Is het een idee om katten vaker binnen te houden ten faveure van broedende vogels? Dat vraagt ecoloog Rick Middelbos zich af na een incident dit weekend in de zuidelijke wijken. “De liefde voor een kat op schoot strookt niet met het feit dat ditzelfde dier buiten jonge vogels doodt.”
“Ik fietste zaterdag door één van de wijken in het zuiden van de stad toen ik daar een meisje een jonge merel tegen een kat zag beschermen”, vertelt Middelbos. “Als jonge merels uitvliegen, kunnen ze nog niet direct vliegen. Ze worden door hun ouders op de grond doorgevoerd. Op dat moment zijn ze extreem kwetsbaar. Ik heb de jonge merel op een verborgen plek neergezet, waar hij beter beschut zat. De vader van de merel dook toen al snel op.” Het incident leidde tot een duidelijke oproep van de ecoloog: “Houd je kat binnen. En als dat echt niet lukt, probeer het dier dan in ieder geval zoveel mogelijk binnen te houden.”
Broedseizoen
Toch is die oplossing volgens Middelbos lastig, omdat het broedseizoen tegenwoordig al in februari begint en lang doorloopt. “In maart volgen de eerste jonge vogels, terwijl andere soorten dan pas arriveren na hun winterverblijf elders. Het gaat om een hele lange periode, die tot augustus doorloopt. Als je dier gewend is om nu al veel buiten te zijn, dan gaat zoiets niet werken. Toch moeten we hier een oplossing voor zien te vinden, want de huidige aantallen verstoren de natuur simpelweg te veel.”
Gesubsidieerde roofdieren
Middelbos erkent dat het een lastig onderwerp is. “Ik houd erg van katten, het zijn lieve dieren. Maar jaarlijks worden er naar schatting zo’n vijftien tot twintig miljoen vogels in ons land omgebracht door katten. En wellicht zijn die aantallen nog voorzichtig ingeschat. Stel dat een kat een vogel pakt die een nestje heeft; dan komt niet alleen die vogel om het leven, maar sterven indirect ook de vogeltjes in het nestje die geen eten meer krijgen.”
Volgens Middelbos is de kat een ‘gesubsidieerd roofdier’. “Een sperwer eet bijvoorbeeld ook jonge vogels, maar daar is een essentieel verschil. De sperwer eet om te overleven; dat is de natuur. De kat wordt thuis goed verzorgd, er staat altijd eten klaar. De kat doodt een vogel niet om op te eten, maar vanwege het roofinstinct. En daarmee is het indirect een keuze die wij als mens maken.”
3,2 miljoen huiskatten
Het aantal katten is de afgelopen jaren, mede door de coronacrisis, flink toegenomen. Volgens de Vogelbescherming gaat het om 3,2 miljoen huiskatten en zo’n 1,5 miljoen verwilderde katten die op dit moment in ons land leven. “Als je een kat hebt die buiten gewend is, maak je daar niet zomaar een binnenkat van. Een kat moet zich ook gelukkig voelen”, aldus Middelbos. “Mijn oproep richt zich dan ook vooral op gezinnen die een jonge kat nemen. Kies dan specifiek voor een binnenkat, of als je het dier wel perse naar buiten wilt laten gaan, kun je het aan touw leggen zodat ze in de buurt blijven.”
De regelgeving in Nederland vindt de ecoloog krom. “Het is bij wet verboden om vogels te verstoren of neer te knallen, maar een kat die rondsluipt en doodt, mag wel. Terwijl ik nu met je praat, zijn er al drie katten voorbij komen patrouilleren. Een schooltuin die ik met mijn leerlingen beheer, daar tel ik op één dag negen verschillende katten. Dat is een stuk van vijftig vierkante meter. Als vogels hier een nest maken, dan hebben ze geen schijn van kans. Een belletje omdoen klinkt aantrekkelijk, maar katten zijn slimme rovers en leren hier simpelweg mee om te gaan.”
Kattenbelasting?
Is het invoeren van een kattenbelasting dan een oplossing? Middelbos ziet dit niet direct als de oplossing, maar hij zou niet tegenstemmen als het voorstel op tafel zou komen. “Je benadeelt er vooral mensen met een kleine portemonnee mee, terwijl het rijkere gezinnen niet raakt. Aan de andere kant zou je met dat geld stappen kunnen zetten in natuurbescherming. Het werkt ook demotiverend voor de aanschaf van nieuwe katten.” Over verwilderde katten is hij strenger: “Ik ben voorstander van het afschieten daarvan. Dat is een cognitieve dissonantie; het is natuurlijk zielig, maar als je daarmee honderd andere dieren redt, kies ik daarvoor.”
De kern van de oplossing ligt volgens Middelbos bij de eigenaar. “Het nemen van een kat is een keuze. Zo’n dier verdient aandacht. Als je die niet kunt geven en het dier daarom grote delen van de dag buiten laat rondzwerven, moet je nadenken of je er wel aan moet beginnen. Een kat neemt namelijk niet alleen vogels te grazen, maar ook wezeltjes en andere kleine dieren.”
Middelbos maakte een filmpje van de reddingsactie:
