaar kocht de boot van Tonnis Smit uit Groningen, die al sinds de sluiting bezig is om te achterhalen waarom de Slochtersluis ineens dicht ging, wie hem nu bedient en wanneer de vaarweg weer open gaat.
“Ik heb het gezin nog gebeld en gezegd dat de sluis dicht was en dat ik niet wist of deze wel open ging”, vertelt Smit. “Maar ze hebben er speciaal een week vakantie voor opgenomen, dus ze zijn toch hierheen gekomen. Nu liggen ze met de boot noodgedwongen vast op de scheepswerf in Woudbloem.”
Volgens Smit streek de werfeigenaar over het hart en mocht het stel blijven slapen in hun nieuwe boot: “Hij doet er alles aan om het hen naar de zin te maken, maar het liefst willen ze natuurlijk aan hun vaart beginnen.”
‘Kastje naar de muur’
Ook de Groevesluis bij Appingedam is tot eind deze maand afgesloten vanwege onderhoud. De stremming van de Slochtersluis nekt nu, aldus Smit, het volledige vaarverkeer van het Slochterdiep richting het Eemskanaal en daarmee de toegang tot de rest van het Groningse vaarwater.
Smit en de werfeigenaar (die ook al last heeft van een tijdelijke aangelegde buis over het Slochterdiep) hebben alle overheden inmiddels al gehad in hun zoektocht naar de oorzaak van de spontane sluiting van de Slochtersluis, de enige uitweg die het scheepvaartverkeer nog had vanaf zowel het Schildmeer als Meerstad en de werf in Woudbloem.
“Rijkswaterstaat wijst naar de Provincie Groningen, die bij de Oostersluis de sluisbediening zou moeten doen”, vervolgt Smit. “Maar de provincie wijst naar de gemeente Groningen, die de bediening zou hebben overgenomen. Maar de Gemeente Groningen zegt van niets te weten en verwijst weer door naar provinciale waterstaat.”
‘Provincie was lang verantwoordelijk, maar nu niet meer’
Navraag bij de provincie en de gemeente leert dat de situatie complex ligt. Vanwege Goede Vrijdag en de aanstaande paasdagen kunnen woordvoerders niet alle benodigde informatie boven tafel krijgen, maar het verhaal lijkt als volgt te lopen:
Volgens een woordvoerder van de provincie werd Rijkswaterstaat in 2014 eigendom van de sluis. Dat gebeurde vanwege de ligging aan het Eemskanaal, de belangrijke vaarroute die Lemmer met Delfzijl verbindt. De provincie en Rijkswaterstaat spraken af dat de provincie, na de overname, nog tien jaar het beheer en de bediening van de sluis zou doen.
Zo gezegd, zo gedaan. Tien jaar na de afspraak is de situatie voor Rijkswaterstaat (en de gemeente) behoorlijk veranderd met de komst van Meerstad. De brug en de sluis moeten in handen gaan komen van Meerstad (c.q. de gemeente) omdat hier veel vaarverkeer vandaan gaat komen.In afwachting van deze overdracht vroeg Rijkswaterstaat de provincie nogmaals om, voor één jaar, het beheer van de Slochtersluis te doen. Ook dit zegde de provincie toe.
Zo gezegd, zo gedaan. Maar volgens de woordvoerder moest er dit jaar toch echt een einde komen aan het provinciaal beheer van het rijksobject. Zonder nieuwe afspraak en met tekort aan personeel bij de provincie zou 31 maart 2026 echt het moment zijn waarop Rijkswaterstaat het beheer van de Slochtersluis over moest nemen.
“We hebben Rijkswaterstaat daarom ruim van tevoren schriftelijk bericht gestuurd over de aanstaande overdracht van het beheer van de sluis”, aldus provinciewoordvoerder Jan van der Meide. “Maar daar is tot nu toe geen reactie op gekomen.”
Rijkswaterstaat moet sluis beheren en gooit hem direct op slot
Op 31 maart was dus de laatste dag waarop de provincie de sluis bediende. Op 1 april was dat voorbij en lag de bal bij Rijkswaterstaat, zo stelt de provincie. Een paar uur voor de eerste dag waarop dat beheer moest beginnen, draaide Rijkswaterstaat de sluis op slot. ‘Tot nader bericht.’
Bij Rijkswaterstaat zelf komt op Goede Vrijdag helaas de minste informatie boven water. Een woordvoerder herhaalt een stremmingsbericht wat op 31 maart, een dag voor de stremming, is afgegeven. Reden: ‘overige’. Meer informatie kan de persvoorlichtster niet boven water krijgen. Pas dinsdag volgt een meer inhoudelijke reactie.
Overname nog niet rond
Ook de gemeente kan nu nog niets doen met de Slochtersluis. Een woordvoerder laat weten dat de gesprekken over de overname van de sluis nog steeds lopen, maar nog niet zijn afgerond.
Totdat dat zover is, blijft de sluis dus van Rijkswaterstaat. En zonder beheer van de provincie ligt ook deze taak bij het uitvoerende agentschap van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat.
‘Gemiste kans Groningse pleziervaart’
Ondertussen weten Smit en de Duitse kopers niet waar ze aan toe zijn. De Slochtersluis is ’tot nader bericht’ gesloten en het lijkt erop dat niemand weet wanneer de vaarweg weer open gaat. Maar met het lange paasweekend voor de deur ziet Smit veel vaarders die hun boot willen halen in Woudbloem om deze naar een permanente ligplaats te brengen. Hoe dat nu zou moeten, weet Smit ook niet.
“Jammer dat door de halsstarrige houding van een paar ambtenaren deze mensen gedupeerd zijn. Niet alleen deze Duitse mensen. Morgen en de komende weken gaan nog meer boten te water die allemaal langs de Slochtersluis dit gebied moeten verlaten. Dat de vaarweg via het Schildmeer naar het Eemskanaal de komende weken in groot onderhoud is en dus ook niet wordt bediend, was al lang bekend. En nu is ook deze sluis dicht: hoe bedenk je zoiets?”
Het gesteggel van overheden rond het beheer van de sluis is volgens Smit een toonbeeld van de manier waarop met de pleziervaart wordt omgegaan in de provincie: “Dit is weer een gemiste kans voor de pleziervaart in Groningen, die toch al jaren achterloopt. Kijk eens naar de Provincie Friesland, waar alle bruggen en sluizen alweer volop in bedrijf zijn. Dit is de zoveelste miskleun rond bruggen en sluizen in Groningen. Daarom doe ik, naar alle betrokken overheden, nogmaals de oproep om deze mensen te helpen.”
